NieuwsWet Openbaarheid Bestuur

Overheid doet niets aan tragere afhandeling van verzoeken om openheid

De overheid is niet van plan om de oplopende wachttijden voor afhandeling van informatieverzoeken voortvarend aan te pakken. Met de zogeheten Wob-verzoeken kan de overheid worden gedwongen tot het openbaren van informatie.

Een conceptversie van een Kamerbrief van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken) bevestigt de lezing dat de regering het afhandelproces niet wil aanpakken.Beeld ANP

Dit staat in interne stukken in handen van de Volkskrant. Het ministerie van Binnenlandse Zaken liet SEO onderzoek doen naar de beantwoording van informatieverzoeken op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Deze afhandeling overschrijdt nu vaak de wettelijke termijn, constateert het SEO. Deze vertraging is volgens het adviesbureau ontstaan nadat 2016 een dwangsom werd afgeschaft, waardoor een prikkel om informatieverzoeken snel te beantwoorden is verdwenen.

Tot oktober 2016 kostte het de overheid tot 1.260 euro als ze te laat reageerde op een Wob-verzoek. Iedereen op zoek naar informatie kan met die wet de overheid dwingen informatie binnen twee maanden te openbaren: van documenten over verbouwingen van de paleizen van de Koning tot interne mails over de bemoeienis van de minister van Justitie en Veiligheid met het proces tegen Geert Wilders.

Hoewel uit een nog niet gepubliceerd onderzoek van adviesbureau SEO blijkt dat de overheid steeds meer tijd nodig heeft om Wob-verzoeken af te handelen, zijn de resultaten volgens het kabinet ‘niet dusdanig van aard dat er aanleiding is tot beleidswijziging.’

Een conceptversie van de Kamerbrief over het rapport bevestigt die lezing. Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken roept daarin wel op dat ambtenaren ‘hun uiterste best’ moeten doen Wob-verzoeken tijdig te beantwoorden. ‘Dit is van groot belang voor het vertrouwen in de overheid en het goed functioneren van onze democratie.’

‘Geen zin’

‘De overheid heeft gewoon geen zin in die Wob-verzoeken’, reageert hoogleraar staatsrecht Wim Voermans op de bevindingen van het SEO. ‘De regering ziet het als een service, terwijl tijdige beantwoording een recht is en van levensbelang in een gezonde democratie.’

De boete op te laat reageren werd in 2016 afgeschaft omdat sommige burgers er misbruik van maakten. Zo moest een gemeente binnen twee maanden antwoord geven op de vraag hoeveel stoeptegels er binnen de gemeentegrenzen liggen. Had de betreffende gemeente daar niet op tijd een antwoord op, dan kon de verzoeker een dwangsom eisen. De rijksoverheid schat de kosten van zulk misbruik op 8 tot 14 miljoen euro per jaar. Dat verdienmodel is met de afschaffing succesvol gestopt, concluderen de onderzoekers van SEO.

Het onderzoeksbureau klopte bij de Volkskrant aan voor onderzoeksgegevens over de beantwoordingstermijn, omdat de rijksoverheid daarover ‘geen bronnen’ heeft, schrijven de onderzoekers. De Volkskrant publiceerde eerder dat de overheid de beantwoordingstermijn met maanden overschrijdt

Wob-verzoeken over de uitbraak van het coronavirus zijn de afgelopen maanden helemaal niet in behandeling genomen. De overheid legde de behandeling stil omdat ambtenaren wegens de bestrijding van het virus geen tijd zouden hebben om zich met vragen van journalisten bezig te houden. Nadat hierover ophef ontstond, maakte de regering bekend vanaf 1 juni de verzoeken weer op te pakken. 

Uit eerder onderzoek van de Volkskrant bleek al dat de afhandeling van informatieverzoeken veel te traag is. Lees hier dat verhaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden