Outlaws met een zachte g

Het gaat er hard aan toe in de wereld van Limbugse motorclubs. Een executie hier, een granaat daar. Tot een veroordeling is het nog niet gekomen. De bestuurders maken zich grote zorgen. 'Steeds meer ons bekende criminelen worden lid van een club.'

Wat de Nederlandse justitie al jaren vreest, gebeurt in de late uren van zaterdag 15 maart. Op nog geen twee uur rijden van de Nederlandse grens worden in het Duitse Unna Harrie R. en zijn vrienden hartelijk ontvangen in het Bandidos-clubhuis. Zo'n honderd leden van de omstreden motorclub hebben zich voor de gelegenheid verzameld. En uit Denemarken is zelfs hoog bezoek: Brian Sandberg, de Europese leider van de Bandidos is erbij.


Er wordt geproost, omhelst en geklapt door het gezelschap van breedgeschouderde mannen met zwarte motorhesjes en veelal opgeschoren haren. Want die avond gebeurt er iets waar de Bandidos al jaren op azen: de toetreding van Nederland tot 'Bandidos-nation'. Harrie R. - een potige Limburger met kort grijs haar, armen vol tatoeages en een voorliefde voor motoren en papegaaien - wordt benoemd tot president van de Bandidos in Sittard.


R. is geen onbekende in de wereld van de outlaw bikers. Al eerder maakt hij als Hells Angel naam toen hij in 2004 verdachte was in het Nomads-proces, de strafzaak die draaide om de vraag wie verantwoordelijk was voor het met kogels doorzeven van drie andere Hells Angels. Dat proces toont voor de eerste maal hoe hard het eraan toe kan gaan in de Limburgse motorwereld: het bloedbad zou een reactie zijn geweest op de diefstal van 293 kilo cocaïne. Maar tot veroordelingen komt het niet: alle veertien verdachten houden hun kaken op elkaar zodat de rechter niet kan achterhalen wat er op 11 februari 2004 precies gebeurde en wie de trekker overhaalde.


Terwijl R. die avond in het Duitse Unna zijn colours - hesje met patches - krijgt, gebeurt er bij zijn woning in het Limburgse Nieuwstadt iets heel anders. Vanuit een onbekende auto, blijkt later uit camerabeelden, wordt iets gegooid naar zijn huis, gevolgd door een lichtflits. Het blijkt een granaat.


Is dit de nacht waarin een mogelijke bikerswar zich in Nederland aankondigt?


Je schrikt, vertelt burgemeester Jos Hessels, als je 's ochtends vroeg via de telefoon hoort dat er een explosie is geweest in jouw gemeente. En al helemaal als dat een week later opnieuw gebeurt, wederom bij het huis van Harry R.


'Het is geen bange man. Hij wist heel goed waaraan hij begon', zegt Machiel Roerink. Vanuit Duitsland en Denemarken hebben de Bandidos al eerder geprobeerd zich te manifesteren in Nederland, aldus de recherchechef van Limburg. 'Een jaar of tien geleden leidde dat tot een conflict tussen enkele Bandidos uit Aken en de Hells Angels-afdeling Nomads in Sittard. De Hells Angels hebben dat hardhandig opgelost.'


En ja, ze maken zich zorgen, ernstige zorgen over wat mogelijk komen gaat, zeggen zowel Roerink als Hessels. Net als de andere burgemeesters in de regio rondom Sittard-Geleen, het epicentrum van de Limburgse motorwereld. Volgens Limburgse bestuurders nestelen veel motorclubs zich in hun provincie als gevolg van de strenge aanpak in Duitsland.


Uit een enquête die de Volkskrant hield onder de Limburgse burgemeesters blijkt dat meer dan de helft een escalatie vreest. En zeker in het geval van twee rivaliserende motorclubs zijn er te weinig mogelijkheden om voorzienbare incidenten te voorkomen, schrijven meerdere burgemeesters.


En dat terwijl het nog niet zeker is dát het explosief gegooid is door een rivaliserende motorbende. Roerink: 'De aanslagen zijn eigenlijk atypisch.' In de motorwereld gelden immers erecodes. Conflicten vecht je uit op straat of in het clubhuis. Maar niet in privéwoningen. 'Geen enkele zelfrespecterende motorclub zou zoiets doen', aldus Gitte Stevens, clubadvocaat van de Bandidos. Daarom houdt de politie nog alle opties open. Roerink: 'Mogelijk hebben de aanslagen niets met motorbendes te maken.'


Toch gaat Hessels daar wel vanuit: 'Mijn boerenverstand zegt: het is toch wel toevallig dat een paar uur nadat Harrie R. president is geworden van een Bandidos-chapter een granaat naar zijn huis wordt gegooid.' Een aantal leden van het Nederlandse Bandidos-chapter slaapt naar verluidt niet meer thuis uit angst voor nieuwe aanslagen.

Raad van Acht

Het gerommel in de Nederlandse motorwereld begint in de tweede helft van 2011. Tot die tijd maakten vooral de Hells Angels de dienst uit en werden conflicten beslecht in overlegorgaan Raad van Acht. 'Daar werd de markt verdeeld', aldus Roerink. Maar vanaf het moment dat Satudarah uit deze polderclub moest vertrekken, vermoedelijk omdat deze snelle groeier in de ogen van de Hells Angels te hechte banden had met hun 'aartsvijand' Bandidos, liep de spanning op.


De jaren erna gaat het snel: de positie van de Hells Angels kalft af en het aantal nieuwe clubs en bijbehorende afdelingen neemt snel toe. 'Voorheen duurde het misschien wel twee jaar voordat je een volwaardig lid werd van een motorclub, nu kan dat heel makkelijk', zegt Roerink. En was voorheen het overstappen naar een andere club uit de boze, tegenwoordig is een switch snel gemaakt.


Dat is ook Hessels in Echt-Susteren niet ontgaan. Had hij eerst met Harrie R. een prominente ex-Hells Angel in zijn gemeente wonen, vorig jaar zomer maakte R. de overstap naar het nieuwe No Surrender. En in maart bleek R. zijn No Surrender-colours alweer te verruilen voor die van de Bandidos. 'Ik had zelfs al een stop-gesprek voorbereid', zegt Hessels. 'Maar toen ineens kwamen die explosies.'


Het 'stopgesprek' is een fenomeen onder burgemeester die worden geconfronteerd met dezelfde problemen als Hessels. Onder hen gaat er zelfs een speciale folder rond met instructies voor de opbouw van zo'n gesprek. 'Ik wil niet dat u zich hier vestigt. Uw club veroorzaakt overlast. U bent ervan op hoogte dat ik, als burgemeester, u het heel moeilijk kan maken', staat erin, vertelt Hessels. 'Het is een serieus gesprek, en het werkt. De mannen voelen zich serieus genomen.'


Uiteindelijk voert hij dit 'stopgesprek' noodgedwongen op straat, in de vroege ochtend van zaterdag 22 maart na de tweede aanslag op het huis van R. Of het stopgesprek het gewenst effect heeft gehad? Hessels weet het nog niet. Harry R. is inmiddels gearresteerd wegens het bezit van een Smith & Wesson-revolver en zit in ieder geval nog tot begin juli vast. 'We verwachten dat het in ieder geval tot dan windstil is.'

Afpersing

Ook Roerink verwacht voorlopig rust. Maar de concurrentiestrijd van de verschillende clubs is niet het enige dat hem zorgen baart. Nu al worden veel leden van clubs zoals Satudarah, Hells Angels en No Surrender in verband gebracht met afpersing, drugs- en wapenhandel. 'Sinds kort zien we een nieuwe ontwikkeling: steeds meer ons bekende criminelen worden lid van een motorclub.'


En dan doelt hij niet op het kortstondig lidmaatschap van Willem Holleeder vorig jaar bij No Surrender. 'Een gemiddelde crimineel functioneert in een netwerk. Als crimineel heb je resources nodig, maar ook protectie tegen rippen, hulp bij de criminele incasso en toegang tot andere netwerken. Blijkbaar bieden omstreden motorclubs die service. De criminelen worden in ieder geval niet lid omdat ze motorliefhebber zijn.'


Volgens Roerink zou justitie om die reden nu wellicht meer kans maken met het verbieden van chapters. In 2009 oordeelde de Hoge Raad, na verwoedde pogingen van justitie om het tegendeel te bewijzen, dat afdelingen van motorclubs niet als criminele organisatie konden worden verboden. Minister Opstelten van Veiligheid en Justitie heeft recent beloofd dat justitie opnieuw een poging gaat wagen.


De conclusie van de Hoge Raad was in de ogen van Roerink juist. Door de toevloed van bekende criminelen verandert dat. Advocaat Stevens betwijfelt dit: 'Er zijn geen veranderde omstandigheden. De argumenten van toen gelden nog steeds.'

Topje van de ijsberg

'We weten simpelweg niet hoe dit verder zal gaan', zegt Roerink. 'Komen er meer chapters van de Bandidos in Nederland? Het baart ons wel zorgen.' Het vergaren van inside-informatie over de motorclubs is volgens de recherchechef lastig. 'Wat we zien is slechts het topje van de ijsberg. De politie is voorbereid op de toekomst. Maar ook de motorclubs bezinnen zich momenteel. De ontwikkelingen van dag tot dag volgen is de enige oplossing.'


Een dag waarop de ogen van de politie nu al zijn gevestigd, is de dag dat Harrie R. de gevangenis verlaat. Een paar dagen na de tweede aanslag op zijn huis gaf hij een kort interview aan de Limburgse tv-zender L1. Van opgeven wil hij niet weten, zegt hij, terwijl op de achtergrond zijn clubgenoten zichtbaar op scherp staan. 'Wij zijn voor niemand bang. Echt voor niemand.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden