Overheid moet claimcultuur een halt toeroepen

De opkomst van een claimcultuur in de gezondheidszorg zal resulteren in overdiagnostiek, stijgende kosten en onnodige sterfte, meent M.A. Oudijk....

De 'wrongful life claim' is vanuit ethisch en praktisch oogpunt onjuist en ongewenst. Ten eerste is de terminologie onjuist: geen enkel 'leven' is in beginsel verkeerd; hooguit ongewenst. De komst van de prenatale diagnostiek maakt het mogelijk bepaalde ernstige ('ongewenste') aandoeningen prenataal vast te stellen, zij het in beperkte mate. Niet alle chromosomale aandoeningen kunnen worden opgespoord. En er zijn, wegens de niet geringe kosten die gepaard gaan met prenatale diagnostiek, dan ook bepaalde richtlijnen verbonden aan de indicaties.

Uit géén van de artikelen die mij onder ogen kwamen blijkt dat de ouders een duidelijke indicatie hadden voor prenatale diagnostiek. Het genoemde familielid met een chromosomale afwijking was op zijn minst derdegraads ten opzichte van het op dat moment ongeboren kind en vormt op zich dus geen indicatie voor verder onderzoek. Ook is nergens de aard van de afwijking of de relatie vermeld tussen de afwijking van het neefje en het betreffende 9-jarige meisje. De informatievoorziening is derhalve niet toereikend.

Indien de indicatie wel aanwezig was, is de vraag welke rechten en plichten te ontlenen zijn aan 'prenatale diagnostiek'. Ik ben het wat dat betreft eens met professor Plasterk die in Buitenhof stelde dat de aanwezigheid van prenatale diagnostiek geen plicht moet zijn voor de ouders. Dit met betrekking tot de 'wrongful life claim', die men ook zou kunnen omdraaien, indien een gehandicapt kind de ouders zou kunnen verwijten dat zij bewust niet hebben gekozen voor prenatale diagnostiek.

Indien de Nederlandse bevolking meent dit soort rechten (onder andere wrongful life claim) te kunnen ontlenen aan het bestaan van de prenatale diagnostiek en de overheid daarmee akkoord gaat, zal dit leiden tot overdiagnostiek door de arts die beducht is voor aanklachten. En dat zal leiden tot nog verder uit de hand lopende kosten in de zorg, aangezien de arts niets meer over het hoofd mag zien en, teneinde een aanklacht te voorkomen, allerhande overbodige diagnostische en therapeutische middelen zal inzetten.

Nog ernstiger zijn de aan diagnostiek gerelateerde complicaties en bovenal onnodige sterfte van gezonde foetussen. Het risico van een miskraam ten gevolge van een vruchtwaterpunctie is ongeveer 1/300. Indien men dus uit angst voor claims bij alle zwangerschappen (200 duizend per jaar) een vruchtwaterpunctie zal doen, zal dit resulteren in 667 onnodige sterftegevallen. Velen menen een slaatje te kunnen slaan uit (mogelijke) medische fouten. Een bepaald slag advocaten speelt hier handig op in en zelfs de Orde van Advocaten lijkt hierin mee te gaan door het werken op commissiebasis bij dit soort claims toe te staan. Ik denk niet dat deze mensen ook maar enig idee hebben welke invloed deze betreurenswaardige ontwikkeling heeft op de Nederlandse gezondheidszorg.

Ik heb ooit voor de gezondheidszorg gekozen met het idee mensen van dienst te zijn en deze in moeilijke tijden zo goed mogelijk te kunnen helpen. Echter met de huidige ontwikkeling van de claimcultuur moet men voortdurend op zijn hoede zijn voor mogelijke (aan)klachten. Het werken vanuit deze gedachte is onjuist, levert slechtere zorg op en vernietigt een deel van de arbeidsvreugde. Het wordt tijd dat de mensen die dit soort (aan)klachten indienen en diegenen die hieraan meewerken zich realiseren dat zij de Nederlandse gezondheidszorg verder het moeras in helpen.

De conclusie is dus dat de opkomst van de claimcultuur in Nederland een gevaarlijke ontwikkeling is die zal resulteren in overdiagnostiek, stijgende kosten in de zorg, complicaties gerelateerd aan diagnostiek en onnodige sterfte. Het is dan ook te hopen dat de Hoge Raad de 'wrongful life claim' nietig zal verklaren en dat de overheid actief stappen gaat ondernemen de claimcultuur een halt toe te roepen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden