Overleg bed-bad-brood is opnieuw politieke nederlaag voor VVD

Analyse bed-bad-broodopvang

Met het mislukken van het overleg over bed-bad-brood lijdt de VVD opnieuw een politieke nederlaag op het gebied van immigratie en asiel.

(VLNR) Staatssecretaris Klaas Dijkhoff van Veiligheid, Burgemeester Theo Weterings (Haarlemmermeer) en Justitie en Minister Stef Blok voor Wonen en Rijksdienst voor aanvang van een overleg tussen kabinet, VNG en IPO over de opvang van asielzoekers. Foto anp

In de nieuwe kabinetsformatie ligt na de verkiezingen van 15 maart een oude vraag op tafel, zoveel is sinds maandag duidelijk. Wat te doen met uitgeprocedeerde asielzoekers die geen verblijfsvergunning krijgen en verplicht moeten terugkeren naar het land van herkomst?

Mislukt

'Wie hier niet mag blijven, moet vertrekken of wordt uitgezet', stelde het regeerakkoord tussen VVD en PvdA stoer, in het najaar van 2012. Maar ook na vier jaar steggelen blijft tussen vrijwillig vertrek of gedwongen uitzetten een restgroep over, voor wie het niet lukt een breed gedragen regeling te treffen.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asiel, VVD) maakte maandag bekend dat het bestuurlijk overleg tussen Rijk en gemeenten over de zogenoemde bed-bad-brood-opvang is mislukt. Die opvang is de VVD al jaren een doorn in het oog, omdat zij, in de woorden van Dijkhoff, een uitgeprocedeerde asielzoeker 'vooral duidelijk maakt dat u niet terug hoeft'.

Klaas Dijkhoff. Foto anp

Striktere regeling

Dijkhoff wil een striktere regeling en onderhandelde daar, na een bijna-kabinetscrisis in de lente van 2015, anderhalf jaar over. Het overleg tussen Rijk en gemeenten leek uit te draaien op acht plekken waar een 'lokale vreemdelingenvoorziening' zou komen, verspreid over het land. Daar zouden uitgeprocedeerden, in plaats van in de illegaliteit te verdwijnen, worden geholpen met hun verplichte terugkeer.

In de visie van Dijkhoff moesten dan wel alle bestaande voorzieningen voor noodopvang verdwijnen. 'Als we een parallel opvangsysteem houden, ondermijnt dat de doelstelling van het beleid dat iedereen moet vertrekken. Dat is niet effectief.' Volgens de bewindsman waren betrokken partijen tot kort voor maandag 'op de goede weg'.

Maar uiteindelijk waren niet alle burgemeesters bereid hun plaatselijke noodvoorziening op te geven, uit angst voor over straat zwervende uitgeprocedeerden voor wie nog slechts nachtelijke daklozenopvang zou overschieten. Daarmee waren de kansen op een bestuursakkoord verkeken.

Meer lezen?

Overleg over bed-bad-brood na anderhalf jaar mislukt. Lees hier het nieuwsbericht.

'Opvang is en blijft een taak van het Rijk, maar zolang de beloofde oplossing niet komt, doen wij wat nodig is', zegt de woordvoerder van de Haagse burgemeester Van Aartsen. 'Het gaat om mensen, daarom gaan wij ermee door.'

Eigen wetsvoorstel

Zo blijft bed-bad-brood-opvang een zaak van burgemeesters, terwijl rechterlijke uitspraken uit de afgelopen anderhalf jaar volgens Dijkhoff steeds vaststellen dat opvang voor uitgeprocedeerden geen plicht of verantwoordelijkheid van gemeenten is. De staatssecretaris stopt nu per direct de financiële bijdrage van het Rijk daarvoor: via allerlei verdeelsleutels zo'n 20 miljoen euro per jaar, voor enkele duizenden plaatsen.

Dijkhoff gaat werken aan een eigen wetsvoorstel, waarin de rijksregie wordt vastgelegd. Mogelijk worden de ongeveer 25 gemeenten die daarnaast nog een eigen bed-bad-brood bieden in de toekomst zelfs strafbaar. Die eventuele uitkomst is voorlopig ver weg, want Dijkhoff weet ook dat hij een wetsvoorstel onmogelijk voor de verkiezingen kan voltooien.

Zo eindigt deze zoektocht naar sluitende afspraken voorlopig met een politieke nederlaag voor de VVD. En niet de eerste op dit dossier. Wie de drie pagina's uit het regeerakkoord over 'Immigratie, integratie en asiel' naleest, ziet dat de liberalen hier veel concessies hebben moeten doen.

Stapelbedden in een ruimte van stichting Schroeder aan de Haagse Zilverstraat. Schroeder biedt plaats aan 125 dak- en thuislozen, die er gebruik kunnen maken van de bed-bad-en-broodvoorziening. Uitgeprocedeerde asielzoekers komen hier uiteindelijk ook terecht. Foto anp

De PvdA kreeg in de formatie het kinderpardon, de VVD de strafbaarstelling van illegaliteit. Maar waar het kinderpardon stand hield en veel pijn deed bij het VVD-smaldeel, sneefde de strafbaarstelling. PvdA-leider Diederik Samsom weerstond weliswaar in 2013 een heel partijcongres met zijn mantra 'afspraak is afspraak', maar onder druk van een hevig geagiteerde PvdA-achterban sneuvelde het plan alsnog.

De vestiging van inwoners van Aruba, Curaçao en Sint Maarten in Nederland zou gereguleerd worden aan de hand van toetsingscriteria als strafblad en inkomen, maar de daartoe ingediende initiatiefwet van VVD-Kamerlid André Bosman haalde het niet omdat de PvdA geen steun gaf.

Diederik Samsom. Foto anp

'Gelijkspel'

Het lijstje is langer te maken, al kan natuurlijk ook de VVD bogen op enkele resultaten. Zo kwam een voorstel door de Kamer dat naturalisatie voortaan pas na zeven jaar kan. Dat had van de PvdA dan weer niet gehoeven.

'Geen nederlaag, maar een gelijkspel', noemde Dijkhoff de uitkomst maandag. 'We zijn waar we gebleven waren. Jammer, maar de deur blijft openstaan.' Bij de PvdA klinkt het dat de successen op de asielparagraaf wel wat beter mogen worden uitgevent. Getuige de peilingen ontgaan ze het sociaal-democratische electoraat. Schrale troost voor de VVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.