nieuws staatswiet

Overheidsplan: sobere verpakking staatswiet mag geen ‘aanzuigende werking’ hebben

Met de proef van legale wiet staat de overheid voor een dilemma: een legaal geproduceerd product aanprijzen, dat niet zonder gezondheidsrisico’s is. Dat blijkt uit maandag geopenbaarde regels voor het ‘experiment gesloten coffeeshopketen’.

Een zakje cannabis. Beeld ANP

‘Gebruik geen cannabis bij zwangerschap’, ‘Cannabis geeft een verhoogd risico op psychiatrische problemen’ of ‘Rijd niet onder invloed van cannabis’. Het zijn teksten – in lijn met de zwarte ‘Roken is dodelijk’-letters – die vanaf 2021 op de verpakking van staatswiet zouden kunnen prijken.

Met de proef om legale wiet op de markt te brengen staat de overheid voor de uitdaging dit product enerzijds aan de al blowende man/vrouw te brengen, en anderzijds juist te voorkomen dat de pakjes met hennep of hasjiesj een ‘aanzuigende werking’ krijgen op mensen die helemaal niet van plan waren een stickie te gaan roken. Zie hier de staatswietspagaat, die naar voren komt in de maandag ter consultatie openbaar gemaakte regels voor het ‘experiment gesloten coffeeshopketen’.

Vanaf 2021 doen tien gemeenten mee aan de proef, waarna alle coffeeshops in die tien gemeenten overstappen op wiet van door de overheid gekozen Nederlandse telers. Met het reguleren van de wietteelt wil het kabinet kijken of de georganiseerde criminaliteit rond softdrugs kan worden teruggedrongen.

Kwaliteit en gezondheid

‘Het is niet bedoeld als: kijk eens, staatswiet is goed, dus rookt u maar’, zegt een woordvoerder van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, die spreekt van een rare discussie. ‘Het experiment gaat uitdrukkelijk over handhaving en criminaliteit, maar natuurlijk stellen wij daarbij ook eisen aan kwaliteit, gezondheid en voorlichting. We hebben het liefst dat mensen het helemaal niet gebruiken.’

Alle verpakkingen krijgen een standaard uiterlijk, waarbij soberheid het uitgangspunt is. Wat telers kunnen kiezen is een transparante verpakking (zoals wiet nu meestal wordt verkocht in doorzichtige zakjes) of één dekkende kleur. Dit is de ‘enige differentiatie’ op de verpakking die is toegestaan voor de aangewezen telers, zodat zij ‘zich kunnen onderscheiden van de concurrent’. 

Ontwerpen zoals bij sigarettenmerken Marlboro en Camel is er dan ook niet bij. ‘De verpakking moet vrij zijn van bewerkingen of beeldmerken die de verpakking extra aantrekkelijk kunnen maken’, staat in de voorlopige regelgeving. Op een wit etiket, dat minimaal 30 procent bestrijkt van de totale verpakking, moet in zwarte letters onder meer de naam van de teler en contactgegevens staan, zodat gebruikers vragen kunnen stellen. Er zijn strenge voorschriften voor onder meer het soort lettertype en hoofdlettergebruik. De voorschriften zijn zelfs zó uitgebreid dat de verpakking van staatswiet in elk geval fors groter moet zijn dan het kleine zakje waarin het spul nu meestal wordt verkocht. 

De keuze voor een niet wervende en onaantrekkelijke verpakking vloeit voort uit de adviezen van de commissie onder leiding van emeritus hoogleraar huisartsgeneeskunde André Knottnerus. Het doel is volgens hem dat alleen huidige gebruikers overgaan op legaal geproduceerde wiet. De verpakking moet dan ook niet uitstralen dat er geen risico aan vast zit, maar wel dat er bijvoorbeeld geen pesticiden zijn gebruikt bij de legale productie. 

Uitdaging

‘Het is de uitdaging voor communicatiemensen deze dubbele boodschap over te brengen’, zegt Knottnerus. ‘Geproduceerd onder legale omstandigheden, maar niet zonder gezondheidsrisico’s.’

Doordat alle coffeeshophouders in de proefgemeenten overgaan op uitsluitend Nederlandse staatswiet, bestaat de kans dat consumenten uitwijken naar andere gemeenten voor illegale varianten uit Afghanistan of Marokko. ‘Het zal blijken of er grote verschuivingen plaatsvinden’, zegt de VWS-woordvoerder. ‘Daar is het een proef voor.’

Hoogleraar psychiatrie Jim van Os (Universiteit Utrecht) is het ermee eens dat een poging om de problemen met wiet op te lossen hoe dan ook geen commercieel karakter moeten krijgen. ‘De methadonbus geef je ook niet een chique uitstraling met de tekst: kom hier je methadon halen’, zegt hij. ‘Als samenleving hebben we de neiging om de markt de weg der dingen te laten zijn en verbazen ons als iets vanzelf zijn weg naar de gebruiker vindt. Geloof me, hier hoef je geen reclame voor te maken.’

LEES OOK

‘Absolute voorwaarde is dat productie en levering cannabis buiten criminele circuit gebeuren’
Tien gemeenten gaan meedoen met de wietproef – het experiment met de teelt en verkoop van cannabis onder staatstoezicht. Het experiment moet duidelijk maken of coffeeshops op legale wijze kunnen worden bevoorraad, dus niet ‘via de achterdeur’. André Knottnerus, voorzitter van de adviescommissie, heeft goede hoop.

Hoe valt de wietproef bij de Arnhemse coffeeshopbezoeker? 
In de coffeeshop weten ze het zeker: met de wietproef keert de straathandel terug.

Legalisering cannabis in Canada leidt niet tot minder misdaad
De legalisering van de productie en het gebruik van cannabis leiden niet direct tot minder drugscriminaliteit. Die conclusie trekt een delegatie van de Nederlandse politie na een werkbezoek aan Canada. Dat land legaliseerde in oktober 2018 cannabis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden