'Overdracht aan Ierland zou economische ramp zijn' Ulster Unionist ziet Londen concessie na concessie doen

De Noordierse protestanten staan zeer wantrouwig tegenover het vredesberaad met Sinn Fein-IRA. Dat wantrouwen betreft ook de intenties van Londen....

BERT WAGENDORP

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

BELFAST

Bijna iedere gesprekspartner in Belfast debiteert de grap , zij het dat er zelden hard bij wordt gelachen. De Britse premier John Major tegen zijn Ierse collega John Bruton: 'John, alsjeblieft, je mag het hebben, Ulster. Morgen als je wilt, ik wil ervan af.' Bruton: 'Erg vriendelijk van je John, maar nee, dankjewel. Te lastig en te duur.'

Jim Rodgers, raadslid voor de Ulster Unionistische Partij in Belfast, adviseur van UUP-leider David Trimble en een zeer invloedrijk man in de grootste politieke partij van Noord-Ierland, kan er niet eens om grinniken. Want voor hem en zijn partij laat de dialoog exact zien hoe de zaken er voor staan.

- John Major heeft u toch beloofd dat hij niets zal doen wat ingaat tegen de wil van de Noordierse bevolking?

'Daden spreken een duidelijker taal dan woorden. Major zegt het een en doet het tegenovergestelde. Hij heeft gezegd dat zijn maag zich zou omdraaien als hij ooit met Sinn Fein-IRA zou moeten praten. Toch heeft hij dat gedaan. Hij heeft gezegd dat er geen datum voor onderhandelingen zou komen voordat de IRA haar wapens zou hebben ingeleverd. De IRA hoeft nu alleen maar een nieuw staakt-het-vuren aan te kondigen en ze mogen meedoen, vanaf 10 juni.

'De Britse regering doet concessie na concessie. En de angst voor nieuwe bommen in Londen of elders in Engeland is zo groot, dat ze concessies zal blíjven doen. Terrorisme werkt! Zonder de bom in de Docklands was er nu zeker nog geen datum voor gesprekken tussen alle partijen geweest.'

- Maar dat is toch nog wat anders dan instemmen met een vereniging met Ierland?

'Wij vertrouwen Major en de meeste van zijn ministers niet. Als hun dat politiek uitkomt, zouden ze ons morgen aan Ierland overhandigen. Je hoeft niet erg intelligent te zijn om te zien dat de Unie elke week wordt verzwakt. De Britse regering werkt daar bewust aan. Major denkt dat de oplossing van het Noordierse probleem bij de verkiezingen zijn huid zal redden. En als hij het over oplossen heeft, bedoelt hij het verlaten van deze provincie.'

- Waarop baseert u die overtuiging?

'Bijna twee jaar geleden vonden er, in de maanden voor het IRA-staakt-het-vuren, geheime gesprekken plaats tussen mensen van de SDLP, Sinn Fein, de republikeinse gemeenschap en de rooms-katholieke kerk en Britse functionarissen van Whitehall en het Noord-Ierland-bureau. Er waren ook afgevaardigden van het Ierse parlement en Amerikaanse vertegenwoordigers. Ik weet uit betrouwbare bron dat er toen is gesproken over het tijdstip waarop Noord-Ierland aan Ierland moet worden overgedragen. Men kwam uit op het jaar 2015.

'Met dat jaartal is men naar de Britse regering gegaan. En er is gezegd: wat kunt u deze mensen garanderen als wij ervoor zorgen dat de IRA een wapenstilstand uitroept? Die wapenstilstand ís uitgeroepen. Dus kunt u zelf concluderen wat het antwoord van de Britse overheid is geweest.'

- Maar het staakt-het-vuren is inmiddels weer opgeheven.

' Er zijn vertragingen opgetreden, op twee punten. Het eerste betreft het tijdstip van vrijlating van alle politieke gevangenen. Het tweede dat van de ontmanteling van de RUC, de Britse politiemacht in Ulster. De IRA oefent met bommen druk uit . Let u maar op. De eerstvolgende eis die na de gesprekken door Sinn Fein op tafel zal worden gelegd, is die van de amnestie. Daarna zal de RUC-eis volgen en dan als laatste de eis van een datum voor de Britse terugtrekking. Zo luidt het scenario.'

- Als u gelijk heeft, wat betekent dat voor de positie van de UUP?

'Wij worden geïsoleerd, wij staan alleen. Wij hebben de afgelopen jaren veel ingeleverd, het enige dat ons nu nog rest is ons land. En dat zullen we nooit opgeven. Wij willen Brits blijven. Ik vraag aan de mensen die een verenigd Ierland willen: wat zijn de voordelen? Krijgen we meer werkgelegenheid? Betere huisvesting, onderwijs, gezondheidszorg? Nee. Overdracht aan Ierland zal een economische ramp betekenen, het bankroet van Ulster.

'De Noordieren weten dat. Waarom denkt u dat zelfs onder de katholieken in Ulster een meerderheid van de mensen tégen aansluiting bij Ierland is? Ze weten dat we voor 75 procent van de werkgelegenheid afhankelijk zijn van de Britse overheid. Per hoofd van de bevolking krijgt Ierland negen keer zoveel steun van de EU als wij. Zonder die steun zou Ierland failliet gaan. De Ierse Republiek kan zich Noord-Ierland economisch helemaal niet veroorloven. Dat weet Bruton ook wel, alleen kan hij het tegenover zijn achterban niet verkopen dat hardop te zeggen.'

- Wat kan de UUP doen?

'Als wij zien dat dat geheime scenario toch dreigt te worden uitgevoerd, zullen wij oproepen tot burgerlijke ongehoorzaamheid. Omdat wij niet weggegeven willen worden en zelf over onze toekomst willen beslissen. Maar ik vrees dat de loyalistische paramilitaire groepen het daar niet bij zullen laten. Wij zijn, vrees ik, op weg naar een volledige burgeroorlog als de Britse regering zo doorgaat.'

- Dat klinkt als een dreigement . Speelt u niet met vuur?

'Wij doen alles wat in onze macht ligt om geweld van loyalistische zijde te voorkomen. Wij zijn een democratische partij en we zijn absoluut tegen gebruik van geweld om onze wil door te drijven. Als ooit mocht blijken dat 51 procent van de Noord-Ieren voor aansluiting bij Ierland is, dan zullen wij ons daar bij neerleggen. Maar het enige dat wij tot het zover is vragen, is dat de huidige minderheid zich ook bij de wil van de meerderheid neerlegt.'

- Maar volgens het door het u geschetste scenario bent u aan de verliezende hand.

'Wij zitten in het defensief. Maar John Major moet niet denken dat hij ons voor de wolven kan gooien. Wij zeggen: Major, u bent niet eerlijk tegenover ons. Wij hebben hem dat laten voelen tijdens de stemming in het Lagerhuis over het Scott-rapport. Dat was een schot voor de boeg. De volgende keer, en dat kan snel zijn, zullen wij zijn regering ten val brengen. Wij verwachten van Labour meer steun dan van de Tories.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden