Overal hebben mensen in de gaten dat het tijd is voor verandering

Negentig hoogleraren publiceerden maandag een open brief, die ze voor alle zekerheid ook doorstuurden aan informateur Edith Schippers: Nederland moet koploper nieuwe energie en duurzaamheid worden. Motor achter het initiatief is Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde in Rotterdam en al jarenlang duurzaamheidsevangelist.

De brief is goed getimed. In het formatieoverleg is de transitie naar een duurzame economie een van de speerpunten. Niet van het CDA, dat onder rentmeesterschap over godsschepping niet meteen beperking van de CO2-uitstoot en de kilometerheffing verstaat. Ook bij de VVD zijn het geen duurzaamheidsfreaks, al bleek recentelijk dat Mark Rutte wist wat 'transitie' betekent - vermoedelijk opgevangen tijdens een borrel met vriendjes van Shell en Unilever.

Maar de andere twee partijen aan de tafel van Schippers, D66 en GroenLinks, vinden de overgang naar een schone economie wel heel belangrijk. Voor GL is het zelfs de allerbelangrijkste voorwaarde voor deelname aan een kabinet. Alleen met een krachtige duurzaamheidsparagraaf kan Jesse Klaver zijn achterban ervan overtuigen dat GroenLinks moet meedoen. In het actieplan van de hoogleraren is een minister van Energie en Klimaat een van de twaalf hoofdpunten - geknipt voor een GL-coryfee, en anders kunnen ze altijd Diederik Samsom nog overnemen van de PvdA.

Pijn en geld

Volgens Jan Rotmans c.s. gaat de transitie pijn doen en geld kosten: de komende decennia zeker 200 miljard. De laatste kolencentrales moeten voor 2020 dicht, de kilometerheffing moet worden ingevoerd, het huizenbestand moet worden losgekoppeld van aardgas en er moet een CO2-belasting komen. Graag had Rotmans vleesbelasting op de lijst gezet - de Nederlandse veestapel veroorzaakt 11 procent van de CO2-uitstoot. Maar dat was niet haalbaar, zei hij in een interview met de Volkskrant, want dan waren de Wageningse hoogleraren afgehaakt. Bovendien had het CDA dan de brief meteen in de versnipperaar gemieterd, want die partij staat pal voor de vrijheid van CO2-uitstoot van elk Brabants varken.

En daar kom je dan dus meteen weer op het oude punt: de machtige lobby van de gevestigde orde. Niet alleen de boerenlobby, maar vooral die van de grote energieproducenten. Het is evident dat het de kant op moet die in de hoogleraarsbrief wordt aangegeven. Een wereldwijde en rigoureuze transitie is niet alleen noodzakelijk voor het overleven van de aarde, maar een snelle overgang is op langere termijn economisch ook zeer profijtelijk en levert veel banen op.

Vallende reuzen

Rotmans voorspelde vijf jaar geleden dat binnen tien jaar de eerste 'vuile' energiereuzen zouden omvallen, doordat de druk vanuit de samenleving te groot zou worden en zij de concurrentie met kleinschalige en groene initiatieven niet meer zouden kunnen volhouden. Dat proces is bezig zich te voltrekken: een gigant als Vattenfall (Nuon) boekt miljardenverliezen.

Overal hebben mensen in de gaten dat het tijd is voor verandering - zelfs in mijn eigen kleine stadje bloeien initiatieven voor groene energie, beginnen coöperaties voor zichzelf en staat het binnenkort vol met zonnecollectoren. Je hoeft helemaal geen hoogleraar te zijn en evenmin een duurzaamheidsprofeet om te weten welke kant we op moeten. Het is een kwestie van gezond verstand en economisch denken: goeie insteek voor de gesprekken aan de tafel van Schippers, lijkt me.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden