Ouders doodgeschoten autistische man (23) willen vervolging agenten

Twee agenten die in september in Amsterdam een autistische en schizofrene man (23) doodschoten moeten strafrechtelijk worden vervolgd, vinden de ouders van de overledene. De man kreeg in eigen huis zes politiekogels in zijn buik toen hulpverleners en agenten zijn gedwongen opname kwamen regelen.

Cyprian Broekhuis in 2010

De officier van justitie heeft deze week laten weten dat de twee schietende agenten niet voor de rechter hoeven te verschijnen. Na onderzoek van de Rijksrecherche is volgens justitie vast komen te staan dat de twee handelden uit noodweer. De agenten zeggen dat zij niet anders konden omdat de man een mes trok.

De ouders van het slachtoffer vinden dat de politie grove fouten heeft gemaakt en bereiden met hun advocaat een zogenoemde artikel 12-procedure voor. Daarin kan het gerechtshof het Openbaar Ministerie (OM) opdragen de twee agenten alsnog te vervolgen.

De Rijksrecherche doet momenteel meerdere onderzoeken naar 'verwarde personen' die overleden door optreden van de politie. In januari kwam een dronken dakloze (68) om het leven in Amersfoort nadat hij door een agent bij zijn arrestatie was geduwd en op zijn hoofd was gevallen. In Rotterdam beet een politiehond in november een verwarde man (58) die overlast veroorzaakte. De man overleed daarna in de cel. En in Goes overleed in augustus een man (30) die volgens omstanders schreeuwend naakt over straat liep. Agenten probeerden hem met pepperspray te kalmeren, waarna de man het bewustzijn verloor en stierf.

De verwarde Cyprian werd doodgeschoten in zijn huis door twee agenten

Ze kwamen om de verwarde en autistische Cyprian Broekhuis naar een veilige plek te brengen. In plaats daarvan schoten twee politieagenten hem dood. Gaan zij terecht vrijuit?

Taakverdeling

In 2012 werd in een convenant tussen de politie en GGZ Nederland een taakverdeling afgesproken bij de omgang met verwarde personen. Daarin werd afgesproken dat 'in crisissituaties het aspect van hulpverlening vooropstaat'.

Dat is niet gebeurd in het geval van Cyprian Broekhuis (23), betogen zijn ouders. In september 2016 kwamen drie hulpverleners en vier agenten het huis van de schizofrene en autistische Broekhuis binnen voor een gedwongen opname. Terwijl de hulpverleners een ambulance regelden, kondigde een agent aan dat hij Broekhuis ging fouilleren. Hij overlegde dit niet met de zorgverleners, blijkt uit zijn getuigenverklaring, en hield er geen rekening mee dat voor een autist de kleinste aanraking al bedreigend kan zijn.

Volgens Wieteke Drummen, advocaat van de ouders, benaderde de politie Broekhuis als een verdachte. 'Terwijl het hier gaat om een patiënt die bescherming nodig had. Zij hielden geen rekening met zijn problematiek, terwijl dat wel had gemoeten.'

Lijfsbehoud

Vervolgens trok Broekhuis volgens de agenten een mes en moesten zij schieten uit lijfsbehoud. De drie hulpverleners in dezelfde ruimte hebben geen mes gezien en niets van een escalatie gemerkt. Het mes werd bij de eerste huiszoeking niet gevonden. Bij een tweede huiszoeking werd een mes ontdekt onder de bank aan het andere eind van de kamer. Onduidelijk is of dat het mes is dat de agenten beschrijven en zo ja, hoe het op die plek terechtkwam.

De advocaat is kritisch over de werkwijze van de Rijksrecherche. Die wordt ingeschakeld wanneer agenten zelf mogelijk verdachte zijn, om de onafhankelijkheid van het onderzoek te garanderen. Volgens het OM is het streven dat 'politieambtenaren van dezelfde eenheid zo min mogelijk bemoeienis met het onderzoek hebben'. In dit geval werden de hulpverleners gehoord door collega's van dezelfde eenheid als de schietende agenten.

Volgens het OM is dat niet de bedoeling en hoort de Rijksrecherche 'cruciale getuigen' in zo'n geval altijd opnieuw. In dit onderzoek gebeurde dat niet. De schutters zelf werden wel door de Rijksrecherche gehoord, maar pas twee dagen na het incident. Volgens het protocol dienen schietende agenten binnen 24 uur te worden gehoord.

Waarom de Rijksrecherche de eigen richtlijnen in deze zaak niet heeft gevolgd is onduidelijk, omdat Justitie geen vragen beantwoordt over deze zaak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden