Overheid verzweeg belastingafspraken multinationals voor andere Europese landen

De Nederlandse fiscus heeft belastingafspraken met multinationals niet aan andere Europese landen gemeld. Dat had de EU in 2003 wel afgesproken. Wat is er aan de hand?

Beeld ANP

Om wat voor afspraken gaat het?

Trouw kreeg via een WOB-verzoek documenten in handen van de Belastingdienst over zogenoemde rulings. Dat is de term voor afspraken die de Belastingdienst vooraf met multinationals maakt over hoe hun belastingaanslag de komende vijf tot tien jaar eruit zal komen te zien. 'Alle afspraken zijn in lijn met wet- en regelgeving', leggen de 'rulingambtenaren' uit aan demissionair staatssecretaris Wiebes van Financiën in een notitie over de meest voorkomende type rulings.

De ambtenaren claimen 'strenger te zijn dan de wet'. Over belastingtarieven of aantrekkelijke fiscale regelingen onderhandelen is uitgesloten. Dat zou illegale staatssteun zijn. Het doel van de afspraken is simpel, menen ze, namelijk zekerheid vooraf, feitelijk een vooraankondiging van de latere aanslag. 'Dat draagt bij aan een aantrekkelijker fiscaal vestigingsklimaat.' Ze stellen dat dat de schatkist 3á 3,4 miljard euro per jaar oplevert.

Wat deugt er niet aan de rulings?

Met de rulings zelf is niet veel mis. Mogelijk wel met de wet- en regelgeving waarbinnen de rulingafspraken moeten blijven. Multinationals doen graag fiscale zaken met Nederland omdat sommige belastingregels gunstig voor ze uitpakken. Zo geven de ambtenaren het voorbeeld van een bedrijf dat 500 miljoen winst maakt, waarvan maar 25 miljoen wordt belast. De resterende 475 miljoen is onbelast 'informeel kapitaal', bijvoorbeeld omdat de fiscus het ziet als een lening van het buitenlandse moederbedrijf aan de Nederlandse dochter.

Waar leidt dat toe?

Internationale spanning, aldus de ambtenaren. Met informeel kapitaal trekt een bedrijf, zeggen ze, 'als het ware internationaal een gat'. Want het buitenland loopt belastinginkomsten mis en weet dat de Nederlandse fiscus dat weet. Spanning tussen belastingdiensten is het logische gevolg. 'Deze spanning loopt op door het geven van zekerheid vooraf', stellen de ambtenaren over hun rulings. 'Immers, wij zien dat er onzakelijk gehandeld wordt en we stellen vervolgens de andere belastingdienst daar niet actief van op de hoogte.'

Waarom vertelt Nederland andere landen niets over zijn rulings?

In 2003 was de afspraak dat Europese landen elkaar voortaan juist wel inzicht zouden geven in fiscale afspraken met multinationals. Nederland sloot zich daar ook bij aan. Maar wat bleek: geen enkel EU-land zette de eerste stap om zich aan die 2003-afspraak te houden. Ook Nederland niet. Zou één land opening van zaken geven, dan laten alle andere landen kritiek op dat ene land neerdalen en wassen tegelijk hun eigen handen in onschuld. Nederland besloot dit keer niet het braafste jongetje van de klas te zijn en vertelde andere landen niets over de circa 600 rulings die het jaarlijks deed. Pas nu, 14 jaar later, wisselen alle lidstaten hun rulingafspraken op dezelfde manier en op hetzelfde moment uit.

Is daarmee de toekomst van de ruling verzekerd?

Uit de ambtelijke notities blijkt dat de 75 belastingambtenaren die in Rotterdam alle afspraken maken, soms een ruling afgeven zonder er zeker van te zijn of die wel deugt. Dat is riskant, want wat voor het ene bedrijf geldt, geldt vervolgens voor alle bedrijven. Of die precedentwerking geoorloofd is, is aan een speciale commissie van Belastingdienst en ministerie van Financiën.

Daar wil de Tweede Kamer alles over weten: hoe vaak gaat het fout, bijvoorbeeld doordat achteraf bleek dat een ruling niet aan wet- en regelgeving voldoet? Wiebes heeft beloofd dat later deze maand te onthullen. De bewindsman laat verder voortaan vier, niet bij rulings betrokken fiscalisten van Financiën en Belastingdienst steekproefsgewijs jaarlijks dertig belastingafspraken onderzoeken op rechtmatigheid. Wiebes zelf vindt 'onze rulingpraktijk perfect'. 'Daarmee moeten we het voortouw nemen in Europa.' Zij het niet in het openbaar. 'Onze rulings horen niet op straat.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden