Over asfalt en bospad

Vervolg van pagina 1.

Kort na het vertrekpunt in Mannheim steken we de Neckar over en rijden langs stukjes bouwland, plukjes bos en veel stadjes. Schriesheim, Dossenheim, Handschusheim. Voor de gelegenheid hebben we een luxe Mercedes-Benz CLS 350 uit modeljaar 2011 geleend van de importeur in Utrecht.


In Ladenburg, de eerste stop na Mannheim, is in de voormalige werkplaats van Carl Benz en zonen het Dr. Carl Benz Museum ingericht. Niet te verwarren met de prestigieuze nieuwbouw in beton en glas in Stuttgart. Dit is een klein, ietwat stoffig automuseumpje, zoals er tientallen zijn in Europa en waarvan het gebouw eigenlijk het mooist is. In een hoekje van de kantine van het pand staat Motorwagen nr.3; de replica van de 'paardenloze koets' waarmee Bertha Benz met haar tienerzoons destijds op stap ging naar Pforzheim. Een rit die haar nog lang zou heugen. Bij een smidse werd de eerste pechonderwegservice ontdekt toen de remmen waren versleten, en tevens de eerste gereedschapsset voor automobilisten ontwikkeld - een haarspeld en een kousenband. Ter plekke werd het eerste tankstation ter wereld geopend: de dorpsapotheek in Wiesloch waar brandstof werd aangekocht.


Tijdens de reis, twee dagen heen, twee dagen terug - een afstand van 194 kilometer - ondervonden Bertha en haar jongens allerlei technische malheur. De remschoenen sleten af, de brandstofleiding raakte verstopt door het ontbreken van een filter, de aandrijfketting rekte uit, en het bleek zonder versnellingsbak bijna onmogelijk met een motor van driekwart pk heuveltjes te beklimmen. Het waren haar ervaringen die de aanleiding vormden tot talloze verbeteringen die later hun effect hadden op de commerciële aantrekkingskracht van de auto.


Als ergens in Duitsland het autohart klopt, dan is het wel hier in de heuvels tussen Mannheim en Stuttgart. Naast de vestiging van vele automerken en hun honderden toeleveranciers - naast Mercedes-Benz, bijvoorbeeld ook Smart, Porsche, Unimog en Bosch - is het gebied bezaaid met automusea en -archieven.


Ten zuiden van Bruchsal slingert de route zich door de heuvels en langs de baan van de regiotram, die op zijn beurt weer de rivier volgt. De rivier was van levensbelang voor Bertha, aangezien de wagen voor iedere 100 kilometer liefst 150 liter koelwater nodig had. Onnodig te zeggen dat snel na de rit een gesloten koelwatersysteem werd ontwikkeld.


In 2003 reconstrueerde een groep liefhebbers de 194 kilometer lange trip uit 1888 aan de hand van oude kaarten, plattegronden en de herinneringen van Bertha. De route volgt deels de oude Romeinse weg naar het zuiden van Ladenburg naar Heidelberg en gaat van daaruit verder naar Karlsruhe over de Via Montane, tegenwoordig Bergstrasse. De automobilist die de bruine schildjes volgt zal daar echter niet langskomen, ze is slechts toegankelijk voor landbouwverkeer en fietsers.


De summiere routebeschrijving op de website van het project, bertha-benz.de en de soms onvindbare bewegwijzering in de grote steden, is daarbij nog het kleinste bezwaar. Paradoxaal is het feit dat dankzij deze rit de auto zo'n succes is geworden, dat in dit Zuid-Duitse landschap veels fraais de das om is gedaan. Het verkeer in het welvarende gebied is druk, het aantal kruispunten met stoplichten ontelbaar en het zoeken van de weg aan de hand van navigatie en routebeschrijving vergt de aandacht van de passagier, terwijl de bestuurder zich beperkt tot de onmiddellijke omgeving van de auto.


Toch zijn delen van de route wel degelijk fraai te noemen, de weg voert ook door onbedorven landbouwgebied, door bossen en langs bomenlanen. De tocht gaat verder langs Weingarten, Berghausen, Königsbach, Stein om ten slotte na 104 kilometer te eindigen in Pforzheim. Van het oude Pforzheim met zijn vakwerkhuizen is sinds het Britse bombardement in 1945 geen spaan meer over. Voor belangstellenden in de Mercedesgeschiedenis is er op dit punt maar één optie over: doorrijden naar Stuttgart, waar het grote Mercedes-Benz Museum is ingericht, met uitzicht op de testbaan van de motorenfabriek in Untertürkheim.


Omdraaien kan ook. Met name het eerste deel van de terugweg (90 kilometer) is rustiger. Voor de hele route geldt dat de rit aantrekkelijker wordt door zo nu en dan uit de auto te stappen en te voet de stadscentra van de kleinere plaatsen te bezoeken. Lieflijke omweggetjes maken dat bezoekers hier en daar een glimp kunnen opvangen van het bestaan in een periode die door toedoen van de auto voorgoed tot de verleden tijd behoort.


Automobilsommer 2011

28 en 29 mei opent in het Deutsches Zweirad- und NSU Museum in Neckarsulm een expositie over mini-auto's (NSU Prinz, BMW Isetta) die in de jaren vijftig kort populair waren, maar tot in de jaren negentig werden bedacht als zuinige vervoermiddelen. Open tot februari 2012. Zweirad-museum.de


Van 9 tot 13 juni eert Schorndorf, 30 kilometer ten oosten van Stuttgart, haar beroemdste inwoner: Gottlieb Daimler. Zeitreise Remstal bestaat uit een programma met onder meer stadswandelingen, theater, oldtimers, exposities en stukjes rijden in elektrische auto's. Automobilsommer-remstal.de


Van 3 tot 5 juli is het vijfde wereldcongres in Stuttgart over de toekomst van mobiliteit in stedelijke gebieden. De deelnemers spreken over de nieuwste inzichten op het gebied van lopen, fietsen, openbaar vervoer en autodelen. www.cities-for-mobility.net


Een van de hoogtepunten van de autozomer is de tijdelijke heropening van de Solitudering, de racebaan aan de voet van de televisietoren van Stuttgart. Van 22 tot 24 juli is de baan open. Coureurs scheuren er met een keur aan historische raceauto's. Toegang gratis, oordopjes mee. www.solitude-revival.org


De hele zomer jongens- en vaderplezier in het Auto & Technik Museum, Sinsheim, het grootste particuliere museum van Europa. Vliegtuigen, oldtimers, raceauto's en locomotieven. technik-museum.de


In Ladenburg is het Dr. Carl Benz Museum, in de voormalige werkplaats van de autobouwer. De collectie is stoffig, het gebouw geweldig. Ladenburg heeft een middeleeuws centrum met vakwerkhuizen en een plein plus het voormalige woonhuis van de Benzen. Automuseum-ladenburg.de.


Bij Heidelberg is de ruïne van het Heidelberger Schloss een omweg waard. De grootste kasteelruïne van Duitsland ligt boven de drukke binnenstad tussen de villa's van industriëlen.


In Wiesloch fungeerde de stadsapotheek in 1888 als 'eerste tankstation ter wereld'. Die is te bezoeken voor groepen van twintig personen of meer. De 'Tankstelle' is vereeuwigd op souveniers als mokken, glazen en schotels. Adres: Hauptstrasse 96, Wiesloch.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden