Over Europa hoor je niemand meer, noch in campagne, noch bij formatie

Wat is het probleem?..

Douwe Douwes

‘Europa’ heeft in de verkiezingscampagne geen enkele rol gespeeld. Dat zou er op kunnen duiden dat de zaken op rolletjes lopen, maar deskundigen spreken dat in alle toonaarden tegen. Juist de stilte rond Europa is het grote probleem. Sinds het nee tegen de Europese Grondwet wil geen Nederlandse politicus zijn vingers nog aan het onderwerp branden.

‘De elite ontwikkelt geen enkele visie op de toekomst van Europa, op de Europese integratie, en op de rol van Nederland daarin’, zegt Sjerp van der Vaart, directeur van het bureau van het Europees Parlement in Nederland. ‘Zij kijken verlamd als een konijn in de koplampen van de auto die wordt bestuurd door Maurice de Hond, als de dood voor zwevende kiezers. Er heerst een grote angst om politiek te bedrijven, en Europa is het eerste slachtoffer.’

Politicologe Monika Sie Dhian Ho, die meeschreef aan het verkiezingsprogramma van de PvdA: ‘Er is een slechte verbinding tussen de kiezers en de elite als het over Europa gaat, onvoldoende uitwisseling over het Europa dat we willen.’

Dat gaat problemen opleveren als er straks in Europees verband belangrijke beslissingen genomen moeten worden. ‘Geen van de grote partijen heeft het onderwerp tijdens de campagne aangesneden, dus is er voor een nieuw kabinet geen legitimatie om beslissingen te nemen’, zegt Ludolf van Hasselt, directeur van de vertegenwoordiging van de Europese Commissie in Nederland. ‘Bij de verkiezingsstrijd in Frankrijk wordt uitgebreid over Europa gesproken. Als Sarkozy wordt gekozen hoeft die niet meer terug naar de kiezer.’

De verminderde aandacht voor de Europese Unie heeft nu al gevolgen voor Nederland, ziet Van der Vaart van het Europees Parlement. ‘Nederland staat steeds vaker buitenspel. Nederland had vaak die positie op het midden van de wip, nu niet meer. ’

Wat is de oplossing?

Betrokkenen zijn het erover eens dat het debat over Europa nieuw leven moet worden ingeblazen. Zo zou het regeerakkoord een stevige Europese paragraaf moeten krijgen. Sie Dhian Ho vindt dat dit dieper moet gaan dan obligate liefdesverklaringen. ‘Het debat moet worden gepolitiseerd. We moeten het hebben over hoe ver de interne markt moet reiken, of gemeenten wel goede diensten kunnen leveren met de huidige regels.’

Van der Vaart wil dat drie zaken aan bod komen: ‘Een heldere visie op het grote belang van Europa voor Nederland, de bereidheid om een bijdrage te leveren, en een oplossing voor de impasse rond de Grondwet.’ Als er een aangepaste versie van de Grondwet komt, wil zowel Sie Dhian Ho, Van der Vaart als Van Hasselt dat dit in een referendum aan de bevolking wordt voorgelegd.

Is dat politiek haalbaar?

De beoogde coalitiepartners CDA en PvdA hebben zich twee jaar geleden voor de Europese Grondwet uitgesproken, de ChristenUnie was tegen. Ongetwijfeld zal het regeerakkoord mooie woorden aan Europa wijden, maar de vraag is of daar wat van terechtkomt. ‘Ik vermoed dat er meer van hetzelfde komt: veel te veel nadruk op de nationale dimensie’, zegt Van der Vaart. ‘Ik denk niet dat dit VU-kabinet voor een trendbreuk zal zorgen.’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden