Overschot aan centra voor nierdialyse dreigt

Er dreigt een overschot aan centra voor nierdialyse. Sinds de overheid in 2002 het starre planningssysteem voor dialysecentra afschafte, omwille van de marktwerking in de zorg, is het aantal centra verdubbeld van 50 naar 100.

Ziekenhuizen, specialisten en investeerders bepalen tegenwoordig gezamenlijk of er nieuwe centra bijkomen. Het aantal centra neemt verhoudingsgewijs sneller toe dan het aantal dialysepatiënten.

De nefroloog (nierspecialist) Els Boeschoten verwacht dat het steeds moeilijker zal worden om voldoende vakbekwaam personeel te vinden en op te leiden voor het toenemend aantal centra – overal in de gezondheidszorg neemt het tekort aan personeel toe. Boeschoten is directeur van het Hans Mak Instituut (HMi), dat de kwaliteit van zorg voor nierpatiënten bewaakt en nauw samenwerkt met artsen, de Nierstichting en de nierpatiëntenorganisaties. De cijfers over het aantal dialysecentra zijn afkomstig van het HMi.

In het onlangs verschenen jaarverslag over 2009 waarschuwt het HMi dat door de toenemende concurrentie tussen de centra financiële prikkels wel eens belangrijker kunnen worden dan het belang van de patiënt. De wens om meer ‘klanten’ te werven en vast te houden, zou er volgens het kwaliteitsinstituut toe kunnen leiden dat er minder patiënten op een wachtlijst voor een niertransplantatie worden gezet en het aantal thuisdialyses terugloopt. Dat laatste gebeurt al, blijkt uit de HMi-cijfers.

Keerzijde

Voorzitter Bart Pijpers van de Nierpatiëntenvereniging Nederland is, net als Boeschoten, blij dat tegenwoordig meer patiënten in dialysecentra dicht bij huis behandeld kunnen worden, maar ook hij wijst op een keerzijde. ‘Wij vinden het heel zorgelijk dat sinds het aantal centra toeneemt steeds minder mensen kiezen voor thuisdialyse, terwijl die haar meer vrijheid geeft om zichzelf te dialyseren op een tijdstip dat hun schikt. We kunnen niet bewijzen dat nierpatiënten tegenwoordig minder goed worden voorgelicht of zelfs ontmoedigd worden om thuisdialyse te doen. Maar we constateren wel dat de daling van het aantal thuisdialyses begon in 2002, precies het jaar waarin het planningssysteem voor dialysecentra werd afgeschaft.’

Op een bezorgde brief aan minister Klink van Volksgezondheid over deze ontwikkeling, enkele maanden geleden, heeft de patiëntenvereniging nooit inhoudelijk antwoord gehad, zegt Pijpers.

Het aantal thuisdialysepatiënten is in enkele jaren tijd teruglopen van 1.800 naar zo’n 1.200 personen, van de meer dan 6.000 personen die dialyse moeten ondergaan.

Een thuisdialysepatiënt kost 55 duizend euro per jaar, dialyse in een centrum (ondermeer vanwege de reiskosten) zo’n 80 duizend euro. Zou het percentage thuisdialyses op 30 in plaats van 20 liggen, dan kunnen de kosten volgens Boeschoten met 15 miljoen euro omlaag.

Kunstnier

Thans komen ruim 6.200 nierpatiënten in aanmerking voor dialyse. De meesten van hen – 4.800 – dialyseren door middel van de kunstnier in een dialysecentrum. Daarbij wordt, doorgaans driemaal per week, het bloed gezuiverd van afvalstoffen.

De bouw van dialysecentra gaat intussen door. De Drentse projectontwikkelaar Omale bouwt in opdracht van twee Brabantse ziekenhuizen een nieuw centrum in Ravenstein, dat eind dit jaar zijn deuren opent. Omale bezit 12 procent van de aandelen. Eerder bouwde het bedrijf al een dialysecentrum in Beilen. In Amsterdam wordt het centrum Diapriva geëxploiteerd door Cablon, een producent van onder meer dialyseapparaten. De toename van het aantal centra is voorts te verklaren doordat diverse ziekenhuizen die lange tijd geen dialyse aanboden, dat inmiddels wel doen.

Een verpleegkundige verwisselt een kunstnier op het dialyse-apparaat van een nierpatient die voor zijn spoeling komt in afwachting van een niertransplantatie (Frank Muller)Beeld Muller, Frank
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden