Over ranke haften en waterjuffers

Dat het krioelt in de driehonderdduizend kilometer sloot in Nederland, wisten Jac. P. Thijsse en zijn medenatuurpropagandist Eli Heimans begin vorige eeuw al....

Marieke Aarden

Om in de traditie van Thijsse te blijven, bieden de schrijvers veel leerzame kost over ecologische processen onder water. Waarom zijn sloten bijvoorbeeld troebel en hoe krijg je ze weer helder?

Maar het boek geeft ook praktische tips om een aquarium te maken - liefst met waterranonkel en slakjes om het glas schoon te houden - of een vijver aan te leggen.

Vis in een vijver is niet aan te raden. Het kan wel, maar je moet er rekening mee houden dat het troebel water kan veroorzaken en dat waterplanten en ander dierlijk leven in de knel kunnen komen. Zonder vis heb je een veel grotere kans op een heldere vijver met salamanders, kikkers en padden, aldus de schrijvers.

Het eerste deel is doorspekt met wetenschappelijke kennis, gevolgd door een veldgids met veel informatie over de soorten.

Voor bloedzuigers hoeven we bij zwemmen en pootjebaden niet bang te zijn. In feite zijn bloedzuigers kleine ringwormen zonder borstelharen, waarvan er 25 soorten in zoete Nederlandse wateren huizen. Slechts Hirudo medicinalis en mogelijk Placobdella costata gedragen zich als Dracula's. Maar deze soorten zijn zeer zeldzaam, heet het geruststellend.

De medicinalis, lezen we, heeft drie kaken met elk ongeveer tachtig scherpe tanden, waarmee het Yvormige wonden kan veroorzaken. Wellicht is deze bloedzuiger voor het aderlaten ingevoerd uit Zuidoost-Europa en werden overtollige dieren later losgelaten. Tegenwoordig is de medicinale bloedzuiger van betekenis voor de productie van antistollingsmiddel.

Veel meer waterdieren zijn als exoot Nederland binnengekomen via ballastwater van schepen uit Azië, zoals de Chinese wolhandkrab. Door zijn gegraaf kan hij dijkverzakkingen veroorzaken.

Wie over de Afsluitdijk rijdt, kan zwermen dansmuggen tegenkomen. De dansmuggen met geveerde antennes dansen in dichte zwermen waar de vrouwtjes binnenvliegen. Dan volgt de paring.

Onder de kikkers en padden komen we bijvoorbeeld de knoflookpad tegen. Het dier verspreidt een penetrante knoflooklucht als het gevaar vreest.

De auteurs beschrijven alle flora en fauna uitvoerig. Wie met zijn schepnet in de sloot vist, kan de vangst aan de hand van de beschreven soorten thuisbrengen.

Het gewicht van het boekje noodt niet onmiddellijk om het mee te nemen naar de waterkant, maar daar staat tegenover dat het goed geplastificeerd is, zodat het tegen water en een stootje kan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden