Reportage Vaccinatie

Ouders eisen vaccinatie tegen meningokokken B: ‘Door één zo’n prikje was Sammie waarschijnlijk nog bij ons geweest’

120 vrijwilligers gaan vanaf deze week langs bij huisartsen en kinderdagverblijven om de gevaren van meningokokken B onder de aandacht te brengen. Inenting tegen deze bacterie is niet opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma, en bij huisartsen worden veel ouders van het kastje naar de muur gestuurd als ze om een inenting vragen. Dat moet anders, vinden zij.

Meggy Drost (rechts) overhandigt huisarts Ingrid de Voogd informatie over meningokokken B. Haar dochtertje Sammie overleed aan de gevolgen van een besmetting met deze bacterie. Beeld Marcel van den Bergh

‘Ik had dit natuurlijk liever nooit gedaan’, zegt Meggy Drost. Tegenover haar knikt huisarts Ingrid de Voogd – vriendelijk gezicht, geruststellende stem. ‘Dat begrijp ik’, zegt De Voogd. ‘Maar ik vind het geweldig dat jij je hiervoor inzet.’

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie: 

Drost is een van de 120 vrijwilligers die vanaf deze week bij huisartsen en kinderdagverblijven langsgaan om ze te wijzen op de symptomen en gevaren van meningokokken: een besmettelijke bacterie die bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking kan veroorzaken en in hoog tempo kan leiden tot de dood. 

Drost en haar man Lennard verloren vorig jaar op Valentijnsdag hun 20 maanden oude dochter Sammie aan de gevolgen van een besmetting met meningokokken B. Wat begon op een maandag met hoge koorts, eindigde twee dagen later zo abrupt dat ze het nog steeds niet kunnen bevatten. Nog ziet Drost zich met haar ernstig zieke dochter op haar arm door het Utrechtse Diakonessenhuis rennen. Van de huisarts die dacht dat Sammie griep had, hebben ze inmiddels na een indringend gesprek afscheid genomen.

Met een informatiepakket om huisartsen bewuster te maken van de meningokokkenbacterie is Drost de praktijkruimte van De Voogd binnengestapt. Daarin onder meer een set pennen en brochures voor huisartsen en patiënten. ‘Als je doorklikt, zie je de symptomen van meningitis voorbijkomen’, zegt ze over de balpen die ze aan De Voogd overhandigt. ‘En ik heb ook nog twee posters bij me. Misschien wil je die in je wachtkamer ophangen?’

Vaccinatie

De campagne beleeft volgende week woensdag zijn hoogtepunt op Wereldmeningitisdag. Dan trekken vrijwilligers, die soms een kind of ander familielid eraan zijn verloren, in meer dan zestig steden hoesjes om fietszadels om het bewustzijn over meningokokken te vergroten. 

Onbedoeld valt de actie samen met het debat dat de Tweede Kamer donderdag voert over het preventiebeleid. Staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie) licht daarin toe waarom de Gezondheidsraad adviseert om de inenting tegen meningokokken B niet door de overheid te laten vergoeden, terwijl de typen A, C, W en Y wel in het zogenoemde Rijksvaccinatieprogramma zijn opgenomen.

Het advies over meningokokken B heeft tot boze reacties geleid van kinderartsen, immunologen en epidemiologen. Zij vinden dat ook deze vaccinatie in het rijksprogramma thuishoort en dat argumenten van de Gezondheidsraad – kans op hoge koorts na inenting, onvoldoende duidelijkheid over de effectiviteit ervan – tekortschieten. In een eigen hartekreet roepen ook tientallen ouders, onder wie Drost, de staatssecretaris op het advies te herzien.

Terwijl het kabinet zich zorgen maakt over de dalende vaccinatiegraad, laten steeds meer ouders juist hun kinderen inenten tegen meningokokken B. In het laatste kwartaal van 2018 werd het vaccin ruim 400 keer via de apotheek verstrekt. In het eerste kwartaal van dit jaar was dit al opgelopen tot duizend keer, aldus de Stichting Farmaceutische Kengetallen. Afhankelijk van de leeftijd zijn twee tot vier vaccinaties tegen meningokokken B nodig. Daardoor kunnen de kosten, voor eigen rekening, oplopen tot rond de 250 euro.

Hoge mortaliteit

Volgens het RIVM overlijden per jaar twee tot vijf mensen aan meningokokken B, het meest voorkomende type onder kinderen van 0 tot 5 jaar. Elk jaar lopen iets meer kinderen van 0 tot 4 jaar de bacterie op: van 19 in 2015 tot 31 vorig jaar, toen in totaal 74 mensen in Nederland ermee besmet raakten. ‘Het is de laatste ernstige infectieziekte met zo’n hoge mortaliteit die we nog kennen’, zegt emeritus hoogleraar kindergeneeskunde Ronald de Groot. ‘Andere infectieziekten hebben een langduriger verloop, dan is er meer kans om ernstige schade te voorkomen.’

Steeds vaker krijgt Drost de laatste tijd de vraag van verontruste mensen: waar kan ik een meningokokken-B-vaccinatie halen voor mijn kindje? ‘Sommigen vertellen me dat ze van het kastje naar de muur worden gestuurd. De huisarts wil de inenting niet geven, de GGD ook niet. Je moet heel erg op je strepen gaan staan om het toch voor elkaar te krijgen.’ 

Kinderarts-epidemioloog Patricia Bruijning van het UMC Utrecht herkent zulke signalen. ‘Wij horen dat een deel van de huisartsen zegt: ik doe het niet meer. De motivatie die ik erover hoor is wisselend: ‘geen taak van de huisarts’, ‘er ligt al genoeg op ons bordje’, ‘ik weet er te weinig van om hierover te kunnen adviseren’, of ‘als het niet in het Rijksvaccinatieprogramma zit, is het niet nodig.’

De Groot zegt kort geleden nog iemand te hebben geholpen die zijn kind niet gevaccineerd kon krijgen. ‘Bij de GGD zeiden ze dat het niet kon, de huisartsenpraktijk was nog bezig ‘het beleid te bepalen’. Uiteindelijk heb ik een collega in het Wilhelmina Kinderziekenhuis in Utrecht bereid gevonden het te doen. Dat kan natuurlijk niet.’

Niet verplicht

Vaccineren valt onder de diensten die huisartsen verlenen, zegt het Nederlands Huisartsen Genootschap. ‘Het is geen verplichte zorg die ze hoeven leveren. Dus kan het zijn dat een huisarts zegt: doe het maar via de GGD. Ik denk niet dat principiële bezwaren een rol spelen om het niet te doen. En huisartsen staan in zijn algemeenheid achter het vaccinatiebeleid.’

Blokhuis laat weten dat hij ‘inderdaad enkele signalen’ heeft ontvangen over het niet kunnen verkrijgen van de prik tegen meningokokken B bij huisartsen, maar nog geen bevestiging heeft kunnen krijgen van concrete situaties waarin dit het geval is. Hij zegt in gesprek te gaan met huisartsen en GGD’s om het beleid over deze vaccinatie verder toe te lichten: ‘Dat iedereen die dat wil, zichzelf of zijn kinderen op eigen kosten kan laten vaccineren tegen meningokokken B.’ Er zijn in elk geval voldoende vaccins beschikbaar, verzekert hij.

Huisarts De Voogd zegt verzoeken van ouders om hun kind te vaccineren, altijd te honoreren. ‘Wie ben ik om er iets van te vinden als je een infectie kunt voorkomen?’

‘Ik wil dat mensen in elk geval weten dat deze vaccinatie bestaat’, zegt Drost. ‘Ik heb altijd gedacht dat Sammie beschermd was, omdat ze tegen meningokokken C was ingeënt. Had ik geweten dat er nog meer vaccinaties waren, dan had ik ze natuurlijk genomen. Dan was ze door één zo’n prikje waarschijnlijk nog bij ons geweest.’

Binnenkort, ze weet nog niet wanneer, wil ze het informatiepakket ook bij haar vorige huisarts afgeven. ‘Ik heb vanmorgen bedacht dat ik het wil doen. Ik hoop dat hij het pakketje aanneemt. Ik denk het wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden