Ouders zijn te bezorgd

Kinderen worden vandaag de dag meer dan ooit serieus genomen. Zo serieus dat ouders grillen niet meer kunnen onderscheiden van diepe verlangens....

Zo schetst Beatrijs Ritsema in Als ze maar gelukkig zijn - Het nieuwe opvoeden, een bundel columns die verschenen in NRC Handelsblad en Psychologie, voorzien van een flinke inleiding, de valkuil van verblinde hedendaagse ouders.

Ouders moeten niet zo bang zijn, vindt ze. Een kind loopt echt geen trauma op als het eens zijn zin niet krijgt. Sterker, daar wordt het beter van: 'Het belangrijkste dat ouders hun kinderen kunnen leren is het uitstellen van behoeftebevrediging, zodat de kinderen gaan beschikken over een gotere frustratietolerantie.'

Van wetenschappelijke theorieën over opvoeding moet je het niet hebben, vindt Ritsema. Sinds de Verlichting heeft de pedagogie slechts dwaalleren voortgebracht, van Rousseau, die het het 'van nature' goede kind op een voetstuk plaatste, tot de 'zwarte pedagogiek', die het kwaad er bij het kind met tucht en discipline uit wilde rammen.

Al die theorieën zijn volgens Ritsema waardeloos, omdat je niet kunt aantonen dat de ene beter is dan de andere. Dat geeft haar munitie om het moderne 'onderhandelingsmodel' af te wijzen. Ouders en kinderen zijn niet gelijkwaardig, stelt ze, dus is onderhandelen zinloos.

Dat is wel een beetje mager. Alle pedagogische theorieën afwijzen als onbewijsbaar, dus allemaal verkeerd, gaat te ver. De zwarte pedagogiek adviseert om baby's zo jong mogelijk te slaan, de wil moet wordne gebroken voordat deze zich heeft kunnen vormen. In ons land, waar jaarlijks tachtig kinderen sterven door kindermishandeling, mag je wel concluderen dat zwarte pedagogiek schadelijker uitpakt dan onderhandelend opvoeden.

Ritsema is op haar best als ze zich boos maakt. Ze heeft enige tijd in Amerika gewoond en merkte bij terugkomst dat er in Nederland nieuwe tradities zijn ontstaan, zoals het 'schoolkerstdiner'. 'Hoe verzin je het?' schrijft ze. Kinderen hebben net Sinterklaas achter de rug, in de komende week moeten ze nog twee kerstdiners verstouwen, gevolgd door Oud & Nieuw.

Met eenzelfde mengeling van boos- en ongerustheid bepleit ze uitgaansgelegenheden voor jongeren vroeg te laten sluiten. Ook is ze ervoor dat jongeren in de laatste jaren van hun middelbare school onbetaald twee uur per week aan maatschappelijke dienstverlening besteden.

Door haar bevlogenheid komt Ritsema met gewaagde alternatieven, die van betrokkenheid blijk geven. Soms is ze wat al te gemakzuchtig. Als een vader na een scheiding zijn kinderen niet meer mag zien, moet hij maar ophouden met de alimentatie, vindt zij, dan draait moeder wel bij. En anders moet hij maar aan een 'tweede worp' beginnen. De opgewekt ironische toon verandert dan ineens in keihard cynisme.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden