Over the Limit toont hoe je een olympisch kampioen kweekt: 'zonder pushen gaat het niet'

Zonder uitschelden geen medailles, zegt de coach van het Russische ritmische-gymnastiekteam. Coach en pupil waren op het Idfa voor de première van de film Over the Limit.

Links coach Irina Viner, rechts gymnast Margarita Mamun in Over the Limit.

'Is dít hoe je een olympisch kampioen kweekt?' Idfa-voorzitter Derk Sauer stelt z'n retorische vraag na afloop van de vertoning van Over the Limit. De hoofdrolspelers uit de onomfloerst hardvochtige Russische sportdocumentaire staan voor de zaal. 'Ik ben een zacht persoon', antwoordt Irina Viner (69), hoofdcoach van het nationale ritmische-gymnastiekteam. 'Zéér zacht.'

Er rolt een lachgolfje door de Pathé-bioscoop aan het Amsterdamse Muntplein. Gedempt, want de heersersblik van Viner intimideert, zelfs van onder haar fleurige baret. 'Je bent geen mens', blaft ze in Over the Limit tegen haar oververmoeide pupil, topgymnast Margarita Mamun, 'je bent topsporter.' En als een assistent-coach Mamun een troostkusje geeft, na de wedstrijd, is Viner ziedend: 'Waarom lebber je haar af?'

Coach Viner is speciaal voor de vertoning in Amsterdam ingevlogen. Per privéjet, een voorrecht dat ze geniet als echtgenote van Ruslands rijkste oligarch en Arsenal-aandeelhouder Alisher Usmanov.

'Ja, dat zijn geen aardige woorden', zegt ze, over de wijze waarop ze haar als gebeiteld lachende topgymnasten toespreekt als die falen ('domme koe!'). 'Maar zonder pushen gaat het niet. Rusland wint al twintig jaar de eerste prijs, overal. Dat is niet makkelijk.'

Hieronder de trailer van Over The Limit. Lees verder onder de video.

Doodongelukkig

Ook Mamun neemt deel aan het vraaggesprek, na afloop van Over the Limit. De film van de Poolse regisseur Marta Prus is opgenomen in de Idfa-competitie voor lange documentaires. 'Ik herinner me nu enkel nog de mooie momenten', zegt de gymnast, terwijl ze wat tranen wegveegt. 'En ik dank de regisseur dat ze mij uitkoos voor haar film, dat ze mij volgde.'

In grote delen van Over the Limit oogt Mamun doodongelukkig, eindeloos oefenend met haar gymnastiekbal en sierlint. De camera is erbij in het jaar voorafgaand aan de Olympische Spelen in Brazilië. Het loopt niet lekker; Mamun wordt continu voorbijgestreefd door haar jongere teamgenoot en beste vriendin. Komt bij dat Mamun vaders ongeneeslijk ziek is, maar dat mag de trainingen niet in de weg staan, vindt de coach. 'Ik vroeg God of hij het leven van haar vader niet wilde beëindigen vóór ze terug was van de Olympische Spelen', verklaart Viner tegenover het Amsterdamse publiek. God luisterde.

Gast van de Volkskrant: Sophie Dros

Documentairemaker Sophie Dros (27, bekend van Genderbende) zag dinsdag Over The Limit. Lees hier het interview met haar terug over de documentaire en haar eigen werk. 'Ik kon me meteen in haar verplaatsen, ook al zijn Rusland, ritmische gymnastiek en de Olympische Spelen dingen die heel ver van me af staan.'

Een eerdere pupil van Viner, Olympisch kampioen Alina Kabajeva, ging na haar sportcarrière de politiek in en had volgens de Britse pers een relatie met Poetin. Mamun is nu 22 en gepensioneerd. Ze vliegt de wereld rond voor masterclasses in gymnastiek. 'En ik ben een echtgenote, nu. Dus ik moet een goede echtgenote zijn.' Mamun is dit jaar getrouwd met de Russische zwemmer Aleksandr Soechoroekov.

In de bioscoopzaal zitten enkele rijen ritmisch-gymnastiekbeoefenaars. Sommige Nederlandse meisjes hebben hun bal meegenomen, voor een handtekening van hun grote voorbeeld en kampioen Mamun. Ritmisch gymnasten moeten acteurs zijn, doceert coach Viner, die ook met jonge Nederlandse sporters op de foto gaat. 'Ik zei tegen Margarita, voorafgaand aan de Olympische Spelen: toon je prachtige lichaam, toon je prachtige lach, wees een actrice.'

Over the Limit is donderdag 23, zaterdag 25 en zondag 26/11 nog te zien op het IDFA.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.