Ouders in de cel na felle strijd met jeugdzorg

Paul en Anna namen hun drie dochters in 2011 mee naar Duitsland. Een verhuizing of onttrekking aan het gezag? Met hun recente arrestatie neemt een slepende kwestie opnieuw een dramatische wending.

Dossier van een jeugdhulpverlener.Beeld ANP

Het einde van de middag nadert. In een kamertje in een cellencomplex op een Gronings industrieterrein wrijft Anna (44) de slaap uit haar ogen. ''s Nachts doe je geen oog dicht', verontschuldigt ze zich. 'Dan spookt alles door je hoofd.'

Zeven weken hebben zij en haar man Paul (35) hun drie dochters Catharina (7), Carmen (6) en Caithlyn (5) niet gezien. 'We weten niet eens waar ze zijn', zegt hun moeder radeloos.

Voor Paul op tafel liggen twee dikke multomappen met gerechtelijke uitspraken, beschikkingen en bezwaarschriften. Tijdens het gesprek bladert hij regelmatig door de stukken. 'Je moet je niet laten leiden door emoties', zegt hij. 'Dat is hun tactiek: ons psychisch kapot proberen te maken. Over de rug van drie onschuldige meisjes.'

Escalatie

Met hun arrestatie, afgelopen januari in Duitsland, is een slepend conflict tussen de ouders, jeugdzorg en justitie tot een escalatie gekomen. Die strijd begint in 2010. Dan meldt zowel Anna als Paul zich bij de politie in hun woonplaats, het Groningse Stadskanaal. Ze beschuldigen elkaar van huiselijk geweld. Anna zou met een mes hebben gezwaaid; ze krijgt een huisverbod voor tien dagen.

'We hadden gewoon wat probleempjes', relativeert Paul die periode in een interview met de Volkskrant in 2013. Bureau Jeugdzorg wordt ingeschakeld, maar de hulpverlening verloopt stroef. Regelmatig zeggen Paul en Anna afspraken af.

Alarmbellen

Een jaar later verhuizen ze naar Duitsland, mét de kinderen. Bij jeugdzorg gaan de alarmbellen rinkelen. Met spoed wordt bij de rechtbank een verzoek tot ondertoezichtstelling en een machtiging tot uithuisplaatsing aangevraagd. Dat wordt door de kinderrechter ingewilligd. Op 23 december 2011 staat de politie bij Paul en Anna in Esterwegen voor de deur. Onder gehuil en geschreeuw worden de meisjes gescheiden van hun ouders.

'Jeugdzorg heeft onze kinderen geroofd', zegt Paul. Volgens hem was er in 2011 sprake van een gewone verhuizing. 'En dat stond ons vrij. Het uithuisplaatsingsbevel kwam pas na onze emigratie. En in Duitsland is alleen de Duitse rechter bevoegd.'

Geen rechter geeft hen daarin gelijk, zegt persofficier van justitie Pieter van Rest. 'In deze zaak lopen de belevingen uiteen. We zien vaker dat mensen het in zo'n situatie zoeken in procedures.'

De kinderen worden in 2012 ondergebracht bij Nederlandse pleeggezinnen en er komt een omgangsregeling. Maar dan nemen Paul en Anna het recht in eigen hand. Na een begeleid bezoek aan een overdekte speeltuin in Hoogezand zetten ze hun dochtertjes achterin de auto, terug naar Duitsland. De Groningse politie verspreidt een opsporingsbericht wegens ontvoering. Een Europees arrestatiebevel volgt.

Stress

In Duitsland proberen Paul en Anna hun leven weer op te bouwen. Onder de radar, want het arrestatiebevel hangt boven hun hoofd. De eerste maanden veroorzaakt een voorbijrijdende politieauto nog stress. Die angst verdwijnt langzaam, als het erop lijkt dat van opsporing wordt afgezien. Maar werken kunnen ze niet. De meisjes spelen veel buiten met buurkinderen. Oma komt regelmatig knutselen of cakejes te bakken. 'Wat dat betreft zijn ze niets tekortgekomen', zegt Anna.

De kinderen gaan niet naar school. 'Het gevaar bestond dat ze net als in 2011 de kinderen zouden roven', zegt Paul. Thuis proberen ze de meisjes met behulp van de computer te leren lezen en schrijven. 'Maar je komt op een punt dat je niet weet hoe je verder moet.'

Daarom meldt Anna zich op 12 januari van dit jaar bij het Jugendambt in Meppen, de Duitse Jeugdzorg. Als ze er bij het Jugendambt achter komen wie ze is, mag Anna kiezen: zeggen waar haar kinderen zijn of wachten op de politie. Ze kiest voor het laatste. Haar paspoort moet ze afgeven. 'We wisten dat dit kon gebeuren, maar we wilden tot een oplossing komen.'

Schandaal

Paul wordt een dag later gearresteerd als hij de vuilcontainer buiten zet. Het adres heeft het OM achterhaald met behulp van een apparaatje dat onder de auto van de oma is geplakt. Als steun en toeverlaat is zij van begin af aan bij hulpverleners en justitie in beeld. Spionage, vinden de ouders. Zes weken zitten ze vast in Duitsland. Tot ze vorige week werden uitgeleverd aan Nederland.

Justitie in Nederland blijkt de opsporingsactiviteiten te hebben geïntensiveerd, nadat een opschorting van het arrestatiebevel vorig jaar tot niets leidde. 'Wat wij telkens zien, is dat onze uitgestrekte hand wordt afgeslagen', zegt persofficier Van Rest. 'Nu rest ons niets dan deze weg te volgen.' De ouders worden verdacht van een ernstig strafbaar feit, benadrukt hij: het tot twee maal toe onttrekken van de kinderen aan het wettig gesteld gezag over hen. Daarvoor staat een gevangenisstraf van maximaal zes jaar.

'Een schandaal', zegt advocaat Huib Struycken, die Paul en Anna bijstaat. 'Het arresteren van de ouders is een truc om de kinderen naar Nederland te halen.'

Net als Paul en Anna vindt hij dat niet zij, maar justitie de kinderen heeft ontvoerd. Daarover woedt een felle juridische strijd, waarin elke uitspraak wordt aangevochten. 'Ze zeggen dat wij er een juridische strijd van maken', verklaart vader Paul. 'Dat is toch normaal? Als je in je recht staat, moet je je recht halen.'

Onbegrijpelijk

Directeur Martin Sitalsing van Jeugdbescherming Noord, voorheen Bureau Jeugdzorg, vindt het onbegrijpelijk dat het zover heeft kunnen komen. 'Elke oplossing die wij aandragen om in gesprek te raken, wordt afgehouden. Daardoor zijn onze zorgen over de kinderen nooit weggenomen.' De Raad voor de Kinderbescherming onderzoekt nu of de ondertoezichtstelling moet worden verlengd. Tot die tijd zijn de kinderen in Duitsland onder de hoede van het Jugendambt.

Oma Saskia mocht haar kleinkinderen vorige week opzoeken. 'Zulke opgewekte kinderen die vechten tegen hun tranen. Ze snappen er niets van', zegt ze. Twee van de drie zijn deze maand jarig. Zijn we dan weer thuis?, vroegen ze. Het belang van de kinderen is volledig uit het oog verloren.'

Voor Sitalsing is elke uitweg uit de impasse denkbaar. Ook dat de kinderen onder toezicht van het Jugendambt weer met hun ouders in Duitsland wonen. 'Als de kinderen maar veilig kunnen opgroeien. We willen zo snel mogelijk om tafel.'

Maar de ouders koesteren diep wantrouwen jegens officiële instanties. 'Ik geloof die mensen niet', zegt Paul. 'De kinderen zijn kapotgemaakt.'

Voorlopig zitten beide ouders vast. 'Maar onze toekomst ligt in Duitsland', zegt Anna stellig. 'Mét de kinderen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden