Overleeft Tichelaar het spoeddebat? (en nog zes vragen over de kwestie)

Zeven vragen over de 'affaire-Tichelaar'

Woensdag moet de Drentse commissaris van de koning Jacques Tichelaar (PvdA) zich in een spoeddebat in Provinciale Staten verantwoorden. Na een eerdere ontkenning heeft Tichelaar toegegeven dat hij zijn schoonzus naar voren schoof voor een ontwerpopdracht. Komt hij daar mee weg?

Drentse Commissaris van de koning Jacques Tichelaar Beeld anp

1. Wat is er aan de hand?

De kwestie draait om een ontwerp voor de herinrichting van de Landschapszaal van Huize Tetrode, een rijksmonument in Assen dat in eigendom is van de provincie Drenthe. Als commissaris van de koning heeft Tichelaar gebouwbeheer in zijn portefeuille. Maandag erkende hij in een brief aan Provinciale Staten aan een ambtenaar te hebben geopperd zijn schoonzus, Karin Klinkenberg, te vragen voor de klus.

2. Dat wisten we toch al?

Ja. Maar Tichelaar ontkende in eerste instantie. Vrijdag antwoordde hij op een vraag van Dagblad van het Noorden en de Volkskrant: 'ik heb mijn schoonzus niet voorgedragen en ook niet gevraagd te adviseren over de herinrichting van Huize Tetrode.' Ook zaterdag, na publicatie van het artikel waarin zijn bemoeienis werd onthuld, hield hij vol zijn schoonzus niet naar voren te hebben geschoven. Daar komt hij dus op terug. Al stelt hij dat hij 'geen moment sturend' heeft willen optreden.

3. Tichelaar speelt nu dus open kaart?

Niet helemaal, blijkt uit e-mailverkeer in bezit van de Volkskrant en Dagblad van het Noorden. Tichelaar opperde op 7 oktober 2015 met spoed zijn schoonzus te vragen. Volgens Tichelaar werd hem op 17 november pas duidelijk dat zij de klus had gekregen. Op die dag woonde hij als enige bestuurder een presentatie van Klinkenberg in Huize Tetrode bij. Maar die afspraak werd de week daarvoor al gemaakt door de persoonlijke secretaresse van Tichelaar, blijkt uit een mailwisseling. Daarin wordt gesproken over 'Jacques' en 'Karin'. Een dag na de bezichtiging in aanwezigheid van haar zwager bracht Klinkenberg haar offerte uit. 'Zoals gisteren besproken en afgesproken', mailde ze.

Volgens Tichelaar werd de opdracht niet ingetrokken omdat het meeste werk toen al gedaan was. De opdracht werd vanwege de familieband echter niet verder uitgebreid, stelt hij. Dat klopt niet. Drie maanden later restylede Klinkenberg ook nog de hal van Tetrode. Daarvoor factureerde ze 945 euro. Volgens Tichelaar ontving Klinkenberg in totaal 2300 euro. Uit een opgevraagd financieel overzicht blijkt dat het om 3105 euro ging.

4. Ook geen groot bedrag, toch?

Nee. Zeker niet als je bedenkt dat de totale kosten voor de herinrichting opliepen tot 50 duizend euro. Maar: het is niet voor het eerst dat Tichelaar zich mengt in een kwestie waar een familielid bij betrokken is. Eerder trad hij op in een conflict tussen de gemeente Coevorden en zijn zwager Jos Wijland (de echtgenoot van Karin Klinkenberg). Toen dat in 2013 uitlekte, beloofde Tichelaar Provinciale Staten nooit meer voor een familielid te bemiddelen. Bronnen verklaren bovendien dat - anders dan Tichelaar nog steeds beweert - zijn betrokkenheid ook toen verre van neutraal was.

5. Mag een bestuurder zijn schoonzus aandragen voor een klusje?

De door Tichelaar ondertekende provinciale Gedragscode Integriteit schrijft voor dat bestuurders elke schijn van belangenverstrengeling moeten vermijden. Die code heeft Tichelaar zonder twijfel geschonden zegt Hans van den Heuvel, emeritus hoogleraar integriteit aan de Vrije Universiteit Amsterdam. 'Een bestuurder van zijn kaliber hoort te weten dat hij verre moet blijven van kwesties waarbij een familielid betrokken is. Er moet een glazen wand staan tussen de ambtelijke dienst en het provinciebestuur. Tichelaar was bovendien gewaarschuwd. Hij heeft Drenthe en het vertrouwen in de politiek een slechte dienst bewezen.'

6. Wat vindt Tichelaars partij, de PvdA, ervan, zo midden in campagnetijd?

Wat in Drenthe gebeurde, blijft (voorlopig) in Drenthe, lijkt het adagium. Partijgenoot en minister van Binnenlandse Zaken Ronald Plasterk wilde dinsdag op Radio 1 niet inhoudelijk reageren. 'De feiten moeten in Drenthe beoordeeld worden door de mensen die erover gaan. Ik wil de Statenleden niet voor de voeten lopen.' Een woordvoerder van partijvoorzitter Hans Spekman zegt: 'Dit is echt aan Provinciale Staten in Drenthe. Dat wachten we even af.'

7. En nu?

Woensdag komt Provinciale Staten in Drenthe bijeen voor een spoeddebat over de kwestie. Hoogleraar Van den Heuvel opteert voor een motie van ontslag. 'De Staten moeten een duidelijk signaal afgeven dat dit gedrag niet kan. Bestuurders moeten volstrekt onkreukbaar zijn.'

Statenleden houden hun kruit nog droog. Het is, gezien de politieke cultuur in Drenthe, de vraag of zij hun tanden laten zien. Een oud-politicus typeerde het Drents parlement zaterdag in de Volkskrant en Dagblad van het Noorden als 'een gescheperde kudde', niet opgewassen tegen handige prater Tichelaar.

'De essentiële vraag is in hoeverre de integriteit van de CdK in het geding is', aldus gedeputeerde en partijgenoot Cees Bijl zaterdag. Zelf zei Tichelaar integriteit een groot goed te vinden en daar naar te hebben gehandeld. Hij ziet de Statenvergadering 'in vertrouwen' tegemoet. 'Als het zich morgen weer voor zou doen, zou ik op exact dezelfde wijze handelen.'

Lees verder over Jacques Tichelaar:

Hoogelaar integriteit over Tichelaar: 'Nepotisme, dat is wat het is'
'Een bestuurder van het kaliber Jacques Tichelaar hoort te weten dat hij verre moet blijven van kwesties waarbij een familielid betrokken is. Hij was bovendien gewaarschuwd.' Dat zegt Hans van den Heuvel, emeritus hoogleraar integriteit aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Hoe Jacques Tichelaar opnieuw de fout in ging.

Commissaris van de koning Jacques Tichelaar is een geprezen voorvechter van de Drentse zaak. Een bestuurder die tot het randje gaat. En, zo blijkt uit onderzoek van Dagblad van het Noorden en de Volkskrant: daaroverheen. 'Huppetee!'

Tichelaar geeft toe: ik opperde toch schoonzus voor restauratie provincie-gebouw.
De Drentse commissaris van de koning Jacques Tichelaar (PvdA) erkent toch dat hij zelf zijn schoonzus aandroeg voor de herinrichting van Huize Tetrode, een gebouw dat eigendom is van de provincie. Dat schrijft hij in een brief aan Provinciale Staten die in bezit is van de Volkskrant en Dagblad van het Noorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.