Overnamestrijd AkzoNobel kent vooral verliezers

Niet AkzoNobel, niet zijn werknemers en ook niet minister Kamp zijn de winnaars van de strijd om het Nederlandse chemieconcern. Voor wie is er dan zo hard gevochten?

null Beeld Valerie Geelen
Beeld Valerie Geelen

Na krap drie maanden is het hoogopgelopen overnamegevecht om AkzoNobel voorbij: de Amerikaanse belager PPG, dat 27 miljard euro over had voor de Nederlandse rivaal, ziet af van een vijandig bod en trekt zich terug. Tijd om het slagveld in kaart te brengen, waaruit blijkt dat ogenschijnlijke winnaars soms verliezer zijn, en andersom. Allereerst de op het oog grote winnaar van de slag: AkzoNobel zelf.

Verliezer: AkzoNobel

AkzoNobel heeft door het spel goed te spelen, na een gevecht van drie maanden, belager PPG op de knieën gekregen en kan zelfstandig verder. Maar de prijs is hoog. Akzo zoals we dat kennen, houdt op te bestaan. Onder druk van de dreigende overname kwam de Nederlandse multinational half april met een nieuwe strategie. Die voorziet in het afstoten van de chemietak, 150 miljoen euro kostenbesparing om de winstgevendheid te verbeteren en een extra uitkering van 1,6 miljard euro aan de aandeelhouders.

Door het afsplitsen van de chemietak wordt AkzoNobel een veel kleiner (verf)bedrijf, dat in zijn nieuwe vorm weer een aantrekkelijke overnameprooi is. Akzo heeft ook nog een grote vertrouwenscrisis met een belangrijke groep Angelsaksische aandeelhouders, goed voor 18 procent van alle Akzo-aandelen. Die vonden vergeefs dat Akzo ten minste moest gaan praten met PPG. Dat deed een weliswaar ongevraagd, maar wel serieus bod van 96,75 euro, een premie van liefst 50 procent op de koers die Akzo had voor het bod.

Bod van de baan

Lees hier het nieuwsbericht: na lang nadenken brengt het Amerikaanse PPG geen vijandig bod uit op het Nederlands verfconcern AkzoNobel.

De Ondernemingskamer steunde afgelopen maandag Akzo in het besluit niet te gaan onderhandelen met PPG. Maar de rechter heeft het bedrijf wel opgedragen de vertrouwensbreuk met de aandeelhouders te -helen, omdat die recht hebben op uitleg. Die aandeelhouders zijn niet alleen kortetermijnactivisten als Elliott, die uit zijn op snelle winst, maar ook partijen als Tweedy Browne en Franklin Templeton, al jarenlang trouw aandeelhouder van Akzo.

Opvallend was ook dat geen enkele grote Nederlandse belegger het de afgelopen maanden opnam voor Akzo, zoals wel gebeurde bij Unilever. Toen de Brits-Nederlandse voedings- en wasmiddelenreus dit voorjaar kortstondig belaagd werd door het Amerikaanse KraftHeinz, riepen diverse pensioenfondsen Unilever op de duurzame rug recht te houden. Akzo stond er alleen voor. Om van een pyrrusoverwinning te spreken gaat misschien wat ver, maar als glorieuze winnaar komt het Nederlandse ¬bedrijf zeker niet uit het gevecht.

Gijs Makkink, voorzitter van de Ondernemingskamer, deed de uitspraak op 29 mei. Beeld anp
Gijs Makkink, voorzitter van de Ondernemingskamer, deed de uitspraak op 29 mei.Beeld anp

Verliezer: de werknemers

Nog een 'winnaar' waarbij het de vraag is wat er met de overwinning op PPG eigenlijk is binnengehaald: de werknemers. Die hadden begrijpelijkerwijs weinig zin in een nieuwe Amerikaanse eigenaar. Amerikaanse bedrijven hebben over het algemeen weinig op met vakbonden en ondernemingsraden. Bovendien heeft PPG de reputatie snel en grondig te saneren bij de aanwinst. Dat is de 46 duizend werknemers van AkzoNobel - van wie krap 5.000 in Nederland - bespaard gebleven.

Maar in de ijver om PPG te verjagen heeft Akzo een 150 miljoen euro kostenbesparing beloofd en gaat het bedrijf de chemietak dus afstoten, met onzekere gevolgen voor de werknemers. PPG liet tijdens het overnamegevecht uitrekenen dat een zelfstandig bestaan van Akzo 2.300 tot 6.400 banen zou kosten. Bij de overname door PPG zou volgens - het door Akzo bestreden - onderzoek maar krap 1.500 arbeidsplaatsen verdwijnen. PPG is weg, maar dat betekent niet dat de werknemers van Akzo nu opgelucht adem kunnen halen.

Winnaar: Elliott

Een smadelijke nederlaag voor de Amerikaanse activistische aandeelhouder afgelopen maandag bij de Ondernemingskamer. De eis voor een bijzondere aandeelhoudersvergadering waar sta-in-de-weg-president-commissaris Antony Burgmans kon worden ontslagen, werd resoluut verworpen. Datzelfde gold voor het verzoek voor een 'supercommissaris', die moest regelen dat Akzo alsnog ging onderhandelen met PPG. Maar of verliezer Elliott lang wakker ligt van de nederlaag, is de vraag. Het door miljardair Paul Singer opgerichte fonds werd in december aandeelhouder van Akzo, kort voor het bod van PPG van begin maart. Volgens Akzo geen toeval: beide Amerikaanse partijen zouden onder een hoedje spelen.

Hoe dan ook: in december, toen Elliott aandeelhouder werd, was het aandeel Akzo zo'n 60 euro waard. Gisteren was dat ongeveer 75 euro. Die koersstijging heeft de activistische aandeelhouder al veel geld opgeleverd, of gaat dat nog doen, als het belang in Akzo wordt verkocht. Het doorgaan van de overname had nog meer winst opgeleverd: PPG zou 96,75 euro per aandeel hebben willen bieden. Maar daar komt Elliott - crying all the way to the bank - wel overheen.

De buit bij Akzo was bij voorbaat al binnen, in de wetenschap dat er een bod zou komen, waarop de koers zou gaan stijgen. Elliott - dat overigens ontkent dat het wist van het PPG-bod - is alweer elders onrust aan het stoken. Het wil dat het Amerikaanse Qualcomm alsnog meer betaalt voor de Nederlandse chipmaker NXP.

Antony Burgmans bij de zaak Elliott Advisors tegen AkzoNobel in de Ondernemingskamer. Beeld anp
Antony Burgmans bij de zaak Elliott Advisors tegen AkzoNobel in de Ondernemingskamer.Beeld anp

Winnaar: de andere aandeelhouders

Eigenlijk zijn, hoe tegenstrijdig dat ook klinkt na een mislukte miljardenovername, de aandeelhouders de winnaar van de slag om AkzoNobel. De overname die de aandeelhouders op korte termijn veel geld had opgeleverd, gaat niet door. Maar AkzoNobel voert de half april gepresenteerde nieuwe strategie wel versneld uit, wat de aandeelhouders al wilden: het afstoten van de chemietak, het verhogen van de winstgevendheid door bezuinigingen en een flinke extra dividenduitkering.

Net als bij Unilever - dat geschrokken van de ongevraagde overnamepoging onder meer de margarinetak in de etalage zette (+) - krijgen de aandeelhouders toch wat ze willen. De hoofdprijs in de vorm van het PPG-droombod is niet gevallen, maar de troostprijs mag er wezen.

Winnaar: de Zuidas

Nog een echte winnaar: de juridische en financiële adviseurs aan de Zuidas. Van Allen & Overy (PPG) via Houthoff Buruma (Elliott) tot De Brauw Blackstone Westbroek (AkzoNobel), alle grote (en dure) kantoren waren vertegenwoordigd in de Ondernemingskamer. Dit nog los van de 'serieuze juridische en financiële adviseurs' waarover de Ondernemingskamer sprak, de juristen en zakenbankiers die Akzo had ingehuurd om de drie biedingen van PPG te analyseren en pareren. En nog los van de pr-bureaus, die voor de vechtende partijen de publiciteit moesten zien te bespelen.

Zij hebben met dank aan het drie maanden durende gevecht allemaal een uitstekend tweede kwartaal. Het door John de Mol belaagde TMG schatte recent dat de rekening van hun overnamegevecht uitkomt op liefst 10 miljoen euro. In het geval van Akzo zal dat waarschijnlijk nog (veel) meer zijn.

Verliezer: minister Kamp

VVD-minister Henk Kamp van Economische Zaken wilde aanvankelijk niets weten van wettelijke maatregelen om bedrijven extra te beschermen bij ongevraagde overnames. Dat was een zaak van die bedrijven zelf. Maar de liberale bewindsman liet zich tijdens de slag om AkzoNobel ompraten door zwaargewichten als Jan Hommen (ex-ING-topman), voormalig Shell-baas Jeroen van der Veer en oud-Ahold-bestuurder Peter Wakkie.

Het trio, vroeger zelf veelvuldig betrokken bij buitenlandse overnames, oppert een wettelijke bedenktijd van een jaar, zodat de top van het belaagde bedrijf in alle rust op zoek kan naar alternatieven.

Het bekritiseerde voorstel (onder meer aandeelhouders worden zo een jaar lang buitenspel gezet) wordt donderdag besproken tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. Juist nu blijkt, uit de aftocht van PPG, dat Nederlandse bedrijven inderdaad zelf hun bescherming wel kunnen regelen, zoals de tegenstanders van het voorstel van Kamp al een tijd lang betogen.

Henk Kamp komt aan op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad. Beeld anp
Henk Kamp komt aan op het Binnenhof voor de wekelijkse ministerraad.Beeld anp

Verliezer: PPG

De drie maanden durende slag om AkzoNobel heeft het verfconcern uit Pittsburgh veel tijd, geld en energie gekost, en het is niet gelukt. Met het besluit geen vijandig bod te doen, voorkomen de Amerikanen waarschijnlijk een fiasco. Maar de zorgvuldige opgebouwde reputatie van PPG als succesvolle overnamemachine is naar de knoppen.

Meer over de Akzo-overnamestrijd

'Fort Nederland'
AkzoNobel hoeft van de Ondernemingskamer niet om tafel met PPG, dat een ongevraagd bod van 27 miljard euro heeft gedaan. De uitspraak leidde tot frustratie bij veel aandeelhouders. Worden bedrijven hier te veel beschermd? (+)

De zeven zonden van AkzoNobel
Het geduld is op, schrijft een Amerikaans beleggingsfonds over de weigering van AkzoNobel op een derde overnamebod. Een overname is nodig om de omzet te doen groeien. Klopt dat wel? (+)

Openlijk oorlog
Het is nu openlijk oorlog tussen AkzoNobel en het Amerikaanse PPG. Vijf vragen over de aanval op AkzoNobel (+).

'Overname is niet alleen voor ons een ramp'
De Volkskrant interviewde in april AkzoNobel-topman Ton Büchner (+), die voor misschien wel de belangrijkste opgave uit zijn loopbaan stond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden