Postuum Jan Poot (1924-2018)

Overleden Chipshol-oprichter Jan Poot werd per juridische kwestie koppiger

Chipshol moest een visionaire luchtvaartstad bij Schiphol worden. Maar in plaats van ontwikkelaar werd bedenker Jan Poot een juridische vechtmachine die geen procedure uit de weg ging om zijn gelijk te halen.

Jan Poot. Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

Dat veel mensen hem een onruststoker en een complotdenker vonden, daar gaf Jan Poot weinig om. Mensen die niet in complotten geloofden, vond hij naïef. En bovendien had hij een ‘goddelijke opdracht’, zei Poot in 2014 tegen deze krant. Dus waar zou hij zich dan überhaupt druk om maken.

En daarnaast waren er ook mensen die hem een visionair noemden. Daar kon Poot zich beter in vinden. Want hij had al tientallen jaren een prachtig plan voor een heuse luchtvaartstad bij Badhoevedorp, tegen Schiphol aan.

Daar zou hij met zijn bedrijf Chipshol kantoren, winkels, appartementen ontwikkelen, met musea, hotels en recreatieve voorzieningen, en dan alles lekker ruim opgezet met veel groen er bij. Door deze Airport-City moest dan een monorail heen komen te liggen waar cabines overheen konden zoeven om de mensen efficiënt te verplaatsen.

Tot zover het plan waar Poot decennia lang mee rondliep en luxe kleurenfolders van had laten maken. Want van deze stad is nooit iets terecht gekomen.

Eindeloze stroom juridische gevechten

De in 1926 in Vlaardingen geboren Jan Poot werd de afgelopen jaren vooral bekend van de eindeloze stroom juridische gevechten die hij met zijn zoon Peter tegen gemeentes, provincies, de Staat, Schiphol, accountantskantoren en voormalige zakenpartners leverde. Noem een juridische procedure en Poot heeft hem in zijn leven weleens gevoerd.

Als oud-planoloog bij de provincie Zuid-Holland was Poot in de jaren zestig voor zichzelf begonnen met bouwbedrijf Eurowoningen, dat uiteindelijk tienduizenden woningen bouwde. Later ontwikkelde hij ook een skidorp in Frankrijk. Eind jaren tachtig verkocht hij het succesvolle bedrijf en met de fikse opbrengst begon hij grond rond Schiphol op te kopen. Lap na lap. Toen het geld op was, trok hij investeerders aan, om zo nog meer grond te kunnen kopen rond de luchthaven. Uiteindelijk kocht hij met zijn zakenpartners bijna 600 hectare, ongeveer 1.200 voetbalvelden.

Maar het gelazer begon in 1994, toen hij ruzie kreeg met zijn zakenpartner Harry van Andel. Die wilde de in waarde gestegen grond snel verkopen, terwijl Poot die wilde houden om te ontwikkelen. Ze belandden voor de Haagse rechter Hans Westenberg, die Poot ongelijk gaf, waarna Van Andel als een gek grond begon te verkopen.

Poot spande procedures aan om de beslissing van Westenberg terug te draaien, wat in 2000 ook lukte. Het vonnis van Westenberg werd vernietigd en de 300 hectare overgebleven grond werd verdeeld tussen Poot en Van Andel.

Tegenwerking van alle kanten

Op de 150 hectare die Poot nog over had, probeerde hij in de jaren daarna zijn plannen uit te voeren. Daarbij werd hij flink tegengewerkt door de ene keer een gemeente, dan eens een provincie, dan weer luchthaven Schiphol, of de Staat. Kortom, volgens Poot moesten ‘ze’ hem niet. En was ‘men’ bezig hem kapot te maken.

Poot heeft in al die jaren bewezen dat hij inderdaad behoorlijk werd tegengewerkt, waarbij de overheid nogal eens onbehoorlijk te werk ging. In juridische procedures gebeurden opmerkelijke en soms kwalijke dingen. Hij won met regelmaat rechtszaken, waarna bijvoorbeeld de provincie Noord-Holland in 2007 een schikking met Chipshol trof en een fikse schadevergoeding betaalde.

De laatste overwinning werd twee weken geleden behaald, over een stuk grond waar de recent omgelegde A9 dwars doorheen loopt. De rechtbank oordeelde dat de gemeente Haarlemmermeer toezeggingen aan een bedrijf – waarvan Chipshol voor 48 procent eigenaar van is – ‘niet is nagekomen’, waardoor er sprake is van ‘onrechtmatig handelen’. De hoogte van de schadevergoeding moet nog vastgesteld worden.

Met elke nieuwe procedure leek Jan Poot koppiger te worden, maar leken ook de complotten die hij zag groter te worden. Als een soort sneeuwbal waaraan bij elke omwenteling nieuwe rotzooi blijft plakken. De rechterlijke macht. Het Openbaar Ministerie. De Staat. Allemaal waren ze verrot. Poot kon daar uren over uitweiden. Zo’n gesprek begon vaak bij zijn zakelijke successen, maar langzaam veranderde hij dan van projectontwikkelaar in een fulminerende dominee, wat niet zo gek was met zijn gereformeerde achtergrond.

Brits geheim agent ingehuurd

Poot huurde in 2007 zelfs een voormalig Brits geheim agent in die informatie moest verzamelen over alle betrokken personen bij de overheid en de luchthaven, zo onthulde NRC Handelsblad in 2014. Met die informatie zou een ingehuurd pr-team vervolgens ‘machtsmisbruik’ onder de aandacht brengen om zo ‘de reputatie van Schiphol en de relevante Nederlandse ministerie negatief te beïnvloeden’.

Om zijn visie breed onder de aandacht te brengen, plaatste Poot jarenlang paginagrote advertenties in landelijke kranten. Grote lappen tekst, vaak onbegrijpelijk voor buitenstaanders, met verwijzingen naar juridische procedures, af en toe een verdachtmaking en vaak afsluitend met een oproep aan het bevoegd gezag om gauw orde op zaken te stellen.

Maar dat gebeurde natuurlijk niet. En dat kwam volgens Poot door één man; voormalig secretaris-generaal Joris Demmink van het ministerie van Justitie. Dat was de man die aan de touwtjes trok. Dat had hij in 2009 vernomen uit een brief die hij ontving van twee klokkenluiders, waarin beschuldigingen over pedofilie stonden. 

Vervolgens begon Poot een lastercampagne tegen Demmink, waarvoor onder meer querulant Micha Kat werd aangetrokken. Die hield met financiële steun van Poot een website in de lucht met kwaadaardige nonsens over pedofilienetwerken en babymoorden. Niet dat het Poot om de pedofilie ging, maar Demmink zou er voor hebben gezorgd dat Schiphol hem dwarsboomde.

In 2014 besloot Poot zijn strijd te staken. Het was mooi geweest. Hij was oud en moe. De grond rond Schiphol deed hij in de verkoop. Inmiddels wordt op één van de omstreden terreinen een logistiek centrum gebouwd.

Toch is Poot niet als een verbitterd mens gestorven, zegt een woordvoerder van de familie. De laatste juridische overwinning, begin deze maand, kon de 94-jarige Poot in zijn huis in Wassenaar nog helder tot zich nemen. Het was vooral spijtig voor Nederland, allemaal, dat het land de ontwikkeling van zijn plannen tot nu toe niet heeft mogen meemaken. 

Interview

De Volkskrant sprak in 2014 met Jan Poot over zijn jarenlange strijd‘Joris Demmink beschadigt Nederland. Hij is de reden dat Nederland zich economisch niet goed kan ontwikkelen. De pedofilie is bijkomend.’ 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden