‘Overheid creëert nu zelf sfeer van dreiging’

De spandoeken tegen minister Verdonk beginnen legendarisch te worden. Maar uitingen in de jaren zestig, zeventig en tachtig waren veel heftiger....

‘Levend verbrand, Rita bedankt’ en de poster van ‘Rita Reisbureau’ noemen ook vele actievoerders smakeloos. Maar dat de gewraakte teksten een grens overschrijden die in het verleden nog gerespecteerd werd, bestrijden ze.

‘Onze teksten waren altijd al bot’, zegt Kees Hudig, in de jaren tachtig in de kraakwereld bekend onder de naam Kees Stad. ‘Onze spandoeken waren niet braver of ludieker en we speelden evengoed op de man.’ Het grote verschil met vroeger is volgens Hudig dat de politie nu over veel meer middelen beschikt om op te treden.

Ed van Thijn, ex-burgemeester van Amsterdam, vindt het tegenwoordig ook vrij rustig. ‘In 1985 werd ik voor moordenaar uitgemaakt, nadat kraker Hans Kok in een politiecel was gestorven.’ Krakers scandeerden ‘Van Thijn zwijn, we krijgen je wel klein’. Op een spandoek was de tekst ‘Van Thijn moordvent’ te lezen.

‘In die dagen bleef het niet bij smaad’, zegt Van Thijn. ‘In het leegstaande huis naast het mijne, pal naast mijn slaapkamer, plaatsten activisten bommen, kennelijk om me enige hinder te doen ondervinden. Ze zijn niet afgegaan. Toch ben ik altijd zonder beveiliging over straat gegaan.’ Van Thijn heeft destijds weinig ruchtbaarheid gegeven aan de actie. Klaas Wilting was politievoorlichter tijdens het incident. Ook hij noemt de huidige periode rustig. ‘Er circuleerden na de dood van Hans Kok pamfletten in de stad met de namen en adressen van leden van het politiekorps. Ruiten werden daar ingegooid. Ik heb zelf veel last gehad van telefonische bedreigingen en kon in de Staatsliedenbuurt niet alleen over straat.’

Een verschil met de huidige protesten is dat veel acties in de jaren zestig, zeventig en tachtig zich richtten op internationale conflicten, zoals de apartheid en de Vietnamoorlog. De tekst ‘Johnson moordenaar’ werd legendarisch, vooral na het verbod erop en de creatieve vervorming tot ‘Johnson molenaar’.

In 1992 was het wel een lid van de Nederlandse regering die gesmaad werd. Het Autonoom Centrum verspreidde in Amsterdam een poster met de tekst ‘Gezocht wegens moord op zwangere vluchtelinge: Aad Kosto, sober doch humaan.’ Kosto had als staatssecretaris van Justitie onder meer het asielbeleid in zijn portefeuille. Hij werd persoonlijk verantwoordelijk gehouden voor het overlijden van een Zaïrese vluchtelinge in het even tevoren gebouwde grenshospitium.

‘Het verschil met nu is dat de overheid hard wil zijn’, zegt Wilting. ‘Maar daardoor creëert ze zelf een sfeer van dreiging. Zo’n spandoek is heel wat minder schadelijk. De AIVD moet versterkt worden, hoor ik steeds. Nou, maak die dienst eerst maar eens professioneel. Je moet de wijkteams versterken. Dan merk je wat er broeit in de buurten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden