Ouders beperken zich volgens onderzoekster vaak tot voorlichting en anticonceptiva Jeugd praat niet over eigen seksleven

Ondanks de seksuele revolutie worden ouders nog steeds overvallen door houterigheid en gêne als zij met hun kinderen over seks praten....

PETER GIESEN

Van onze verslaggever

Peter Giesen

LEIDEN

Dit stelt de Leidse pedagoge dr. J. Ravesloot in haar proefschrift Seksualiteit in de jeugdfase, vroeger en nu (Het Spinhuis; ¿ 37,50), waarop zij vandaag promoveert. Ravesloot ondervroeg 120 mannen en vrouwen over hun seksuele opvoeding in de jaren vijftig. Vervolgens ondervroeg zij 120 jongens en meisjes die in de jaren negentig op de middelbare school zaten.

Jongeren van nu groeien op in een cultuur waarin Viva haar abonnees een vibrator cadeau geeft en de televisie broeierige dating-shows vertoont. Zij praten veel over seks in het algemeen, maar opvallend weinig over hun eigen seksleven. Van de 120 scholieren bespreken 25 hun seksleven wel eens met hun ouders en nog eens 10 met hun beste vriend of vriendin. De overgrote meerderheid vindt het een privé-zaak.

Ravesloot: 'Dat staat haaks op het beeld van een alomtegenwoordige praatcultuur. Maar het is wel logisch. Jongeren hoeven ook niet met hun ouders over seks te praten, ze willen zich juist losmaken van het ouderlijk huis. En met hun vrienden bespreken ze al zoveel. Ik kan me best voorstellen dat ze zeggen: dit houd ik lekker voor mezelf.'

De ouders verstrekken technische voorlichting, leveren soms ook anticonceptiva, maar echt over seks praten vinden zij meestal gênant. Vooral vaders laten het onderwerp graag aan hun echtgenote over. 'Ik weet niet wat mijn vader ervan zou vinden als ik met iemand naar bed zou gaan', zegt een meisje van zeventien. 'Misschien interesseert het hem ook niet. Alleen zijn computer interesseert hem.' Een vader: 'Meestal lost ze het zelf wel op. Ik zeg op mijn beurt: waar bemoei ik me eigenlijk mee?'

Het valt toch niet tegen te houden, denken de meeste ouders. Een meisje van negentien: 'Ze hebben zo'n instelling van: als je het wilt doen, doe je het toch wel. En doe het dan maar lekker thuis in plaats van op de achterbank van de auto.'

In de jaren vijftig legden ouders een strenge moraal op. De pil bestond nog niet en de angst voor zwangerschap domineerde de opvoeding. Ouders stonden voor een netelig probleem: hoe licht ik mijn kinderen voor, zonder dat ze nieuwsgierig worden naar het grote geheim? Veelal werd informatie verstrekt in vage, vrijwel onbegrijpelijke bewoordingen, met als duidelijke boodschap: seks is gevaarlijk. Een vrouw blikt terug: 'Je wist van niks, maar als een gozer onder je rok wilde, kreeg hij een klap in zijn gezicht.'

De kerken gaven voorlichtingsboeken voor de 'rijpere jeugd' uit. De meeste ouders overhandigden ze niet rechtstreeks, maar legden ze op het bed van hun kroost, soms met de opmerking: 'Lezen en je mond houden'.

Er bestond echter een groot verschil tussen leven en leer. Ruim een kwart van de ondervraagden stelde de eerste geslachtsgemeenschap daadwerkelijk uit tot het huwelijk. Bijna de helft deed het toch maar alvast met de aanstaande echtgenoot. Voor ouders was het vooral belangrijk dat hun dochter vaste verkering had. Als het onverhoopt misging, was de man moreel verplicht tot een huwelijk.

Toch was het liefdesleven van de jaren vijftig duidelijk in vergelijking met de jaren negentig. De eerste zoen, de eerste keer naakt vrijen, de eerste daad, daarover moet tegenwoordig elke keer worden onderhandeld. Op een fijngevoelige manier: de jongen mag niet meer de macho uithangen.

De jongeren die in tv-programma's en films worden opgevoerd, lopen doorgaans over van hormonale hitsigheid. Op een congres van seksuologen werd vorig jaar een 'nieuwe onvrijheid' gesignaleerd: de dwang om flitsend en seksueel actief te zijn, als een ster uit Baywatch. Uit het onderzoek van Ravesloot blijkt echter dat veel jongeren ontspannen met seks omgaan. Aan het einde van de middelbare school heeft ongeveer eenderde geen seksuele ervaring. Sommigen zijn daar gefrustreerd over, maar de meesten wachten rustig af of hebben seks bewust uitgesteld.

'Veel jongeren balen van dat beeld dat ze altijd maar met seks bezig zijn. Er is ook een groep die de seksualiteit in feite uitschakelt. Een jongen en een meisje die bij elkaar slapen, maar alleen Winnie de Pooh lezen. Ze vinden seks te ingewikkeld. Je bindt je meteen zo, en daar heb je nog tijd genoeg voor. Ze willen liever nog een tijdje met hun vrienden optrekken.'

De meeste jongeren hebben liberale ideeën over seks, concludeert Ravesloot, maar willen zelf een monogame relatie. Een meisje van negentien: 'Wil iemand met vijf verschillende jongens naar bed in een week, nou, dat moet ze zelf weten. Maar ik zou daar niet gelukkig van worden. Ik wil eerst weten of hij niet ook met tien verschillende meisjes naar bed gaat.'

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden