Over Büch en bibliobesitas

Boekenweek

De begeerte om boeken te verzamelen lijkt onschuldig, vindt Arjan Peters, maar ze kan gevaarlijke vormen aannemen, als het besef doorbreekt dat de collectie nooit compleet is.

Met mensen houd je het minder lang uit dan met je boeken, vond Gerrit Komrij (1944-2012), die een vraatzuchtig verzamelaar was. Zo placht een ochtend in zijn Portugese villa te verlopen: partner Charles overhandigde hem de post, waarna Gerrit de pakjes met boeken opende, en in catalogi aanstreepte welke curiosa hierna nodig moesten worden aangeschaft.

Die begeerte lijkt onschuldig, maar kan gevaarlijke vormen aannemen wanneer het besef doorbreekt dat een collectie nooit compleet is. Sinds september koester ik mijn exemplaar van Het hout, de prachtroman van Jeroen Brouwers. Maar op foto's zag ik ook de originele vellen waarop de schrijver zijn verhaal had gepend, de runen van iemand die nog een handschrift heeft en het verdomt te typen, bibberitis of niet.

'De pij irriteert mijn huid. Het lompengewaad van Franciscus van Assisi die met wolven sprak': zo begint dit monnikenwerk dat geconserveerd dient te worden als de incunabelen van weleer.

En prompt gaat de verzameldrift jeuken: één zo'n paginaatje zou al mooi zijn. Daarom is het geweldig dat uitgeverij Atlas Contact de eerste pagina's die Brouwers achter op een broodzak schreef in facsimile heeft rondgestuurd als Nieuwjaarsgroet. Dat gaat een verzamelobject worden. Opdat u kunt meegenieten, bied ik u hiernaast een proeve aan.

Waar is die gekte om alles van helden te verzamelen begonnen? Waarschijnlijk in de Romantiek, dat broeinest van uitzinnigheden. In WILLEM - Ceci n'est pas un glossy, een tijdschrift rond volbloed romanticus Willem Bilderdijk (De Zingende Zaag; euro 14,95), schrijft biograaf Rick Honings over de cultus rond de dichter. Nadat Bilderdijk was gestorven op 31 december 1831 werd er een dodenmasker gemaakt, zijn schrijfhand in gips gegoten, en zijn hoofd kaalgeknipt: de liefhebbers konden zo een lok vergaren.

De WILLEM zou Boudewijn Büch (1948-2002) meteen hebben willen aanschaffen. Over de verzamelwoede van de reisschrijver schreef aanstaand biografe Eva Rovers het artikel 'Tussen eerste druk en edelkitsch'. Büch reisde niet uit nieuwsgierigheid naar verre eilanden, maar om te controleren of het klopte wat zijn boeken over die uithoeken meldden. Thuis trok hij nooit de nuffige witte handschoentjes aan die hij op tv liet zien. Hij zag steeds minder mensen en raakte ingebouwd tussen de boeken.

Bibliobesitas, doopt Rovers deze vreeswekkende aandoening.

Haar artikel verscheen op de jongste Büchdag (14 december) in een anorectisch boekje van honderd exemplaren. Binnen een uur was het uitverkocht.

Ik heb er een. En dacht wel een heel halfuur dat er nu niets meer bij hoeft.

Toen belde de postbode aan.

Beeld Hilde Harshagen en Antonia Hrastar
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.