Over veertig jaar varen we ijsvrij langs de Noordpool

Vierenhalve eeuw na Willem Barentsz is hij er: de noordoostelijke doorvaart; met dank aan klimaatverandering. Volgens onderzoekers van de Universiteit van Californië (UCLA) ontstaan halverwege deze eeuw ijsvrije routes in het noordpoolgebied. Daardoor kunnen gewone, onversterkte containerschepen vanuit Europa de doorsteek langs de Noordpool maken naar bijvoorbeeld Japan.

AMSTERDAM - Dat de Noordelijke IJszee in de late zomer begaanbaar wordt, is al langer bekend, maar onderzoekers van de UCLA hebben voor het eerst data over de verwachte klimaatverandering gekoppeld aan mogelijke scheepvaartroutes. Uitgangspunten voor hun berekeningen zijn twee scenario's voor klimaatverandering: één gebaseerd op gematigde klimaatverandering en een op sterkere verandering. In beide klimaatberekeningen wordt de doorvaart voor gewone containerschepen in de periode 2040 tot 2059 mogelijk, tenminste in de nazomer. Ook zal de route niet elk jaar bevaarbaar zijn: de zee zal gemiddeld om het jaar ijsvrij zijn. Nu is dat eens in de zeven jaar.


Reguliere containerschepen wagen de oversteek nu ook al geregeld, stelt Michiel van den Broeke, ijskaponderzoeker aan de Universiteit Utrecht. Of het vrijkomen van de noordelijke route goed nieuws is, hangt er van af aan wie je het vraagt, zegt Van den Broeke. 'Vanuit het klimaat bezien, ben ik geneigd te zeggen van niet. Reders die op Azië varen, zullen opgetogen zijn dat hun brandstofkosten met tientallen procenten zullen dalen.' Vanuit Rotterdam naar het Japanse Yokohama is de route langs de kust van Rusland 40 procent korter dan die via het Suezkanaal. Wanneer direct over de Noordpool gevaren kan worden, neemt deze afstand met nog eens 20 procent af.


De noordelijke route is niet in alle gevallen korter, zegt Johan Gille, haven- en scheepvaartspecialist van adviesorganisatie Ecorys. 'En veel containerschepen maken onderweg tussenstops. Het is de vraag of het verlies daarvan opweegt tegen de kortere route.'


Geheel zonder risico zal de doorvaart ook straks niet zijn. De wind kan zee-ijs bij elkaar drijven, waardoor schepen vast kunnen komen te zitten. Denk aan de Endurance, het schip waarmee de Ierse ontdekkingsreiziger Ernest Shackleton begin vorige eeuw naar Antarctica voer. Het werd gekraakt door het ijs en verging uiteindelijk. Van den Broeke: 'Shackletons schip was van hout, dat kan druk nog enigszins opvangen. Stalen schepen zijn veel kwetsbaarder voor drijfijs. Voor je het weet hebben die een gat in de romp.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden