Overheid is gebaat bij coulance wanbetaler

Met coulance tegenover wanbetalers kan het georganiseerd wantrouwen worden doorbroken.

Beeld anp

Uit bijna elke nota en betalingsherinnering kan worden opgemaakt hoe sterk dienstverlener en klant elkaar wantrouwen. De eerste lijkt er, gelet op de verwijzing naar sancties en incassobureaus, niet van uit te gaan dat de laatste te goeder trouw is. Misschien heeft de calculerende burger die bejegening over zichzelf afgeroepen. De sanctiecultuur is echter niet alleen het symptoom van een verkilling van het maatschappelijk klimaat, ze houdt zichzelf ook in stand.

In een kennelijke poging het georganiseerd wantrouwen te doorbreken, bejegent ziektekostenverzekeraar CZ wanbetalers niet langer als mensen die niet aan hun verplichtingen wíllen voldoen, maar als mensen die dat niet kunnen. Deze breuk met de no-nonsensebenadering die sinds een jaar of dertig de norm is, blijkt voor CZ nog lucratief ook. In iets meer dan vijf jaar tijd is het bedrag dat aan oninbare schulden moest worden afgeboekt, gehalveerd - van 20 miljoen euro naar 10 miljoen.

Het zou mooi zijn als over enkele jaren kan worden vastgesteld dat CZ aan de wieg heeft gestaan van een trendbreuk, en dat die trendbreuk zich ook manifesteert in de betrekkingen tussen burger en overheid. Voor velen is die overheid een abstractie. Alleen als belastingplichtige, uitkeringsgerechtigde of wetsovertreder heeft de burger rechtstreeks contact met de overheid. Die - schaarse - contacten zijn in hoge mate bepalend voor het beeld dat de burger van de overheid heeft en voor zijn bereidheid om zijn burgerplichten na te komen. Een burger die als lastpak wordt bejegend, zal zich eerder als lastpak gaan gedragen. Het mag dan zo zijn dat de burger de overheid krijgt die hij verdient, het omgekeerde is ook het geval.

In de huidige sanctiecultuur wordt coulance tegenover wanbetalers oneerlijk geacht tegenover mensen die netjes hun rekeningen betalen. Daarmee wordt echter miskend dat onder het huidige regime de goeden en de kwaden over één kam worden geschoren: iedereen die in gebreke blijft, wordt op dezelfde manier tot de orde geroepen. Met die benadering worden meer burgers gebruuskeerd en wordt het solidariteitsbeginsel achter collectieve regelingen meer belast dan met een gerichte poging wanbetalers van goede wil tegemoet te komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden