OVER TERRORISME EN OORZAKELIJK VERBAND

ER zijn weldenkende mensen die menen dat de oplossing van de terreur van het moslimfundamentalisme voornamelijk ligt in het stoppen van de Israëlische nederzettingenpolitiek....

Dat klopt feitelijk niet. Enkele decimeters naar links stond gisteren in dezelfde krant een artikel dat dit glashelder illustreert. Het land met de grootste moslim-aanhang ter wereld is Indonesië. Daar woedt al enkele jaren een burgeroorlog tussen fanatieke moslims en de christenen op Ambon en de Molukken.

Een leider van de 'Laskar Jihad', Ayub Syaffrudin, is er heel duidelijk over: 'Het wordt Ambon over de hele wereld'. Vanuit een kantoortje in Jakarta stuurt de beweging strijders tegen christenen de wereld in. De doelstelling is het omverwerpen van het in hun ogen zondige westerse systeem, en het wereldwijd vestigen van de islam. Ook andere jihad-leiders zeggen dat bij herhaling, en met zoveel woorden. Het is onjuist om te denken dat de Taliban in Afghanistan en de Indonesiërs die christenen doden in Ambon zich laten leiden door zorgen om het welzijn van de Palestijnen in de bezette gebieden. Het is even onjuist om deze groepen onder de term 'het Arabische volk' te brengen.

Op de een of ander manier speelt in de belevingswereld van Marcel van Dam het Heilige Land nog een te centrale rol. Een vervelende en ongetwijfeld door hem niet bedoelde bijkomstigheid van de theorie die de aanslag op het WTC direct in verband brengt met de Israëlische nederzettingenpolitiek, is dat indirect toch weer de joden in Israël de schuld krijgen van de ellende in de wereld. Ik ben zeer beslist geen voorstander van de huidige regering van Israël, van de nederzettingenpolitiek, of van de manier waarop de Palestijnen als tweederangsburgers worden behandeld, maar het is misplaatst om dit als oorzaak van de WTC-ramp aan te duiden.

Een andere veelgehoorde variant van de 'voedingsbodemtheorie' is dat de terreur bestreden zou moeten worden door de oorzaak weg te nemen, die gelegen zou zijn in de armoede in de Derde Wereld. Waar in de ene theorie de staat Israël de schuld krijgt, is in deze theorie het kapitalisme de schuld. Verontwaardiging over de Noord-Zuid tegenstellingen wekt zulke woede op bij jonge 'Arabieren' dat ze terroristen worden. Ook dat is een vorm van pop-sociologie die geen hout snijdt. De staten aan de Perzische Golf zijn mede de rijkste van de wereld, dankzij hun oliegeld. Dat zijn ze al decennia. Dat geld gebruiken ze kennelijk niet om hun jeugd datgene te bieden waar ze behoefte aan hebben, goed onderwijs en deelname aan de geneugten van het Westen, maar voor het financieren van prestigeprojecten en voor het kopen van wapens. Dat is de keuze van de regimes in die landen.

De lokale armoede is in de eerste plaats het gevolg van het disfunctioneren van het openbare bestuur: onjuiste prioriteitstelling, uitbuiting van delen van de eigen bevolking, nepotisme en corruptie, en het verspillen van energie en mensenlevens aan interne gewapende conflicten. Het is gewoonweg te simpel om daar 'het Westen' de schuld van te geven. En zeker om vervolgens de jihad als logisch uitvloeisel van die veronderstelde schuld van het Westen voor te stellen.

De Britse partijgenoot van Marcel van Dam, Tony Blair, had het beter door. Er bestaan gevaarlijke en misdadige ideologieën, zei Blair vorige week. In de jaren dertig heeft het Westen de nazi-terreur onderschat, en veel te lang door laten woekeren. En wat een schade heeft dat gedaan. De jihad van terroristische moslims, die het als hun heilige plicht zien om door gewapende strijd de gehele wereld tot de islam te bekeren, is een uiterst gevaarlijke beweging, die resoluut bestreden moet worden. Aldus Blair.

Overigens kun je je afvragen wat de oorzaak is dat een zeer klein deel van de islam, en nog wel een welvarend deel ervan (Bin Laden is zijn hele leven miljonair geweest) zich tot extreem geweld bekeert. Ik zie wel wat in de theorie dat de islam voorheen de drager van de wereldbeschaving was, de bron van wetenschap en literatuur, en sinds de Verlichting langzaam gemarginaliseerd is geraakt. Het is woede om de verloren hegemonie, en jaloezie op het succes van het Westen; met een rechtvaardige strijd van armen en onderdrukten heeft dat niets te maken. De jihad wil zelf juist onderdrukken, en is op geen enkele manier geïnteresseerd in redelijk overleg, compromissen of concessies.

Als die theorie juist is, dan mag je de terroristen niet afschilderen als totaal geïsoleerde criminele idioten. Dat betekent dat het Westen een voorzichtige politiek moet voeren, waarin men zich enerzijds niet vervreemdt van de overgrote meerderheid van de moslims, die redelijk en vredelievend zijn, en toch de terroristische uitwassen krachtig bestrijdt.

Tot dusver blijkt uit alles dat de regering-Bush dat goed in de gaten heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden