Overheid kan je sociaal en financieel waterboarden

 

Beeld Thinkstock

Het aangename van leven in een functionerende rechtsstaat is dat rechters de zaken kunnen bijsturen wanneer de overheid zich weer eens krankzinnig betoont. Neem de kwestie van de verkeersboetes. Rechters, zo meldde NRC Handelsblad gisteren, weigeren massaal nog langer mensen in de cel te gooien als die een boete niet kunnen voldoen.

Een vreugdevol bericht over een bezopen praktijk.

Wie onmachtig is de acceptgiro's van het Centraal Justitieel Incassobureau te betalen, wegens een ongeordend leven vol tegenslag en chaos, kan na een reeks dreigbrieven van het CJIB, waarin de boete rap oploopt tot onuitsprekelijke bedragen, door de politie worden meegenomen en voor maximaal twee weken in een cel geworpen. De schuld blijft ook na de gijzeling staan.

Hier staat een macho-overheid die in elke pechvogel een fraudeur en een moedwillige ontduiker ziet. Een overheid die grijnzend zegt: het dondert niet waarom je niet kunt betalen, ik ben hier de sterkste, zie wat ik kan, ik kan je sociaal en financieel waterboarden.

Over de hoogte van de boetebedragen wond de vorige Nationale Ombudsman, Alex Brenninkmeijer, zich al eens op. ('Het is alleen maar bedoeld om de staatskas te spekken zodat de minister zijn begroting sluitend kan maken. Ik vind het pervers. Ja, de Nederlandse overheid is pervers als het gaat om het heffen van boetes.')

Over de kwaadaardigheid dat het overschrijden van betalingstermijnen leidt tot het gruwelijk uitdijen van de schuld, wond de schattigste rechter van het land, Rijdende Rechter Frank Visser, zich al eens ontstellend op. (Tegen een man wiens schuld wegens het ontbreken van een APK-keuring voor twee niet-rijdende klusscooters was opgelopen tot 18 duizend euro: 'Het is verschrikkelijk. De regering haalt per jaar meer dan een miljard euro op via dat CJIB. No way dat ze vrijwillig iets zal doen wat die incassojongens zal hinderen. De rechterlijke macht, de Ombudsman, allemaal hebben ze gezegd: er zijn mensen die tussen wal en schip vallen. Maar de minister doet alsof het niet waar is. Hoe ver moet het gaan voordat de minister hierop wordt afgerekend? Want mensen zoals u gaan totaal de vernieling in.')

Over de praktijk dat wanbetalers kunnen worden gegijzeld, ook als dat niet-betalen voortkomt uit uitzichtloos watertrappelen in een moeras van schulden, wond Brenninkmeijers plaatsvervanger, Frank van Dooren zich vervolgens op. ('Het leidt niet tot de gewenste betaling, het ontwricht hun dagelijks bestaan en de maatschappelijke kosten zijn hoog.') Het onderzoek dat hij begon naar de gijzelingenpraktijk loopt door onder de nieuwe Ombudsman, Reinier van Zutphen.

De rechterlijke macht klaagt al langer. Het aantal gijzelingsverzoeken groeit: 130 duizend gevallen in 2014. Te vaak zien rechters onmacht, en geen onwil, bij de wanbetalers die voor het hekje verschijnen. 'Dit zijn niet de mensen met aangeharkte tuintjes die hun leven op orde hebben', zei Frits Bakker van de Raad voor de Rechtspraak een jaar geleden al in het AD. Nog vaker zien rechters dossiers van anderhalf A4'tje, waaruit helemaal niet op te maken valt of mensen tot betalen in staat zijn.

De NRC stelde gisteren dat inmiddels 95 procent van de rechters gijzelingsverzoeken afwijst. Heroïsche Amsterdamse rechters gooien zelfs alle verzoeken ongezien in het bakje 'gaan we niet behandelen'.

Het is een zegen dat we rechters hebben die ons beschermen tegen een ontsporende overheid.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden