teruglezen

Overleg Kiev leidt nog niet tot doorbraak

Het overleg tussen de oppositie en de Oekraïense president Vikton Jakoenovitsj heeft nog niet voor een doorbraak gezorgd. De partijen zaten uren langer dan verwacht om de tafel en gingen vanavond even na tienen uit elkaar. Voor het eerst in vijf dagen waren er in Kiev geen massale rellen. De partijen waren een bestand overeengekomen om het overleg tussen de president en de oppositie in alle rust te laten verlopen. Volkskrant.nl hield een liveblog bij, lees het hier terug.

Een demonstrant speelt saxofoon voor een barricade in Kiev. Beeld getty

23.22 uur - Komende dagen veel overleg
De komende dagen wordt er waarschijnlijk ook nog veel gepraat over de situatie in Oekraïne. Vrijdag arriveert Europees commissaris Stefan Füle (Uitbreiding) in Kiev. Hij is een van de twee commissarissen die namens de EU gaat bemiddelen in het escalerende conflict tussen de president en de oppositie. EU-buitenlandchef Catherine Ashton komt volgende week.

Het parlement van Oekraïne komt volgende week in buitengewone zitting bijeen om zich te beraden over de crisis in het Oost-Europese land en vooral over het lot van het kabinet onder leiding van premier Mykola Azarov. Parlementsvoorzitter Vladimir Rybak zei dat er 'vele onderwerpen zijn die in de parlementszaal en niet op straat moeten worden opgelost'.

Orthodoxe priesters staan voor de oproerpolitie in Kiev. Beeld reuters
Demonstranten scheppen sneeuw om de barricades te versterken. Beeld getty

22.56 uur - Klitsjko vraagt demonstranten om geduld
Het gesprek tussen de oppositie en Jakoenovitsj heeft nog niet voor een doorbraak gezorgd. Dat liet Vitali Klitsjko, een van de oppositieleiders, weten na afloop van het onderhoud. Hij vroeg de duizenden demonstranten in het centrum van Kiev om geduld en om een 'wapenstilstand'.

De regering zegde wel toe de ongeveer honderd demonstranten die zijn gearresteerd, binnen drie dagen vrij te laten, aldus Klitsjko. 'Ik hoop dat ze hun afspraken nakomen', zei hij. De menigte demonstranten reageerde met gefluit en riep 'schande'.

Vitali Klitsjko, een van de oppositieleiders, na het gesprek met de president. Beeld reuters

21.29 uur - Kiev wacht op uitkomst
Het overleg tussen de oppositie en de Oekraïense president Viktor Jakoenovitsj is verder gegaan. Het onderhoud zou volgens een van de deelnemers, oppositieleider Vitali Klitsjko, tot begin van de avond duren maar rond tien uur was het nog in volle gang.

'We onderhandelen en ik hoop dat we vandaag tot een overeenkomst komen die ons een nieuwe start biedt', zei parlementslid Anna German, een vertrouweling van de president, in de loop van de avond in een televisieuitzending.

Een woordvoerder van de oppositie laat weten dat er 'waarschijnlijk' een oplossing voor het geweld in de hoofdstad is na de onderhandelingen met de Oekraïense president. Dat meldt AFP. 'We streven ernaar om een einde te maken aan het bloedvergieten, en de kans is erg groot', aldus de woordvoerder.

Een menigte op het centrale plein van Kiev staat te wachten op de uitkomst van de onderhandelingen. Orthodoxe priesters proberen de broze gevechtsstop tussen de politie en de antiregeringsbetogers te handhaven.

De oorspronkelijk aanleiding voor de protesten was de weigering van Janoekovitsj om een samenwerkingsovereenkomst met de Europese Unie te ondertekenen. In plaats daarvan zocht de president toenadering tot Rusland. De protesten verliepen lange tijd grotendeels vreedzaam, maar afgelopen weekeinde sloeg de vlam in de pan.

Het gesprek tussen de oppositie en president Viktor Janoekovitsj (tweede links) vanavond. Beeld epa
Oproerpolitie staat paraat in Kiev. Beeld reuters
Demonstranten vanavond in Lviv. Antiregeringsbetogers bestormden donderdag het kantoor van de gouverneur in de stad Lviv en dwongen hem een ontslagbrief te ondertekenen. Beeld epa

21.12 uur - Biden belt met Janoekovitsj
Verder bloedvergieten in Oekraïne heeft gevolgen voor de relatie tussen de Verenigde Staten en Oekraïne. Dat heeft de Amerikaanse vicepresident Joe Biden in een telefoongesprek met president Viktor Janoekovitsj gezegd.

Biden drong er bij de president op aan het geweld tegen de demonstranten te stoppen. 'De vicepresident onderstreept dat alleen de regering van Oekraïne kan zorgen voor een vreedzame uitweg uit de crisis', aldus het Witte Huis.

Kiev, vanochtend vroeg. Beeld getty

19.41 uur - Merkel neemt het op voor demonstranten

De Duitse Bondskanselier Angela Merkel eist dat president Viktor Janoekovitsj de demonstraten hun rechten teruggeeft.

Afgelopen donderdag loodsten parlementariërs van de partij van Janoekovitsj een pakket aan maatregelen door het parlement. Onder andere het opzetten van podia, tentenkampen of zelfs het gebruik van luidsprekers is voortaan strafbaar. Wie toch de openbare orde verstoort, kan tot 15 jaar celstraf krijgen.

Beeld epa
Demonstranten op het plein in Kiev vandaag. Beeld reuters

19.08 uur - VS overweegt sancties
Het Witte Huis overweegt om eventuele sancties te nemen tegen Oekraïne in reactie op het geweld van de overheid tegen de demonstranten. De VS dringt er bij de regering op aan de antidemocratische wetgeving die onlangs werd ondertekend in te trekken.

Volgens de regering van Barack Obama is de spanning in het land het directe gevolg van het falen van de Oekraïense regering om de klachten van het volk te erkennen.

De Amerikaanse regering liet al eerder weten zich ernstige zorgen te maken over de gevechten in Oekraïne tussen de oproerpolitie en antiregeringsbetogers. Het Witte Huis riep de regering in Kiev op met de oppositie om tafel te gaan. Zo niet, dan volgen er mogelijk sancties, liet een Amerikaanse woordvoerder zondag weten.

'De Verenigde Staten zullen verdere stappen, waaronder sancties, blijven overwegen als reactie op het geweld', aldus de verklaring.

Een demonstrant met een gasmasker vandaag in Kiev. Beeld afp

18.47 uur - Klitsjko eist meer druk op Janoekovitsj
Oppositieleider Vitali Klitsjko eist meer internationale druk op president Viktor Janoekovitsj. 'Het Janoekovitsj-bewind is begonnen met terreur tegen zijn eigen volk', aldus de voormalige bokskampioen volgens zijn partij Oedar (Slag). 'Mensen komen om, activisten verdwijnen, gewonden worden uit ziekenhuizen ontvoerd.'

Oekraïense priesters voor een brandende barricade in Kiev. Beeld epa
Beeld epa

17.51 uur - Frankrijk veroordeelt geweld
Ook de Franse president François Hollande heeft 'het geweld tegen de vreedzame demonstranten' in Oekraïne veroordeeld. De president roept op tot dialoog. 'Een groot land als Oekraïne, dat streeft naar een plaats op het Europese en internationale toneel, moet een einde maken aan dergelijke acties', aldus Hollande.

'Ik roep de Oekraïense autoriteiten op om snel een dialoog aan te gaan', staat te lezen in een verklaring. Hij voegde eraan toe dat de Europese Unie nog steeds klaar is om te werken aan een associatieovereenkomst voor nauwere banden met Oekraïne.

17.42 uur - 'Geen noodtoestand'
De Oekraïense premier Mykola Azarov heeft zojuist laten weten dat het nog niet nodig is de noodtoestand in Kiev uit te roepen. Dat meldt persbureau Reuters. Volgens de premier is de overheid in staat de orde snel te herstellen met alle beschikbare instrumenten.

'We zien op dit moment niet de noodzaak voor zware en extreme maatregelen, maar plaatst de regering niet in een impasse', aldus Azarov. Mensen moeten niet denken dat de overheid niet de juiste middelen heeft om deze crisis te beëindigen. Het is ons grondwettelijke recht en onze plicht om de orde te herstellen.'

Leden van de oproerpolitie staan klaar om toe te slaan als het staakt-het-vuren om 19 uur afloopt. Beeld reuters

17.00 uur - Einde wapenstilstand nadert
Over twee uur loopt de wapenstilstand tussen de politie en betogers in Kiev af. In de straten van de Oekraïense hoofdstad smeulen de barricades nog na. Na het afkondigen van het staakt-het-vuren om 11.30 uur werden de brandende autobanden geblust.

De afgelopen drie dagen zijn er bij de onlusten in Kiev 42 journalisten gewond geraakt. De Russische krant Pravda publiceerde een lijst met hun namen en gezichten.

16.39 uur - Geen internet?
Op Twitter circuleren berichten dat internet- en mobiele netwerken in Oekraïne platliggen.

16.30 uur - Naakte man afgevoerd door Berkut-troepen
Op YouTube is een video verschenen van een naakte man (vermoedelijk een demonstrant) die door Berkut-troepen wordt omsingeld en uiteindelijk een busje in wordt geduwd. Voordat het zover is, moet hij eerst nog op de foto. Het is onduidelijk of de man gedwongen is om zijn kleren uit te doen.

15.37 uur - Gorbatsjov: 'Dit loopt uit op een catastrofe'
Voormalig Sovjetleider Mikhail Gorbatsjov heeft de presidenten van Rusland en de Verenigde Staten opgeroepen te helpen bij de onderhandelingen die een einde moeten maken aan het geweld in Oekraïne.

'Zonder hulp en samenwerking van deze autoriteiten kan de situatie uitmonden in een catastrofe', staat op zijn website. 'Ik vraag jullie deze kans te grijpen en de beslissende stap te zetten, zodat de Oekraïne het pad van vrede kan bewandelen. Ik vertrouw op jullie.'

Eerder riep de Duitse Bondskanselier Merkel op tot dialoog tussen de betogers en de regering.

Rusland en VS moeten van Gorbatsjov de Oekraïne helpen bij onderhandelingen tussen demonstranten en de politie. Beeld anp

15.17 uur - Derde bestuursgebouw bestormd door betogers
Nadat de bestuursgebouwen van de steden Rivne en Lviv zijn overgenomen door demonstranten, is dat zojuist ook geprobeerd in Zhytomyr. In Lviv werd de gouveneur gedwongen zijn eigen ontslagbrief te tekenen.

Lviv is een van de grootste steden in het westen van Oekraïne en weinig inwoners zijn aanhangers van president Viktor Janoekovitsj, die de gouverneur heeft aangesteld. Gouverneur Oleh Salo benadrukte later dat hij de brief onder dwang had ondertekend en trok zijn ontslag weer in.

15.04 uur - Premier Azarov: 'Vervroegde verkiezingen onrealistisch'
Het parlement van Oekraïne komt volgende week in buitengewone zitting bijeen om zich te beraden over de crisis in het Oost-Europese land en het lot van het kabinet. Dat heeft parlementsvoorzitter Vladimir Rybak vanmiddag bekend gemaakt. Rybak zei dat er 'vele onderwerpen zijn die in de parlementszaal en niet op straat moeten worden opgelost'.

Premier Azarov noemde vervroegde verkiezingen echter onrealistisch. Hij zei verder dat de demonstraties een verkapte coupepoging zijn. De pro-Russische president Viktor Janoekovitsj had het parlement voorgesteld in buitengewone zitting bijeen te komen, kort voor hij met de oppositie in overleg ging.

Rook boven Kiev. Beeld reuters

14.37 uur - Regiobesturen overgenomen door demonstranten
Ook buiten de hoofdstad Kiev laten anti-regeringsdemonstranten van zich horen. In de steden Rivne en Lviv hebben ze de regiobesturen overgenomen. Agenten staan erbij, maar grijpen niet in. Bekijk de beelden hier.

14.15 uur - Janoekovitsj wil speciale zitting van het parlement
President Janoekovitsj heeft opgeroepen tot een speciale zitting van het parlement. Hij vindt dat een eventueel ontslag van de regering in het parlement besproken moet worden. Dat meldt persbureau AFP drie uur nadat een wapenstilstand is afgekondigd tussen de demonstranten en de politie. Er is geen reden om aan te nemen dat hij daarmee tegemoet komt aan de demonstranten, die zijn aftreden eisen. De meerderheid in het parlement steunt de zittende president.

13.58 uur - Merkel is woedend, maar vindt het te vroeg voor sancties
Bondskanselier Merkel heeft woedend gereageerd op het geweld tegen demonstranten door de Oekraïense regering. Maar ze vindt het te vroeg om vanuit Europa sancties op te leggen.

'We verwachten dat de Oekraïnse regering democratische vrijheiden garandeert, in het bijzonder het recht om te demonstreren, mensenlevens spaart en dat er een einde komt aan het gebruik van geweld. We zijn zeer bezorgd en woedend over de manier waarop de anti-demonstratiewet erdoor is gedrukt die deze vrijheden beperkt.'

Ze roept op tot nieuwe gesprekken tussen de regering van Viktor Janoekovitsj en de oppositie. Sancties vanuit Europa verwerpt ze omdat de oplossing eerst moet worden gezocht in de-escalatie en dialoog.

12.40 uur - EU gaat bemiddelen
De Europese Unie gaat proberen te bemiddelen in het escalerende conflict in Oekraïne. De machthebbers in Oekraïne accepteerden het aanbod van de Europese Commissie in Brussel om twee commissarissen te sturen.

Dat maakte een woordvoerder van de commissie zojuist bekend. Het is de bedoeling dat Europees commissaris Stefan Füle (Uitbreiding) morgen naar Kiev afreist. EU-buitenlandchef Catherine Ashton zou hem dan volgende week achterna reizen.

De Europese commissaris van Uitbreiding, Stefan Füle. Beeld epa

12.34 uur - 'Fuck off'
Demonstranten proberen op originele wijze een boodschap over te brengen aan de regering van Janoekovitsj.

12.15 uur - 'Demonstranten steeds professioneler te werk'
'Gisteravond raakte ik tussen de barricades in gesprek met drie mannen', vertelt correspondent Olaf Koens vanuit Kiev (voordat er sprake was van een wapenstilstand, red.). 'Toen ik een sigaretje wilde aansteken, werd ik gemaand om 'm snel uit te maken. Te gevaarlijk. Wat bleek: die gasten waren echte bommen aan het maken, met gas, soda, schoonmaakmiddelen en nog wat van die chemicaliën.'

'Wat je ziet is dat er een professionaliseringsslag plaatsvindt. Begin deze week waren de demonstranten nog in de weer met champagneflessen en vuurwerk. Dat werkte niet zo goed, maar nu ze een paar dagen hebben gehad om te oefenen, heeft het steeds meer iets weg van een partizanenleger met eigen gemaakte wapens. Niet zomaar wapens, maar bermbommen zoals al-Qaeda in Afghanistan inzet.'

'Hoewel de regering het ontkent, zijn er genoeg aanwijzingen dat de oproerpolitie met scherp op de demonstranten schiet. Ik heb ook een huls gevonden die daarop wijst. Gisteren raakte een collega van mij gewond. Er was voor zijn voeten een traangasgranaat ontploft, dus er zaten allemaal stukjes plastic in zijn been. Ik ben 's nachts naar hem toe gegaan en wilde hem naar een echt ziekenhuis brengen, maar hij weigerde pertinent, uit angst dat hij geregistreerd zou worden als deelnemer van de demonstratie. Daar staat een fikse straf (15 jaar) op.'

'Het is afwachten wat Janoekovitsj nu gaat doen. Als hij opdracht geeft om de barricades te ontruimen, dan moeten er tanks ingezet worden. Dan komt het zeker tot meer bloedvergieten. Tegelijkertijd bewapenen de demonstranten zich steeds beter. Nog even en het loopt uit op een keiharde oorlog. Of de demonstranten naar huis gaan als Janoekovitsj de anti-protestwetgeving intrekt? Ik denk het niet. De demonstranten hebben één keiharde eis: dat Janoekovitsj weggaat en nieuwe verkiezingen uitschrijft.'

 
Het heeft steeds meer iets weg van een partizanenleger met eigen gemaakte wapens.

12.09 uur - Bruut geweld in beeld gebracht
Radio Svoboda heeft een filmpje geplaatst waarop nauwkeurig in beeld is gebracht hoe leden van de oproerpolitie, de zogeheten Berkut, de demonstranten te lijf gaan. Diegenen die door de glibberige ondergrond vallen, worden zwaar toegetakeld met wapenstokken.

Inmiddels is het rustig in Kiev. De oppositie heeft een wapenstilstand tot 19.00 uur afgekondigd.

11.32 - Wapenstilstand tussen demonstranten en politie
Tot 18.00 uur vinden geen gevechten plaats tussen demonstranten en de politie in Kiev. Dat kwamen de demonstranten en de politie overeen. Direct nadat bekend werd dat de demonstranten akkoord gingen met het voorstel van oppositieleider Klitsjko, werden de in de brand gestoken autobanden geblust.

11.22 uur - Klitsjko roept op tot wapenstilstand
Oppositieleider Vitali Klitsjko roept demonstranten op tot een wapenstilstand tot 19.00 uur, meldt persbureau AFP. Volgens journalist Ilya Varlamov zijn de demonstranten akkoord, schrijft hij op Twitter. Ook Volkskrant-correspondent Olaf Koens meldt dat er een staakt-het-vuren is tussen de demonstranten en de politie.

Oud-bokser Vitali Klitsjko spreekt menigte demonstranten toe in Kiev. Beeld reuters

10.58 uur - Journalist toegetakeld
Journalist Maxim Eristavi meldt op Twitter dat een collega zwaar is toegetakeld.

10.46 uur - Demonstrant dood gevonden
Yuriy Verbytsky, een demonstrant van EuroMaidan (synoniem voor het Onafhankelijkheidsplein), is dood aangetroffen in Boryspil, een buitenwijk van Kiev. Dat heeft Radio Svoboda vanochtend gemeld op basis van gesprekken met familieleden.

Verbytsky was samen met activist IhorLutsenko op 21 januari ontvoerd. De vriendin van Lutsenko, Mario Lebedeva, sloeg na zijn verdwijning alarm op Facebook. Op de late avond van 21 januari schreef Lutsenko op zijn Facebookpagina dat hij was vrijgelaten, maar dat hij 'in de afgelopen 24 uur minstens 3 keer afscheid had genomen van het leven'. Lees zijn verhaal over de ontvoering hier.

10.35 uur - Onlusten in kaart gebracht
Punt 1: De demonstranten belagen de oproerpolitie op het Onafhankelijkheidsplein aan het einde van de straat Hrushevskoho.

Punt 2: De onlusten vinden plaats op steenworp afstand van het regeringsgebouw.

Punt 3: Het presidentsgebouw ligt ten zuidwesten van het regeringsgebouw.

Punt 4: De demonstranten organiseren zich rond het Dinamo-voetbalstadion.

Centrum van Kiev. Beeld Google Maps

10.15 uur - Videocompilatie gewelddadigheden
Een groep Canadese-Oekraïners heeft een videocompilatie gemaakt van de gewelddadigheden van afgelopen dagen. Volgens de oppositie zijn 300 mensen gewond geraakt en 75 demonstranten gearresteerd. Hen hangt onder de nieuwe wetgeving een straf van 15 jaar boven het hoofd.

10.02 uur - Amerikaanse ambassade omsingeld
Honderden zogeheten titoesjka's, oftewel door de overheid betaalde jongeren uit de provincie, hebben vanochtend de Amerikaanse ambassade in Kiev omsingeld. Dat meldt de Kyiv Post. De groep gooide eieren naar de ambassade en waarschuwde de Verenigde Staten met leuzen om zich niet te mengen in de interne aangelegenheden van Oekraïne.

'Al dagen is Kiev in de ban van 'titoesjka's', die door de overheid betaald krijgen om relletjes te trappen', schrijft onze correspondent Olaf Koens vandaag in de Volkskrant. 'Ze slaan autoruiten in, slingeren bierflesjes in de rondte en trappen als ze de kans krijgen een paar demonstranten in elkaar. De titoesjka's zijn vernoemd naar de inmiddels veroordeelde Vadim Titoesjko, die in mei vorig jaar onder het oog van de camera een televisieploeg in elkaar sloeg. Het is een fenomeen geworden, titoesjka is een verzamelnaam geworden voor laaggeschoolde aso's.'

9.23 uur - Livestream
Zie hieronder een livestream van het Oekraïense tv-station Espreso TV uit Kiev.

9.21 uur - Ultimatum van 24 uur
Gisteravond stelde de oppositie president Viktor Janoekovitsj een ultimatum. De betogers eisen van de president dat hij binnen 24 uur vervroegde verkiezingen aankondigt, zijn regering ontbindt en de antiprotestwetgeving schrapt. Gebeurt dat niet dan roept hij daarmee de woede van het volk over zich af, zei oppositieleider Arsenij Jatsenjoek eerder.

De oppositie riep de betogers op de komende 24 uur niet de confrontatie te zoeken met de politie.

Als Janoekovitsj niet van wijken weten dan 'trekken we morgen samen verder op', zei Jatsenjoek. 'Als we dan een kogel in het voorhoofd krijgen, dan krijgen we maar een kogel in het voorhoofd.'

De Oekraïense oppositieleider Klitsjko spreekt de demonstranten toe op 22 januari. Beeld epa

9.17 uur - De belangrijkste uitspraken
Gisteren deden verschillende promintenten uitspraken over de onlusten in Kiev.

Premier Mykola Azarov liet weten dat de ordetroepen in Kiev geen vuurwapens dragen en dat de kogels die zijn afgevuurd dus niet van hen kunnen komen.

De minister-president houdt het erop dat 'terroristen en criminelen' de dood van de drie betogers op hun geweten hebben.

President Janoekovitsj probeerde gisteren de angel uit het conflict te halen. Hij verklaarde dat hij tegen bloedvergieten, geweld en vijandigheden is, beloofde een onderzoek naar de sterfgevallen en nodigde de drie belangrijkste oppositieleiders - onder wie voormalig bokskampioen Vitali Klitsjko - uit. Het gesprek bleef echter zonder resultaat.

Voorzitter van de Europese Commissie José Manuel Barroso waarschuwde Oekraïne 'niet deze weg in te slaan'. Hij dreigde met 'mogelijke consequenties voor onze relatie'.

De vroegere premier Joelia Timosjenko riep vervolgens vanuit de gevangenis op tot een opstand tegen Janoekovitsj. 'Het bloed van de helden van de Oekraïne kleeft aan de handen van Janoekovitsj', aldus de 53-jarige politica, die een celstraf van 7 jaar uitzit wegens machtsmisbruik.

Premier Mykola Azarov. Beeld reuters

9.08 uur - Overzicht belangrijkste gebeurtenissen

- Sinds afgelopen zondag wordt er in het centrum van Kiev, rond het Dinamo-voetbalstadion en de Hrushevskoho Straat, geprotesteerd tegen de vorige week door president Janoekovitsj doorgevoerde anti-protestwet. Daarin is onder meer opgenomen dat het opzetten van podia, tentenkampen en het gebruik van luidsprekers is verboden. Ook het verspreiden van lasterlijke informatie is strafbaar, evenals auto-optochten met een politieke lading. Wie zich niet aan de nieuwe geboden houdt, hangt een gevangenisstraf van maar liefst 15 jaar boven het hoofd.

- Twee maanden geleden werd er in Kiev ook al geprotesteerd - tegen de weigering van Janoekovitsj om een akkoord met de Europese Unie te sluiten. In plaats daarvan zocht hij toenadering tot Rusland. Tienduizenden pro-Europese betogers gingen als reactie hierop de straat op.

- De protesten van december verliepen grotendeels vreedzaam, in tegenstelling tot de huidige protesten. Ordetroepen bestookten de demonstranten afgelopen dagen met traangas en traden op met waterkanonnen en wapenstokken. Betogers bekogelen hun tegenstanders, de zogeheten Berkut, op hun beurt met brandbommen en stenen.

- Bronnen binnen de oppositie stellen dat inmiddels vijf demonstranten om het leven zijn gekomen. De autoriteiten hebben tot nog toe drie sterfgevallen bevestigd, maar ontkenden dat de slachtoffers door de oproerpolitie zijn gedood.

- Volgens de autoriteiten raakten bij de laatste gevechten 167 politiemensen gewond.

Beeld reuters
Beeld epa
Beeld afp
Beeld ap
Demonstranten gooien stenen naar de politie in Kiev, terwijl autobanden door brandbommen vlam hebben gevat. Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden