Overgewicht ten dele te wijten aan genen

AMSTERDAM Waarom kan de een alles eten zonder aan te komen en worstelt de ander met hetzelfde eetpatroon met zijn gewicht? Waarom kampen sommigen met vreetbuien terwijl anderen moeiteloos kunnen stoppen als ze vol zitten? Dat zit 'm in deels in de genen.

Ellen de Visser

Wie veel dikmakende genen van zijn ouders heeft meegekregen weegt 7 tot 9 kilo zwaarder dan wie weinig van die genvariaties heeft. Het erfelijk materiaal bepaalt bovendien of de kilo's op de heupen (peervorm) of rond de taille (appelvorm) gaan zitten.


Die opmerkelijke conclusies komen uit het grootste genetische onderzoek dat wereldwijd is uitgevoerd: ruim vierhonderd wetenschappers van 280 onderzoeksinstituten bestudeerden de genen van een kwart miljoen mensen en combineerden die met hun BMI, een maat voor overgewicht. Aan de studie deden Nederlandse onderzoekers mee van het Erasmus MC, het LUMC, het UMC St Radboud en het VUmc. De resultaten zijn zondagavond gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Nature Genetics.


Dat erfelijke aanleg een rol speelt bij de lichaamsbouw is al langer bekend, onder meer door onderzoek bij tweelingen en adoptiekinderen. Van veertien genen was al duidelijk dat ze een rol spelen bij het ontstaan van overgewicht, het internationale onderzoeksconsortium vond er nog eens achttien. Een aantal daarvan blijkt van invloed op hersenactiviteiten en regelt bijvoorbeeld of iemand zich kan beheersen bij het zien van eten. De onderzoekers ontdekten ook veertien genen die de plaats bepalen waar overtollig vet wordt opgeslagen.


De resultaten zijn geen excuus om niets tegen de extra kilo's te ondernemen en verklaren geenszins de obesitas-epidemie die de wereld teistert, benadrukt internist-endocrinoloog Carola Zillikens van het Rotterdamse Erasmus MC, die aan het onderzoek meewerkte. 'Mensen zijn de afgelopen vijftig jaar steeds dikker geworden maar onze genen zijn in die periode niet veranderd.' Erfelijkheid speelt weliswaar een belangrijke rol bij overgewicht, zegt ze, maar een ongezonde leefstijl is nog altijd een grote boosdoener.


De uitkomsten van de studie maken het mogelijk de biologische aspecten van overgewicht aan te pakken, denkt ze. 'Als we bijvoorbeeld weten dat een bepaalde genvariatie tot de productie van te veel of te weinig eiwitten leidt, kunnen medicijnen worden ontwikkeld die dat aanpakken.' Dat is van belang bij erfelijke variaties voor de vetopslag: mensen met een appelvorm hebben een hogere kans op diabetes en hart- en vaatziekten dan mensen met een peervorm.


Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden