RECHTBANKVERSLAGRechtszaak fatale brand Hillegom

Ouders omgekomen Maolin spreken rechtszaal Den Haag toe vanaf het Chinese platteland

Anderhalf jaar na de fatale brand in Hillegom waarbij de Chinese promovendus Maolin Zhang het leven liet, ontmoeten zijn ouders de aanstichter van de brand Sean M. via videoverbindingen in de rechtbank van Den Haag. Tegen M. wordt negen jaar cel geëist en tbs met dwangverpleging.

Maolin in 2011.Beeld Universiteit Leiden

Er wordt met een ingelijste foto gezwaaid van Maolin Zhang, de Chinese astronoom die in 2019 omkwam bij een brand in Hillegom. Het gebeurt precies op gelijke afstand van Limin Zhang, die via het beeldscherm alles volgt vanaf het Chinese platteland, en de verdachte Sean M., middels een videoverbinding visueel aanwezig vanuit de gevangenis in Zwolle.

Het noodlot heeft vader Zhang en M. hier op een surrealistische manier in elkaars gezichtsveld gebracht, in de Haagse rechtbank, waar de 22-jarige Hillegommer op deze 15 juli terechtstaat. Zoals het toeval eerder de geniale Chinese astronoom, die in Leiden wilde promoveren, in een brandgevaarlijk, verwaarloosd pand koppelde aan een Hillegomse zwakbegaafde sloper met pyromane trekken en een getroebleerde levenswandel.

Uit naam van de familie Zhang wordt vervolgens een tekst voorgedragen over het onvoorspelbare lot, over Maolin – ‘zijn verhaal is als een legende, zowel betoverend als verdrietig’. Hij was de jongen die alles goed ging doen, die de ontberingen als arme boerenzoon op het Chinese platteland wilde ontlopen om als wetenschapper ‘een bijdrage te leveren aan het land en de wereld’. De ster van het district trok naar de universiteit en reisde ‘door zeeën van boeken’. Als in ‘een mooi sprookje’ ging hij promoveren aan de Leidse universiteit. Hij betrok een kamer aan de Stationsweg in Hillegom.

‘In het hart getroffen’

De familie Zhang voelt zich sinds de brand op 17 januari 2019 ‘psychologisch en spiritueel in het hart getroffen’, door een ‘boosaardige crimineel’. ‘Zijn leven was nog maar net begonnen, als een stralende ochtend kort na het opkomen van de zon, jeugdig en vurig. Helaas eindigt het hier voor Maolin, door deze verwoestende brand. Dat heeft pijn en neerslachtigheid veroorzaakt, wij zuchten en beklagen ons, en onze ouders zijn nog meer diepbedroefd en troosteloos.’

Het imposante verhaal eindigt met een persoonlijke variatie van vader Zhang op een gedicht uit de Song-dynastie (960-1279): ‘We worden gescheiden door je dood/en nergens kan ik deze kilte klagen.’ En wat is jouw reactie hierop, wil de voorzitter van de rechtbank van Sean M. weten. ‘Ik heb spijt dat ik het heb gedaan’, zegt hij in zijn oranje T-shirt, gezeten achter een witte tafel, zijn hoofd kaalgeschoren.

Het afgebrand pand op de hoek van de Stationsweg in Hillegom.Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Deze tekst herhaalt M. tijdens de zitting vele malen: het spijt hem, het was niet de bedoeling, het liep uit de hand, hij schrok ervan. Hij was het die op die dramatische ochtend in januari zijn aansteker onder het wifi-kastje in de meterkast hield en daarna wegfietste naar zijn werk. ‘Opeens kreeg ik het idee’, zegt hij, al eerder deed hij tegenover de politie hierover een volledige bekentenis. Hij stond er niet bij stil dat er mensen lagen te slapen in het pand. Hij stond niet bij stil bij de gevolgen. ‘Leuk, een beetje rookschade, meer niet’, zegt hij. ’Dat het in lichterlaaie vloog, had ik nooit verwacht.’

Andere bewoners van het pand wisten ternauwernood het pand te ontvluchten, via het dak of balkon. Alleen Maolin kon niet ontkomen, er was geen vluchtroute vanuit zijn kamer. Zijn lichaam werd uiteindelijk gevonden, vijf uur na de brand. Voor bewoners en omwonenden was het inferno een dramatische aangelegenheid; zij vorderen daarom een schadevergoeding. Ze vertellen tijdens de zitting wat de brand met hen heeft gedaan. Hoe ze nog steeds worstelen met de gebeurtenis, dat er een leven bestaat van voor en na de brand, dat ze het zien als een aanslag op hun leven, een diepe kras. ‘Ik ken je niet, en ik haat je niet. Je bent een gevaar. Ik vergeef je, anders kan ik niet verder leven’, zegt een van hen.

Behalve dat hij de branden in een opwelling – ‘leuk en spannend’ – heeft gesticht, blijkt dat het hem ook om het verzekeringsgeld te doen is geweest. Na vier branden kreeg hij bedragen uitgekeerd van duizenden euro’s. Ook bij de vlammenzee aan de Stationsweg heeft dit zeker een rol gespeeld, meent officier van justitie Wouter Bos. ‘Een ordinair financieel motief.’

Kans op herhaling

Psychiater, psycholoog en reclassering hebben in het dossier over deze zaak, die ‘Alfa 19’ werd genoemd, vastgesteld dat Sean ‘een gevaar is voor de samenleving’, aan tal van stoornissen lijdt en een zelfdestructieve aard heeft. Ook is hij behept met ‘een belaste voorgeschiedenis met een kwetsbaar gezin’, met ‘signalen van misbruik’, en is er kans op herhaling. Namens het Openbaar Ministerie eist Bos negen jaar onvoorwaardelijk gevangenisstraf met tbs met dwangverpleging. De uitspraak volgt op 29 juli. 

Dan is de zitting ten einde en loopt de zaal leeg. De verbinding met Sean M. wordt weggeklikt. Vader Zhang is nog op het scherm te zien op zijn houten stoel, met op de achtergrond zijn vrouw. Officier van justitie Bos spreekt hem toe en zegt dat hij het jammer vindt dat hij nooit zijn bijzondere zoon heeft ontmoet. 

Limin Zhang knikt en sluit even zijn ogen.

Maolin Zhang was een heldere ster die voortijdig doofde.

Wie is Sean M. en waarom stichtte hij brand in een Hillegoms appartementencomplex?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden