Overleeft Mansveld de Fyra?

Het is allerminst zeker of staatssecretaris Mansveld van Infrastructuur woensdag de conclusies van de enquêtecommissie over de Fyra overleeft.

Staatssecretaris Wilma Mansveld. Beeld ANP

Toen de saga van de hogesnelheidstrein eind jaren negentig begon, werkte Wilma Mansveld nog als manager personeelszaken bij vakantiepark Gran Dorado. In de jaren daarna hebben tal van politieke en bestuurlijke grootheden - van Wim Kok tot Jeroen Dijsselbloem en van Tineke Netelenbos tot ex-NS-topman Jan 'de slager' Timmer - hun vingerafdrukken achtergelaten op het dossier, maar vandaag verdwijnen ze achter de rug van Mansveld. De Groningse ex-gedeputeerde, die in 2012 uit het niets naar Den Haag werd geroepen, draagt de politieke verantwoordelijkheid voor een kostbare Haagse klucht over de snelheidstrein die niet reed.

Het Fyra-rapport

Lees hier wat er fout ging en wat we kunnen leren van het Fyra-fiasco.

De conclusies van de parlementaire enquêtecommissie zullen hard zijn woensdag. De politieke ruziede of het hogesnelheidstraject wel of niet aanbesteed moest worden (de voorstanders van marktwerking wonnen), de NS blies alle concurrenten uit het water met een irrealistisch hoog bod, om te beknibbelen kreeg een Italiaanse bouwer de opdracht de trein te bouwen en na eindeloze vertragingen vertoonde die Fyra eind 2012 meteen gebreken. Een dikke maand later: arrivederci Fyra, hallo parlementaire enquêtecommissie.

Moet Mansveld opdraaien voor fouten van anderen, inclusief die van haar politieke baas, minister Melanie Schultz die tot 2012 het spoor in haar pakket had? Politiek gezien is Mansveld verantwoordelijk, maar de druk was nu minder groot geweest als ze zelf minder vuur had aangetrokken. Op het Binnenhof hebben de afgelopen dagen heel wat mensen het transcript van het verhoor van Mansveld op 12 juni 2015 nog eens teruggelezen. Dat stemt zelfs medestanders somber. Meerdere keren hintte de enquêtecommissie erop dat de staatssecretaris de Kamer niet goed heeft ingelicht over alle problemen met de Fyra.

Informatie

Zo bleek na de eerste ritten in december 2012 al meteen dat de trein onder de maat presteerde. 'Niemand verwachtte dit', liet Mansveld destijds aan de Kamer weten. Probleem is alleen dat een hoge ambtenaar al in november blijkt te zijn geïnformeerd over tal van gebreken.

Informeerde Mansveld de Kamer verkeerd? In het verhoor trok commissielid Vera Bergkamp (D66) zelf al die conclusie: 'De uitspraak dat niemand dit verwachtte, staat een beetje haaks op de feiten die bekend waren bij uw ambtenaar.' Ook commissievoorzitter Madeleine van Toorenburg was onverbiddelijk: 'Veel treinen zijn vertraagd en uitgevallen. Dat was precies wat er was verwacht, precies wat in de ingebruiknameadviezen stond, precies wat in de brief aan het ministerie was geschreven en precies wat was gedeeld met de stuurgroep.'

Een andere pijnlijke woordenwisseling tussen Mansveld en de commissie ging over de keuring van de Italiaanse trein. De staatssecretaris liet aan de Kamer weten dat haar inspectiedienst ILT door Europese regelgeving niet de bevoegdheid had om de rijvaardigheid van de Fyra te inspecteren. Volgens de enquêtecommissie liet ze na te vermelden dat 'bij gerede twijfel' de inspectiedienst wel in actie mag komen. 'Heeft u de Kamer wel goed geïnformeerd?', vroeg de enquêtecommissie zich weer af.

De schijn tegen

Mansveld heeft de schijn tegen. Ze lag de afgelopen maanden al onder vuur vanwege de problemen bij spoorbeheerder ProRail. Keer op keer is het verwijt van de oppositie dat ze informatie achterhoudt, al spreken haar medestanders van een politieke campagne gericht op haar val.

De politieke vraag is vandaag hoe hard het oordeel van de enquêtecommissie over Mansveld zal uitvallen. Als de commissie zonder omwegen constateert dat ze de Kamer niet goed informeerde, wordt de lucht ijl. De staatssecretaris staat bekend als een doorzetter, maar zij bepaalt niet alleen of ze kan doorgaan. Ook de partijtop moet dat nog een goed idee vinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.