Over miskenning en werkwil

De werkgelegenheid in en rond Amsterdam groeit als kool. Uitkeringsgerechtigden profiteren daarvan minimaal. Werkgevers maken de raarste sprongen om werknemers te werven, ook langdurig werklozen....

door Marc van den Broek

DE NIEUWE directeur van de Sociale Dienst Amsterdam stoort zich aan het gemakzuchtige beeld over haar organisatie. Dat er vijfigduizend mensen zijn ingeschreven en dat er tienduizend vacatures in de bakken van de arbeidsbureaus staan. Dat ze in het kantoor op de Vlaardingenlaan uit het raam staren.

Yvonne Baune: 'Denkt u dat een cliënt van mij zo bij de bakker kan beginnen die een briefje op het raam heeft hangen? Zo werkt het niet. Het kost veel moeite om mijn cliënten aan het werk te krijgen. Maar het lukt in de meeste gevallen wel.'

Ze ergert zich aan het beeld dat overal de werkloosheid veel sneller zou dalen dan in Amsterdam. Het valt mee, vindt ze. Tussen begin 1997 en begin 2000 is het aantal werkzoekenden in Nederland met 32 procent gedaald, in Amsterdam met 29,3. 'Amsterdam ligt op tempo.' Bovendien zijn veel banen in Amsterdam ook voor niet-Amsterdammers. Veel groei van de werkgelegenheid komt ten goede aan de groeikernen. Daar is de werkloosheid bijna weggewerkt.

Niet dat alles koek en ei is met de Sociale Dienst Amsterdam, het meest beschimpte ambtenarenbastion op het Gemeentevervoerbedrijf na. De dienst staat onder curatele van het Rijk. Er waren jarenlang problemen met het computersysteem. Achterstanden bij het terugvorderen van honderden miljoenen ten onrechte uitgekeerde uitkeringen. Steeds klachten bij de gemeentelijke ombudsman.

De nieuwe directeur, ze is per 1 januari begonnen, moet de aloude opdracht van de Sociale Dienst in ere herstellen: mensen naar werk begeleiden. De jaren dat het gebouw van de dienst een uitkeringenfabriek was, waar veel fouten werden gemaakt, moeten snel worden vergeten.

Baune heeft een nieuw woord uitgevonden om het nieuwe beleid vorm te geven: case management. Baune's medewerker Kees Hulsman komt met een voorbeeld van hoe het zou moeten. Hij was bij een gesprek met een cliënt, een werkloze vorkheftruckchauffeur. Er was werk, maar hij had schulden. Meteen schakelde de medewerker van de Sociale Dienst de schuldsanering in om daar iets aan te doen. Dat lukte en de man is aan het werk gegaan.

Hulsman: 'Als die man bij het arbeidsbureau was geweest, dan zou de reactie zijn: Ga eerst die schuld maar inlossen en kom dan maar eens terug. Zo krijgt hij natuurlijk nooit een baan.'

Baune wil elke uitkeringsgerechtigde intensief begeleiden. Iedereen moet zich regelmatig melden op het kantoor. Een intake, en daarna vervolggesprekken. En als ze aan het werk zijn, houdt de begeleiding niet op. 'We zijn er nog niet. De intake lukt wel', zegt ze.

'We hebben het gemeentebestuur extra menskracht gevraagd voor het vervolgtraject.' De stok achter de deur is dat de uitkering wordt stopgezet of verlaagd als iemand afhaakt.

Amsterdam telt op dit moment vijftigduizend mensen die bij de Sociale Dienst komen. Er zijn meer mensen met een uitkering, maar die vallen niet onder Baune. Dit zijn onder meer mensen met een WAO- of een WW-uitkering.

De klanten van de Sociale Dienst hebben niet allemaal sollicitatieplicht. Moeders met kinderen onder de vijf, ouderen boven de 57,5 jaar en bijzondere gevallen hoeven niet te solliciteren. Op die manier blijven er 37 duizend over die aan de slag kunnen. De eenvoudige gevallen zijn weggewerkt. Over blijven de problemen: veelal alleenstaanden, al dan niet met kinderen, boven de 35.

Van die groep bereikt de Sociale Dienst ongeveer de helft. De andere helft komt nog aan de beurt. De dienst gaat voortvarend projecten opzetten, belooft Baune. Voor een deel is de begeleiding naar werk uitbesteed aan anderen, onder andere Maatwerk. ' Het is onze hoofdtaak', zegt Baune. 'We hebben een nieuw project. Twee vrouwen die niets anders doen dan bemiddelen. Ze helpen mensen aan werk.'

Een ding zit Baune dwars. Het aantal mensen met een uitkering is het afgelopen jaar met ongeveer drieduizend gedaald. Er deden zevenduizend nieuwe mensen een beroep op de Sociale Dienst en tienduizend vertrokken. 'Waarom mensen weg zijn bij ons?' Baune weet het niet. 'Of het onze verdienste is? Of zijn ze overleden, verhuisd, door een ander aan het werk geholpen? Ik wil het graag weten, maar onze administratie is er niet geschikt voor.'

Het spook van de uitkeringsfabriek steekt de kop op. Het geven van geld lukte redelijk, maar het begeleiden naar werk is moeilijker. Baune: 'De mensen moeten anders werken en de administratie moet ook veranderen.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden