'Over onze partij wordt vaak gezegd, ze doen geen vlieg kwaad'

Marianne Thieme (1972) streeft als lijsttrekker van Partij voor de Dieren naar een duurzame samenleving. 'Onze naam is voor sommigen een drempel, daarvan zijn we ons bewust.'

Marianne Thieme. Beeld Mike Roelofs

De Politicus

U wordt op 16 maart wakker met 76 Kamerzetels. Hoe gaat Nederland eruitzien?

'Dat gaat niet gebeuren, al blijft het natuurlijk goed om te dromen. Wat we wel gaan zien, is dat kleine partijen noodzakelijk worden om een coalitie te vormen omdat andere niet met de PVV willen regeren. Met name op het progressieve en groene deel zullen de zetels bijeen moeten worden gesprokkeld. Dan kun je als principiële partij je idealen inbrengen.'

Welke idealen wilt u verwezenlijken?

'We willen mensen overtuigen van de noodzaak van een plan B, omdat er geen planeet B is. Dat is allereerst een ander economisch systeem. Nu moeten mensen alleen maar harder werken, langer doorwerken en moet er meer geproduceerd en geconsumeerd worden om iedereen welvaart te verschaffen. Dat kan niet op een planeet die niet meegroeit en een beperkte hoeveelheid grondstoffen heeft.

'Daarom willen wij de belasting op arbeid - iets dat we wél in overvloed hebben - afschaffen of sterk verminderen. Tegelijkertijd gaan we dat wat schaars is - met name grondstoffen - juist belasten. Dan krijg je een economie die veel meer draait op mensen, op duurzame grondstoffen, waardoor we ook een volhoudbare economie gaan krijgen. Dat is op dit moment niet het geval.'

CV

Geboren: Ede, 6 maart 1972
Burgerlijke staat: Getrouwd met Vegetarische Slager Jaap Korteweg.
Twee dochters en twee stiefdochters (4, 15 en een tweeling van 26jaar).
Lievelingsboek: Pride and Prejudice van Jane Austen.
Favoriete tv-programma: Keuringsdienst van Waarde.
Mooiste liedje (afgezien van het jaarclublied van RVSV): Fool’s Overture van Supertramp.
Politieke voorbeeld: Gandhi, vanwege zijn geweldloosheid en emancipatie. Martin Luther King.

Aan welke idealen valt niet te tornen?

'Als het ten koste gaat van kwetsbaren - zoals chronisch zieken, jeugd, ouderen, kinderen, dieren - sluiten wij geen compromis. Het moet passen binnen ons ideaal van zorgen voor elkaar. Niet uitgaan van het recht van de sterksten maar de belangen van de zwaksten.'

Stel nou dat u de intensieve veehouderij kunt afschaffen. Maar dan wel genoegen moet nemen met bezuinigingen op de zorg of de sociale zekerheid. Doet u het dan?

'We gaan geen uitruil doen van kwetsbare groepen. Dat dan jeugdzorg wordt uitgekleed. Nee, geen koehandel.'

U zegt wel: ik ben bereid tot praten?

'Uiteraard.'

Waarover dan?

'Onderwerpen waar wij voor staan - zoals bijvoorbeeld geen plezierjacht, afbouw van dierproeven - daar staan de meeste politieke partijen niet heel principieel in. Het is makkelijk voor hen om daarin toe te geven. Het kost ook nauwelijks geld.'

Maar jullie zouden ook ergens in moeten toegeven.

'Jazeker, dat gaat over fasering; bijvoorbeeld hoe snel je intensieve veeteelt afbouwt. Maar de koers, waarbij je ervoor zorgt dat de echte kwetsbare waarden voorop worden gesteld, laten we niet los. Er zijn genoeg progressieve partijen die daar ook voor staan - nou, dan valt er heel goed met ons samen te werken.'

Uw partij komt op voor het welzijn alle levende wezens, dus ook mensen. Heeft u ooit overwogen de naam van de partij te veranderen?

'De naam is voor sommigen een drempel, daarvan zijn we ons bewust. Maar dat is geen bezwaar. We zien het als een geuzennaam die mensen aan het denken zet. Wij denken dat de naam ook een succesfactor is. Omdat het zo'n andere manier van denken is, waarbij je niet de mens centraal zet, maar alle bewoners op deze planeet. Dat spreekt aan.'

De VROUW

Uit wat voor gezin komt u?

'Ik ben met mijn ouders en jongere broer opgegroeid in de buurt van Arnhem. We woonden in de bossen, zagen geregeld de grote stallen van de bio-industrie. Mijn ouders probeerden ons eerlijk uit te leggen: waar komt je voedsel vandaan en welke verantwoordelijkheid draag je voor je medemens en dieren? Dat werd mij al van jongs af aan meegegeven. Maar politiek activisme was er niet. Het was helemaal geen politiek gezin. Er werd wel aan de keukentafel gediscussieerd.'

Beeld Mike Roelofs

Deed u als kind fel mee aan die discussies?

'Dat hangt af van de leeftijd. Nog voor mijn puberteit deed ik altijd leuk mee, maar daarna had ik wel andere dingen aan mijn hoofd (lacht). Feestjes enzo. Later in mijn studententijd kwam die sterke maatschappelijke betrokkenheid terug.'

Thieme vertelt hoe ze als student lid werd van de vrouwelijk corpsvereniging RVSV in Rotterdam. In studentenkringen bekend als best wel een 'rechtse club'. Achteraf gezien weet ze niet zeker of ze nog een keer lid zou worden vanwege 'dat groepsgedrag'. Al viel het Thieme destijds op dat er ook ruimte was voor diversiteit. En het was gezellig. 'Wat je leert is om zomaar te gaan staan en een verhaal te houden. Dat deed ik ook wel op momenten dat ik dacht: dit gaat te ver.'

Zoals?

'We hadden een keer een etentje, dat heette het Titanic-diner. Er waren goudvissen die zwommen in verzonken waterbassins in de tafel . Daarop stonden de borden. De avond was gezellig. Steeds meer wijn vloeide en er verdween van alles in het water. Toen ben ik wel gaan staan en heb ik een speech gehouden.'

Toen dus al voor die goudvis opkomen.

'Ja! Mensen begrepen het meteen en hielden er ook mee op. Je kunt dus binnen zo'n gezelligheidsvereniging, in goede harmonie, dingen veranderen. Je hoeft echt geen fanatieke vegeterriër te zijn.'

Beeld Mike Roelofs

Welke persoonlijke eigenschappen maken u een goed politicus?

(Stilte, voor het eerst). 'Ik denk onverschrokkenheid. Niet bang zijn. Om een afwijkend verhaal te vertellen, terwijl mensen zitten te sissen als je achter de microfoon staat, of dat ze zitten te lachen, de rug naar je toe keren.'

Gebeurt dat vaak?

'Zeker in het begin. Maar ook nu na tien jaar Kamerlidmaatschap gebeurt het nog.'

Hoongelach?

'Jazeker, ja. Maar het raakt me niet zo. Het is meer dat het me opvalt dat het gebeurt.'

Bent u na tien jaar politiek ook als persoon veranderd?

(Lange stilte.)

Bent u bijvoorbeeld meer geharnast of harder geworden na al het hoongelach?

'Nee. Wat je als idealist vooral moet vieren zijn de tussenstappen. Dat je eigen motie misschien niet wordt aangenomen, maar dat diezelfde motie een half jaar later door een andere partij wordt ingediend en dan wel een meerderheid krijgt. Het feit dat mensen je standpunt overnemen. Dat zijn momenten dat je blij bent.'

Marianne Thieme. Beeld ANP

Zijn ze thuis nog blij met uw werk? En dat u dit nog vier jaar gaat doen?

(Lacht.) 'Wat denk je? Ja, zeker hoor. Het is zeker met de verkiezingen wel altijd een enorm gepuzzel. Ik heb een dochtertje van bijna 5 en een puberdochter van 15. Dan moeten we altijd wel even kijken hoe we dat combineren. Maar dat ze heel trots zijn: dat is nog steeds zo. We delen ook de idealen heel sterk.'

Lastige vragen

Hoe streng bent u voor uzelf als het gaat om duurzaamheid?

'Ik probeer zo duurzaam mogelijk te zijn. Maar net als bij anderen lukt het niet altijd.'

Wanneer gaat het mis?

'Biechten, daar ben ik niet van.'

U kunt niet zeggen wanneer u voor het laatst heeft gezondigd?

'Nou...Vlees eten niet, dat zou ik echt niet kunnen, maar ik neem heus weleens de auto.'

En een vliegtuig? Voor een vakantie?

'Ja, dat gebeurt ook weleens. Maar het is dan wel prettig om je te realiseren dat vlees eten vervuilender is dan vliegen.'

Als er een werkcongres is in India, vliegt u daar dan naartoe?

'Zo'n congres vind ik heel belangrijk. Zo heb ik de afgelopen jaren wereldwijd lezingen gegeven om mensen te inspireren hoe je een partij als de onze opzet. Er zijn nu achttien Partijen voor de Dieren, die in Australië en Portugal zitten al in het parlement.'

Stel u bent in India en gaat op bezoek bij een biologische boer. Ze hebben voor u een kip geslacht.

'Ach die ken ik al. Zeker in India, waar zo veel mensen standaard vegetarisch eten vanwege hun geloof denk ik dat ik begrip zou kunnen krijgen als ik zeg: ik eet geen dieren.'

En in buurland Pakistan, waar daar heel weinig begrip voor is?

'Als je van tevoren laat weten wie je bent, kunnen mensen daar rekening mee houden. Dat is een kwestie van goede diplomatie en voorbereiding.'

Zou u diep in uw hart het liefst willen dat iedereen in Nederland veganistisch is?

'Alleen al vanwege de enorme klimaatverandering die eraan zit te komen en het feit dat vlees daar zo'n grote rol in speelt, is het onvermijdelijk dat wij allemaal meer plantaardig moeten gaan eten. Ik kan het iedereen aanraden. Maar ik sta voor persoonlijke vrijheid.'

Bent u ook bevriend met vleeseters?

'Ja. (Gelach.) Wat een veronderstelling, wat een subtekst zit er in die vraag.'

U bent politiek actief op dit onderwerp, het gaat u echt heel erg aan het hart.

'Zeker. Maar bij ons in de partij zijn allerlei mensen met allerlei soorten levensstijlen aanwezig.'

Wat vindt u van het vooroordeel dat uw partij dogmatisch is?

'Ik ervaar dat zelf niet zo. Ik zie het als een compliment als wij worden gezien als een partij die principes kent en vasthoudt aan haar idealen. Daar ben ik echt trots op. Dat is wat anders dan dogmatisch zijn. Wij staan juist erg open voor anders denken. Ik zie het dogmatische denken - het willen vasthouden aan de oude situatie - vooral in de traditionele politiek.'

In Amerika geldt de vuistregel: ik stem op die persoon aan wie ik mijn huis zou durven uitlenen. Aan welke lijsttrekker zou u dat wel kunnen uitlenen?

'Van de mensen die ik nu ken in de Kamer? Die zou ik allemaal vertrouwen.'

Ook aan uw grootste tegenpool, Geert Wilders?

'Ja. Ik vertrouw daarop. Dat ze er netjes mee omgaan.'

Marianne Thieme en Geert Wilders in 2006. Beeld ANP

Waar komt dat vertrouwen vandaan?

'Omdat ik die mensen ken. Ik zeg niet dat ik het met ze eens ben, maar ik durf ze allemaal wel op mijn huis te laten passen. Als het misgaat, treft het alleen mij. Als het gaat om het land leiden, is het wat anders.'

Hoe zorgt u dat u een brede groep kiezers bereikt en mensen niet wegjaagt met het idee 'Oh dat is die partij die ons stukje vlees wil afpakken'?

'Als je kijkt naar onderzoek naar waar onze kiezers vandaan komen, dan is het precies fifty fifty: laagopgeleiden, hoogopgeleiden. Mensen die geen werk hebben, mensen die wel werk hebben.'

Dus jullie zitten niet in een soort bubble?

'Nee, totaal niet. Er zijn ook mensen die helemaal niet meer geloven in de politiek, maar hun stem willen geven aan de dieren. Zo eenvoudig kan het zijn. Over onze partij wordt vaak gezegd: zij doen tenminste geen vlieg kwaad.'

De estafettevraag van SGP-leider Kees van der Staaij: 'Wat gaat u doen om ervoor te zorgen dat de Joodse gemeenschap zich na het gedoe over de koosjere slacht veilig en gerespecteerd weet?'

'Dat is een vraag met ontzettend veel veronderstellingen. Bijvoorbeeld dat je geen respect hebt voor de Joodse gemeenschap als je het onverdoofd slachten verbiedt. Dat is niet zo, maar wij vinden dat het voor een dier niet moet uitmaken welk geloof zijn slachter heeft. De vrijheid van godsdienst staat bij ons hoog in het vaandel, maar deze is nooit absoluut.

'Als een godsdienstige uiting of traditie leed veroorzaakt bij mens of dier, is daar de grens. Ik weet dat ook binnen de Joodse gemeenschap een groeiende groep zegt: het is niet meer van deze tijd dat wij geen verdoving gebruiken. Dat er een groep mensen blijft die er geen begrip voor heeft, nemen wij voor lief.'

Beeld Mike Roelofs

Wat is uw estafettevraag aan Henk Krol (50Plus)?

'Je komt op voor ouderen, maar vind je niet dat we inmiddels allemaal in hetzelfde schuitje zitten? Dat er grote crises zijn die ons allemaal raken en die de toekomst van komende generaties zeer onzeker maken? Mogen we ook op je rekenen als het gaat om de pensioenrechten en een duurzame toekomst voor de jongeren van nu?'

In de aanloop naar de verkiezingen van 25 maart laat de Volkskrant de lijsttrekkers aan het woord van partijen die met 2 of meer zetels in de Tweede Kamer zijn vertegenwoordigd. Lees hier eerdere edities met Jan Roos (Voor Nederland) en Kees van der Staaij (SGP). (+)

In de aanloop naar de verkiezingen van 25 maart laat de Volkskrant de lijsttrekkers aan het woord van partijen die met 2 of meer zetels in de Tweede Kamer zijn vertegenwoordigd. Lees hier eerdere edities met Jan Roos (Voor Nederland) en Kees van der Staaij (SGP). (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden