Opinie

'Overlevingskansen Assad nemen eerder toe dan af'

In het Westen wordt ten onrechte aangenomen dat de val van Assad in Syrië slechts een kwestie van tijd is. Dat betoogt politicoloog Ghassan Dahhan, die in Beiroet woont.

Voorstanders van Assad betuigen hun steun aan de Syrische president. Beeld reuters

In tegenstelling tot wat veel westerse politici en analisten beweren, lijken de overlevingskansen van het Assad-regime met de dag eerder toe dan af te nemen. In het Westen lijkt er consensus over te bestaan dat militair ingrijpen in Syrië te veel risico's met zich meebrengt en daarom bij voorbaat is uitgesloten. Bovendien zullen leiders van Rusland en China elke resolutie die oproept tot een strenge veroordeling van het Syrische regime, laat staan militair ingrijpen, blokkeren in de VN-Veiligheidsraad. Het Assad-regime heeft daarmee vrij spel bij het neerslaan van de opstand.

Veel westerse politici en analisten zitten er volledig naast als ze veronderstellen dat de val van Assad slechts een kwestie van tijd is. De woordvoerder van het Witte Huis liet nog onlangs weten dat de 'val van Assad onvermijdelijk is'. Ook lijken veel analisten zich vooral bezig te houden met het schetsen van scenario's wat er zou gebeuren als Assad ten val komt.

Grootschalig geweld
Het scenario dat de meeste analisten voor het gemak terzijde schuiven, is de mogelijkheid dat Assad aan de macht weet te blijven. Men lijkt zich niet bewust van het feit dat het eerder regel dan uitzondering is dat Arabische dictators aan de macht weten te blijven door middel van het gebruik van grootschalig geweld, zelfs als bijna de helft van het land zich tijdelijk aan het gezag weet te onttrekken.

Het lijkt er vooralsnog op dat de strijd om Homs tussen het regeringsleger en de rebellen van het Vrije Syrische Leger (FSA) beslecht zal worden in het voordeel van de regering. Assads troepen hebben de stad feitelijk omsingeld. De huidige bombardementen zijn voornamelijk bedoeld om de weg vrij te maken voor een grondoffensief. Het aanhoudende geweld en het tekort aan brandstof, elektriciteit en voedsel zal een groot deel van de inwoners uiteindelijk dwingen het gebied te verlaten. Een ieder die de stad zal proberen te ontvluchten, zal eerst onderworpen worden aan een grondig veiligheidsonderzoek door regeringstroepen en veel mannen tussen de 18 en 45 jaar zullen tijdelijk worden geïnterneerd opdat zij zich niet elders alsnog bij rebellen kunnen aansluiten.

Als gevolg zullen voornamelijk leden van het FSA achterblijven in de stad. Daar waar Assads troepen bevoorraad kunnen worden, heeft het FSA niet die mogelijkheid, met als gevolg dat de voedsel- en munitievoorraden met de tijd zullen slinken. Op de lange termijn kunnen de rebellen dus enkel overleven als zij de omsingeling weten te doorbreken door het voeren van een offensief, ondanks het feit dat ze militair verzwakt zullen zijn en geconfronteerd worden met een militair superieure vijand.

Hierbij zal het FSA onvermijdelijk grote verliezen lijden. Vervolgens zal het regeringsleger de overgebleven verzetshaarden met veel geweld neerslaan door middel van het inzetten van grondtroepen. De val van Homs zal de hoop in de andere gebieden grotendeels doen verdwijnen.

Toenadering
Parallel aan het militaire offensief zal Assad proberen toenadering te zoeken tot de oppositie, en wel om twee redenen: ten eerste laat Assad daarmee aan de internationale gemeenschap zien dat hij bereid is tot het voeren van dialoog. De tweede reden is om verdeeldheid te zaaien binnen de Syrische oppositie. Zoals in de meeste oppositiepartijen het geval is bestaan er twee kampen: hardliners en pragmatisten. Als de slag om Homs verkeerd uitpakt voor de FSA, zullen de meeste pragmatisten waarschijnlijk kiezen voor het aangaan van een dialoog met de regering uit vrees voor een verdere verslechtering van de situatie. De hardliners zullen daarentegen categorisch Assads toenaderingspogingen van de hand wijzen met als gevolg dat de oppositie tegen Assad verder versplintert.

De recente aankondiging van het besluit over het houden van een referendum over aanpassing van de grondwet, waarbij een limiet wordt gesteld aan de ambtstermijn van de president, moet dan ook vanuit dit licht worden bezien.

Zoals het er nu naar uitziet, lijkt het erop dat Assad de huidige crisis zal overleven. De woede van het Westen jegens het Russische en Chinese veto is van weinig waarde. Ook al was de resolutie aangenomen, het had niets aan de situatie veranderd. Zolang geen enkele staat bereid is om militair in te grijpen of militaire steun te verlenen aan de rebellen, kan Assad ongehinderd verder gaan met het uitvoeren van zijn plannen.

Desondanks treft het Westen momenteel drukke voorbereidingen voor het post-Assad-tijdperk. Daarvoor is het echter nog veel te vroeg.

Ghassan Dahhan is politicoloog en woonachtig in Beiroet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden