Overleven zal voor VW krachtproef worden

Zes bedreigingen voor continuïteit van Volkswagen

De kosten van de dieselleugen zullen voor Volkwagen veel hoger oplopen dan de 6,5 miljard euro die het bedrijf tot nu toe heeft greserveerd. Zelfs de 28 miljard die de onderneming in kas heeft, zal mogelijk niet volstaan.

Beeld afp

Vijf jaar na de explosie van het boorplatform Deepwater Horizon in de Golf van Mexico die elf mensen het leven kostte en ertoe leidde dat miljoenen liters olie de zee instroomden, heeft BP deze zomer een schaderegeling getroffen met de Amerikaanse overheid. In totaal krijgen de federale overheid, de staten en de lokale overheden 18,7 miljard dollar aan compensatie vanwege de milieuramp. Dat komt bovenop de kosten van de ramp zelf, de boetes en de uitsluitingen van overheidsopdrachten.Daardoor is de totale schade voor de Britse oliegigant tot nu toe opgelopen tot een astronomische 53,7 miljard dollar. Daarmee is de kous niet af, want er liggen nog talrijke individuele claims waarover tientallen jaren zal worden geprocedeerd. Niettemin heeft BP de ramp overleefd en maakt het nu weer winst. Maar daarvoor moest wel voor 40 miljard dollar aan bezittingen worden verkocht.

Nu staat Volkswagen Group voor eenzelfde krachtproef. Vaststaat nu al dat de echte schade van dieselgate veel hoger zal zijn dan de 6,5 miljard euro die hiervoor is gereserveerd. Van alle kanten komen schadeclaims binnen in Wolfsburg. Zal Volkswagen daaronder kunnen bezwijken, gaat het concern hieraan ten onder of zal Volkswagen net als BP op grote schaal bezittingen moeten verkopen?

VW zit goed in de slappe was. Er is bijna 28 miljard euro in kas. Als dat onvoldoende zou zijn, mag VW de schadebetalingen mogelijk net als BP over vele jaren uitspreiden. VW zou mogelijk ook nog via een aandelenemissie nieuw geld kunnen ophalen of net als BP onderdelen - bijvoorbeeld de eigen bank of de dochters Porsche of Lamborghini - te gelde kunnen maken.

Herstel auto's 2-11 miljard euro

In totaal zijn 11 miljoen auto's van VW uitgerust met zogenoemde sjoemelsoftware die de uitstoot van bepaalde stoffen tijdens tests vermindert. Deze auto's zullen allemaal naar de garage moeten worden teruggeroepen en worden aangepast. Dat kost VW naar schatting 100 tot 200 euro per auto. Daarmee zijn de auto's milieuvriendelijker, maar hebben ze ook minder vermogen. Dat zullen klanten waarschijnlijk niet accepteren. VW-bestuurder Herman Diess heeft al gezegd dat 'in de komende maanden wordt bekeken hoe dat verholpen zal kunnen worden'. In het ergste geval zouden de kosten voor het terugbrengen van de auto's in dezelfde staat kunnen oplopen tot 1000 euro per stuk. In dat geval zouden de totale kosten van de terugroepactie neerkomen op 11 miljard euro.

Beeld epa

Boetes 1,5-15 miljard euro

De US Environmental Protection Agency - de milieuwaakhond - heeft gezegd dat de boetes voor VW kunnen oplopen tot 18,5 miljard dollar (16,5 miljard euro) vanwege het op grote schaal overtreden van de uitstootregels. De maximale boete is 37.500 dollar voor elke auto die met de sjoemelsoftware is uitgerust. In totaal zijn 482 duizend auto's in de VS verkocht. Vooralsnog wordt verwacht dat de boete zal worden gematigd vanwege het hoge aantal. Maar enkele miljarden zal die zeker bedragen. Vaststaat dat VW ook heeft gesjoemeld met de software van dieselauto's in Europa en Azië. Of daarmee ook wetten zijn overtreden waarvoor VW kan worden beboet, is nog minder zeker. Vooralsnog heeft alleen Australië aangekondigd dat VW een boete van vele miljoenen boven het hoofd hangt.

Beeld epa

Overheidsclaims 2-10 miljard euro

Daarnaast hangt VW en zijn bestuurders een strafrechtelijke vervolging in de VS boven het hoofd. Verwacht wordt dat die via een schikking wordt afgekocht. Hoe hoog die zal zijn, is niet in te schatten. Ook daarmee kunnen miljarden zijn gemoeid. Daarnaast moet VW zich voorbereiden op schadeclaims van allerlei overheidsinstanties. De staat Californië heeft op 24 september als eerste aangekondigd een schadeclaim te zullen indienen vanwege de te hoge emissies. In totaal hebben al 40 steden en staten een claim ingediend. Harris County in Texas eist van VW 25 duizend dollar per overtreding per dag. Ook in Duitsland en andere landen wordt onderzocht of VW schadeplichtig is. Er is geen enkel idee waar deze procedures toe zullen leiden. Wel staat vast dat VW in de komende jaren honderden miljoenen zal moeten uitgeven aan juridische bijstand.

Particuliere claims 0-30 miljard euro

Onafhankelijke autodealers in Californië en andere staten hebben aangekondigd compensatie van VW te willen voor het feit dat zij minder auto's kunnen verkopen, omdat ze door VW op het verkeerde been zijn gezet. Ook particuliere autohandelaren en autobezitters hebben claims ingediend. Plaintiff Laywers had op de dag dat het schandaal bekend werd meteen al meer dan twintig claims ingediend van VW-eigenaren die 6.000 dollar extra betaalden voor het feit dat de door hen gekochte diesels als milieuvriendelijk waren aangeprezen. In vele andere landen liggen claims: van Canada tot Nederland. De stichting Volkswagen-Audi Claim eist 3.000 tot 7.000 euro per verkochte VW-diesel in Nederland: een totaalbedrag van 800 miljoen euro.

En dan zouden er ook nog claims kunnen volgen van mensen die zelf geen VW hebben maar zeggen gezondheidsschade te hebben geleden door de hogere emissie-uitstoot. Europa kent niet zozeer een claimcultuur, maar ook hier is VW niet gevrijwaard van claims van particulieren. Zeker is dat beleggers naar de rechter zullen stappen, omdat ze de waarde van hun VW-aandelen hebben zien halveren. In totaal is de beurswaarde van VW door het schandaal met 28 miljard euro verminderd.

Het Amerikaanse advocatenkantoor Robbins Geller Rudman & Dowd heeft al gezegd een zogenoemde class-action - een massaclaim namens gedupeerde beleggers in de VS - aan te zullen spannen. Maar ook Europese beleggers komen in actie. De Vereniging van Effectenbezitters (VEB) wil compensatie voor de verliezen van Nederlandse beleggers. In de Duitse krant Die Welt schat het risico voor VW van deze claims in op maximaal 15 miljard euro.

Terugbetaling van subsidies 500 miljoen800 miljoen euro

Spanje wil dat VW de subsidies terugbetaalt die het heeft gekregen voor het milieuvriendelijker maken van Seats. Spanje heeft per verkochte auto 1.000 euro duurzaamheidssubsidie gegeven. VW zou al ingestemd hebben met het terugbetalen van de onterecht verkregen subsidies. Niet bekend is gemaakt om welk totaalbedrag het zou gaan. In Spanje rijden in totaal 700 duizend Seats rond met sjoemelsoftware.

Imagoschade 5 miljard - 20 miljard euro

De imagoschade voor VW en de dochtermerken zoals onder meer Audi, Skoda en Seat is de moeilijkst te voorspellen kostenpost. Maar er zit een fikse kras op het blazoen. De pogingen om in de VS meer voet aan de grond te krijgen, lijken voorlopig kansloos. Het voortbestaan van de VW-fabriek in Chantanoogga (Tennessee), die al financiële problemen zou hebben, staat op het spel. Als die moet worden gesloten, is dat een enorme kapitaalvernietiging. Of de consumenten in eigen land of in de andere Europese landen zich veel van het schandaal zullen aantrekken, is minder duidelijk. VW maakt nog altijd goede en veilige auto's. De komende maanden zullen uitwijzen of VW marktaandeel zal verliezen. In Nederland was VW in augustus na Peugeot de meest verkochte auto.

In een enquête van ING Bank zegt 27 procent van de 55.800 respondenten dat het vertrouwen in Duitse auto's flink is afgenomen.

Als de financiële positie van VW wereldwijd verslechtert, zal dat ertoe leiden dat de kredietwaardigheid van het bedrijf daalt en VW in de toekomst hogere rentes zal moeten betalen op leningen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.