ReportageLibanon

Overleven in Beiroet, een stad waar de welvaart al vóór de lockdown was weggevallen

De boulevard van Beiroet ligt er door de lockdown verlaten bij.Beeld Nabil Mounzer / EPA

In volkswijken van de Libanese hoofdstad Beiroet spelen winkeleigenaren deze week kiekeboe. De winkels lijken gesloten. Deur dicht, luiken voor de etalages, buitenverlichting uit. Maar als je aanklopt, is er binnen toch leven. Welkom, voordat de politie het ziet.

‘We smokkelen met de lockdown’, grinnikt Marwan Ghannoum, een energieke zakenman die deurkrukken, ladeknoppen en andere woningaccessoires verkoopt. Zaken waar veel vraag naar is nu mensen na een verwoestende explosie in Beiroet hun huizen herstellen.

Officieel moet Ghannoum de handel stilleggen als gevolg van een nieuwe lockdown. Maar dat doet hij niet. ‘Ik kan niet sluiten. Zes werknemers zijn van mijn omzet afhankelijk. Elke winkel heeft wel een achterdeurtje dat open is. Het Libanese volk is goed in overleven. Wat moeten we anders?’

Avondklok

Libanon haakt aan bij de Europese trend van een tweede lockdown. Winkels moeten dicht, uitgezonderd supermarkten, bakkerijen en apotheken. Tussen 5 uur ’s middags en 5 uur ’s ochtends geldt een avondklok. Autobezitters mogen slechts om de dag de weg op.

De strenge maatregelen, die minimaal twee weken duren, zijn afgekondigd ondanks relatief lage covid-sterftecijfers. Met officieel 852 coronadoden op een kleine 7 miljoen inwoners is Libanon qua coronasterfte vier keer minder hard getroffen dan Nederland.

Op de bon: in Beiroet mogen auto’s nu alleen om de dag de weg op. Dat hang af van het nummerbord, even of oneven.Beeld Hussein Malla / AP

Dat plaatst de Libanese bevolking voor een dilemma. Natuurlijk is corona een probleem in een land met beperkte gezondheidszorg. Maar is opnieuw een lockdown haalbaar in een land waar het afgelopen jaar alle welvaart is weggevallen?

Al voordat een chemische explosie op 4 augustus de hoofdstad Beiroet doorkliefde, was de lokale munt ingestort. Libanon importeert bijna alles. De winkelprijzen zijn gebaseerd op de koers van de Amerikaanse dollar. Voor veel inwoners zijn dagelijkse boodschappen dan ook bijna niet meer te betalen.

Warm eten

‘Als gevolg van de lockdown kunnen ik en mijn vrienden twee weken niet werken’, zegt de 26-jarige Syrische vluchteling Ahmed al Ahmed, die in Beiroet in de bouw werkt. De tijd dat hij geld overhad om naar zijn familie in Syrië te sturen, lijkt lang geleden. ‘Tot nu toe hebben we nog wel elke dag warm eten. Veel aardappelen. Geen vlees meer.’

De nieuwe lockdown is een ‘klassenprivilege’, stelde Riad Yamak, de burgemeester van Tripoli, de tweede stad van het land, in een opmerkelijk interview in de Franstalige krant L’Orient-Le Jour. In zijn stad hoeven alleen de rijken thuis te blijven. Dagloners die toch al ‘bijna dood’ zijn, kun je volgens de burgemeester niet lastigvallen met verhalen over corona.

Een uur nadat de avondklok officieel is ingegaan, laadt leerkracht wis- en natuurkunde Nour Jaffan (37) haar grijze Chrysler vol met huisgemaakte maaltijden. Jaffan zet koers naar de achterbuurten van Tripoli.

Op haar zilverkleurige gympen balanceert ze over balken door glibberige steegjes waar elektriciteitsdraden in trossen overheen hangen. Vocht druipt van de muren. Binnen klinkt hartverscheurend gehoest.

Honger

Jaffan, die van zichzelf erkent dat ze ‘nogal veel energie’ heeft, brengt naast haar baan drie keer per week maaltijden aan tientallen arme families in Tripoli. Haar moeder heeft ook nogal veel energie en kookt de helft van deze maaltijden. Soms krijgt Jaffan de ingrediënten gedoneerd. Als het moet, legt ze bij uit eigen zak.

‘Het is 2020’, zegt Jaffan. ‘Ik kan niet geloven dat hier desondanks honger is, en dat mensen niet eens in hun basisbehoeften kunnen voorzien.’

Veel van de families die zij nu door de week helpt, konden tot voor kort wel zelf in hun levensonderhoud voorzien. ‘Ik had losse baantjes in Beiroet’, zegt een van hen, klusjesman Brahim Hamdouch. ‘Na de explosie was dat voorbij.’

De neergang richting armoede wordt enigszins gestuit doordat veel Libanezen familie hebben die is geëmigreerd of gevlucht naar het buitenland. Zij sturen harde dollars naar huis. ‘Mijn zoon is ambulancechauffeur in Houston, Texas’, zegt de 83-jarige Brahim Massoud. ‘Hij houdt mij en zijn vijf zussen op de been. Zonder zijn geld zou het moeilijk zijn.’

Vluchtelingenkamp

Massoud, van Palestijnse komaf, zit in een koffiezaakje in het Palestijnse vluchtelingenkamp Sabra in hartje Beiroet. Wat elders heimelijk gaande is, gebeurt in het straatarme Sabra openlijk: het koffiezaakje is open, ondanks de lockdown.

‘Alles is open’, verklaart Mohammed Khalil, die in het kamp een cadeauwinkeltje runt. ‘Als ik sluit, heb ik geen eten.’ Bijna niemand heeft nog geld om cadeautjes te kopen, maar iets is beter dan niets. De autoriteiten doen het kamp wel aan, maar vinden het allang mooi als de zaken sluiten voor de duur van hun inspectieronde.

In de wijk Hamra in Beiroet is het stil. De winkels van de bekende internationale merken zijn gesloten.Beeld Anwar Amro / AFP

In de hoofdstraat van Hamra, een van de voorheen levendige centrumwijken van Beiroet, maakt de lockdown weinig uit: hier is het al weken stil op straat. Dit najaar zijn in Hamra alle grote internationale modezaken, zoals H&M, de Bodyshop, Adidas, Mothercare en American Eagle, gesloten. Libanezen kunnen zulke merken niet meer betalen.

Een van de vele kleinere winkels die in Hamra het veld ruimen, is het bijouzaakje Milan. ‘Vanwege de dollarkoers kan het niet meer uit’, zegt de eigenaar, Hussein Bashir. Zijn blingblingkettingen vonden de laatste tijd vooral aftrek bij toeristen uit Irak, die in Libanon profiteren van de ingestorte munt. ‘Irakezen besteden niet veel, maar meer dan Libanezen.’

In zijn clandestien geopende zaak maakt Marwan Ghannoum zich toch een beetje zorgen om de politie. ‘Ze waren hier vanmorgen. Ze zeiden dat ze terug zouden komen. Maar weet je, sommigen bij de politie zijn onze vriend. Je zult zien, over twee dagen is hier geen lockdown meer.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden