Overheid laat WAO'ers aan hun lot over

De uitvoeringspraktijk van de WAO staat weer eens ter discussie. Hoog tijd dat eens het geluid van een betrokkene wordt gehoord, vindt ervaringsdeskundige Sabine Hernius....

Sabine Herenius

Tjibbe Joustra, voorzitter van de raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekering (UVW), meldt dat nu ook volledig arbeidsongeschikten een sollicitatieplicht opgelegd krijgen (de Volkskrant, 4 januari). Ronny van de Water zegt dat dit niet zal leiden tot vermindering van het aantal WAO'ers (Forum, 7 januari).

Als ervaringsdeskundige ben ik het met hem eens. Als hoger opgeleide vrouw (32) en sinds mei 2000 (gedeeltelijk) in de WAO valt mij vooral één ding op aan bijna alle discussies over de WAO in de afgelopen drie jaar. Het lijkt erop alsof alle maatregelen gericht zijn op de zieke werknemer, soms op de werkgever, maar zelden op de uitvoerende instanties. De werknemer moet worden gemotiveerd om weer aan het arbeidsproces deel te nemen, bijvoorbeeld door een lagere uitkering en nu dus door een sollicitatieplicht. En dit terwijl ook de betrokken instanties, zoals het UVW, maar ook de reïntegratiebedrijven blaam treft wanneer het gaat om de grote aantallen werknemers in de WAO.

In de tijd dat ik ziek thuis ben, in mei vier jaar, heb ik niet gemerkt dat de WAO-problematiek serieus werd aangepakt. Wil deze mevrouw dan 'aangepakt' worden? Jazeker, ik en vele WAO'ers met mij staan te trappelen om weer te gaan werken. Ik heb in december 2000 contact opgenomen met het GAK (nu UVW-GAK) om informatie te vragen over het persoongebonden budget voor reïntegratie (toen een proefproject dat onder andere in mijn woonplaats liep). 'Nou, mevrouw, zou u dat nu wel doen', kreeg ik te horen, 'u kunt beter eerst de reguliere weg doorlopen.' Dat heb ik geweten!

Even wat cijfers. Er werd mij verteld dat ik eerst een herkeuring moest ondergaan. Het duurde vier maanden voor het zover was. De datum viel samen met de reguliere jaarlijkse keuring en vond acht maanden later plaats dan het oorspronkelijke advies van de keuringsarts. De afspraak met de arbeidsdeskundige kwam pas na tien weken in plaats van de beloofde vier, omdat men de brief naar een verkeerd adres had gestuurd. En vervolgens duurde het zeven weken, en niet de gebruikelijke vier, voordat ik een afspraak kon maken met het reïntegratiebedrijf. Men had vergeten mij aan te melden. Pas na een jaar kreeg ik ondersteuning bij reïntegratie.

Hieruit concludeer ik dat er weinig deugt van de werkwijze van het UVW-GAK. Door deelname aan verschillende fora over het WAO-vraagstuk weet ik dat deze gang van zaken ook kenmerkend is voor andere UVW's. Maar ook bij het reïntegratiebedrijf heeft men steken laten vallen. Wellicht had dit iets te maken met hun analyse: 'Je bent toch hoog opgeleid, hebt werkervaring en bent gemotiveerd om aan het werk te gaan.' Tja, maar ik zat natuurlijk niet voor niets in de WAO. Dat je geen relevante werkervaring hebt, wordt gemakshalve vergeten. Het reïntegratiebedrijf was niet ingesteld op hoger opgeleiden, had daar weinig tot geen ervaring mee en ook niet met cliënten met een burn out. Zoals ook Van de Water aangeeft, staat mijn slechte ervaring met het reïntegratiebedrijf niet op zichzelf.

Na bijna vier jaar, zit ik nog thuis. Alles wat ik gedaan heb om weer gezond te worden en werk te krijgen, heb ik te danken aan mijn doorzettingsvermogen en assertiviteit. Bij elke stap moet je de verantwoordelijke instantie achter zijn broek zitten, anders gebeurt er niets. Kortom, zowel het UVW als de reïntegratie-instelling blijken niet in staat iemand op adequate wijze te begeleiden. Zelfs niet wanneer de cliënt, zoals ik, eraan toe is om aan een reïntegratieproject deel te nemen! Hoe kan het UVW dan succes verwachten van de maatregel een groep van 250- tot 300 duizend volledig arbeidsongeschikten te laten solliciteren?

Je kunt nu eenmaal niet zomaar iemand die minimaal een jaar thuis heeft gezeten een sollicitatieplicht opleggen. De achtergronden moeten eerst worden uitgezocht. Vaak vindt een heroriëntatie plaats en zal men ander werk willen of moeten gaan doen. Er zal om- en/of bijscholing moeten plaatsvinden. En natuurlijk kun je niet meteen een volle week gaan werken. Zonder bij dit proces adequate begeleiding te bieden, lukt dat moeilijk. En juist daar wringt de schoen.

Het UVW zal de hand in eigen boezem moeten steken om te komen tot een effectievere en snellere uitvoering van hun aandeel in het reïntegratieproces van WAO'ers. Een betere inzicht van hun medewerkers in de wetgeving die tijdens het gehele proces van toepassing is, zou al veel oplossen.

Zoals gezegd, verdient de uitvoering van reïntegratieprojecten door de commerciële bedrijven ook geen schoonheidsprijs. Dit heeft vooral te maken met de kleine budgetten die per cliënt mogen worden besteed - veel geld verdwijnt in de zakken van de commerciële bedrijven - en de bureaucratische rompslomp bij het vragen van toestemming voor het inzetten van reïntegratieproducten. Bij elk nieuw product moet opnieuw toestemming worden gevraagd en dat kan soms drie maanden duren. Het UVW heeft kennelijk niet in de gaten dat een mislukte reïntegratie en dus verlenging van de uitkering meer geld kost dan het in één keer gedegen te doen. Met als resultaat instroming in het arbeidsproces.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden