Overgrote deel van bijdragen lezers haalt de krant niet

Twee rubrieken in de krant wekken wegens teleurstelling met enige regelmaat ongenoegen en soms zelfs toorn van lezers: de opinierubriek Forum en de rubriek 'ingezonden brieven'....

Net als voor journalisten die 's ochtends zien dat hun stuk niet is meegegaan, geldt voor die lezers dat het natuurlijk ook niet leuk is om te merken dat je inspanningen om bij te dragen aan een discussie, of om te wijzen op onrechtvaardigheden in de maatschappij, of op onjuistheden, niet beloond worden met publicatie.

In plaats daarvan krijgen ze bijna altijd een kort, afwijzend standaardbriefje. De inhoud daarvan komt in de regel neer op: goede brief, goed stuk, maar helaas zijn er nog zoveel betere of actuelere reacties, en daaraan geven we de voorkeur.

Maar waarom een standaardbrief, en niet een reactie op basis van de inhoud, vragen lezers mij vaak. Wat cijfers kunnen hier enige verklaring geven voor het waarom van de standaardbrieven, die overigens wel variëren naar gelang de inhoud, omvang of het onderwerp van het toegestuurde stuk.

De redactie van Forum kreeg bijvoorbeeld in de maand september 151 artikelen ter beoordeling, waarvan er 113 zijn afgewezen. In dat getal zijn meegeteld de stukken die op uitnodiging van de Forum-redactie zijn geschreven en die alleen al daardoor een grotere kans maken dan ongevraagd toegestuurde artikelen.

De redacteur van de brievenrubriek - de rubriek verschijnt in principe vijf dagen in de week als Geachte redactie en zaterdags als U-pagina - verwerkte die maand een kleine duizend ingezonden brieven. Daarvan zijn er ruim 150 geplaatst.

Gezien deze aantallen verwondert het me niet dat mij ook wel wordt gevraagd uit te zoeken wat 'de werkelijke reden' is dat een brief niet is geplaatst, of een artikel niet opgenomen. Het blijkt in de praktijk alleen niet mogelijk om weken later nog na te gaan met welke andere stukken een bijdrage heeft moeten concurreren .

Ook wordt gevraagd wat nu precies de criteria voor plaatsing zijn. Die wens om duidelijkheid over de reden van afwijzing komt me overigens heel begrijpelijk voor; tenslotte meent natuurlijk ieder terecht zijn uil een valk te zijn. Maar duidelijk zal zijn dat de redactie er niet aan ontkomt om te selecteren.

Het colofon op zowel de Forum-pagina als de U-pagina geeft aan wat de bedoeling is van de rubrieken, maar zegt niets over criteria. De onbekendheid ermee vergroot duidelijk de kans op ergernis.

Waar het bij de Forum-pagina gaat om artikelen die 'discussies kunnen uitlokken over actuele onderwerpen', is de brievenrubriek bedoeld voor 'bondige reacties' op de inhoud van de krant. De eerste biedt ruimte voor een betoog, de tweede nauwelijks. Voor de redactie is dat onderscheid geen belemmering om met bijdragen te schuiven, maar dat wordt de lezers niet meegedeeld.

Een lezeres uit Kropswolde verbaast er zich dus over dat ze na een artikel te hebben ingestuurd voor de Forum-pagina, een afwijzing krijgt van de brievenredacteur wegens gebrek aan ruimte. Ze vindt dat de Volkskrant zich zo schuldig maakt aan lezersbedrog. Dat stuk was immers niet voor de brievenrubriek geschreven en kwam daar gezien de lengte (achthonderd woorden) ook niet voor in aanmerking. De redacteur brieven kan dan ook eigenlijk niets anders doen dan de bijdrage afwijzen, concludeert ze.

Ze vindt het maar dubieus wat de redactie doet en krijgt de indruk dat de Volkskrant eigenlijk geen wezenlijke belangstelling heeft voor discussies. Immers, zegt ze, ondanks het grote aanbod aan lezersbijdragen de laatste jaren, is de ruimte ervoor niet vergroot. Dat er ook nog Volkskrant-redacteuren in Forum schrijven, er bijdragen van Liesbeth Wytzes op staan die met geen mogelijkheid 'actueel' kunnen worden genoemd, versterkt deze indruk.

De chef van de redactie van Forum zegt dat het criterium dat zijn redactie hanteert - kort samengevat - inhoudt: actueel, origineel, goed geschreven, prikkelend en onafhankelijk, dus niet namens instellingen of actiegroepen. Het komt ook voor, meldt hij, dat een 'ingezonden brief' die daaraan voldoet, verhuist naar Forum. Het criterium geldt ook voor het werk van eigen journalisten.

Ik stel vast dat gastschrijvers - of het nu schrijvers van artikelen voor de opiniepagina of van ingezonden brieven betreft - altijd afhankelijk zijn van redactionele beslissingen, ook al zouden voor iedereen alle criteria helder zijn. De redactie selecteert, noodgedwongen. Dat heeft niets van doen met een gebrek aan waardering voor lezersbijdragen of het ontlopen van discussies, maar met een gebrek aan ruimte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden