Overname is uitkomst voor eens zo trotse J.P. Morgan

Tientallen jaren lang was J.P. Morgan de bank. De grootste, de rijkste, de brutaalste. De bank herstructureerde het Amerikaanse bedrijfsleven, en financierde regeringen....

IN 1861 BEGON John Pierpont Morgan, zoon van een Brits-Amerikaanse bankier, voor zichzelf. Hij trad zeer doortastend op, stoorde zich niet aan conventies. Een van zijn eerste wapenfeiten was de sanering van de Amerikaanse spoorwegmaatschappijen. Hij herstelde de winsten door in 1865 een slepende tarievenoorlog te beëindigen.

Decennia lang maakte Morgan het tot zijn specialiteit om de concurrentie om zeep te helpen en monopolies te creëren. Hij wachtte niet eens de plannen van de ondernemers af, maar nam zelf het initiatief. Aan hem heeft Amerika zijn eerste industriële reuzen te danken, zoals US Steel, General Electric en General Motors. Hij maakte daarbij gebruik van de connecties die hij via zijn vaders bank in Europa had. Europa bulkte nog van kapitaal dat goede investeringsmogelijkheden zocht.

Met de vermogens die hij met die operaties vergaarde, financierde hij ook overheden. In 1870 al steunde Morgan Frankrijk met een forse lening in zijn oorlog tegen Pruisen. In 1893 en in 1907 redde Morgan de Amerikaanse schatkist met voor die tijd fenomenale leningen. Frankrijk en Engeland waren vaste klanten, tot aan de Tweede Wereldoorlog toe.

Maar in de jaren dertig, toen de crisis genadeloos toesloeg en publiek en politiek naar zondebokken zochten, ging J.P. Morgan voor de bijl. De bank had inmiddels ook zichzelf tot bijna-monopolist uitgebouwd, en werd ervan verdacht die positie tijdens de crash te hebben misbruikt.

Speciaal om de macht van J.P. Morgan te breken, dienden de Congress-leden Steagall en Glass een wet in, die dan ook naar hen heet. In president Franklin D. Roosevelt vonden ze een zeer enthousiaste uitvoerder van de wet, want de familie Roosevelt had een grote hekel aan monopolies. Franklin D.'s verre familielid Theodore had al de macht van de Rockefellers gebroken door oliemaatschappij Standard Oil in een aantal stukken op te breken.

J.P. Morgan werd in twee stukken gehakt: een effectenbank Morgan Stanley en een kredietbank J.P. Morgan. De Britse activiteiten moesten worden afgestoten, en heten sindsdien Morgan Grenfell (inmiddels Deutsche Morgan Grenfell).

Gedwongen door de knellende wetgeving in de VS, zocht J.P. Morgan zijn heil in buitenlandse uitbreiding. Met name Londen werd een belangrijke vestiging, en is nu een van de heerlijkheden die het naar internationalisatie hongerende Chase Manhattan in de boedel aantreft.

Sinds 1990 mag J.P. Morgan zich weer op de effectenmarkten bewegen. Dat deed de bank ook vol overgave. Maar de echte reuzen Goldman Sachs, Merrill Lynch en Morgan Stanley gaven hun posities niet op, en J.P. Morgan verdiende niet half zo veel als deze drie. Bovendien namen de grote algemene banken vrijwel alle kleinere zakenbanken over. J.P. Morgan zelf werd al eens belaagd door Deutsche Bank.

Voor J.P. Morgan is de overname door Chase Manhattan een uitkomst. Analisten constateerden dat de bank niet genoeg voet aan de grond kreeg op Wall Street, en geen contact kreeg met bedrijven in de nieuwe economie. Pogingen om de zakenbank Donaldson Lufkin over te nemen, faalden eerder dit jaar, toen Credit Suisse er met de prooi vandoor ging. Het deftige J.P. Morgan is zelfs geen eerste keus meer: Chase Manhattan haalde eerder een blauwtje bij Merrill Lynch.

De naam J.P. Morgan verdwijnt overigens niet. Het nieuwe concern J.P. Morgan Chase zal onder de naam J.P. Morgan al zijn zakenbank-activiteiten bundelen, inclusief vermogensbeheer. De consumentenactiviteiten worden onder de naam Chase gebundeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden