Ouderen teren op offers van arme jongeren

Martin Pikaart stelt vast dat de (bijna-) gepensioneerden in de watten worden gelegd ten koste van de jongere werknemers....

Voor de tweede maal binnen tien jaar worden pensioenfondsen getroffen door een beurscrisis. Voor de tweede maal betalen jongeren het gelag, in tegenstelling tot wat Kees de Lange stelt (Forum, 8 augustus).

Bij de eerste crisis zijn vrijwel alle luxueuze eindloonregelingen vervangen door middelloonregelingen of nog slechter. Gepensioneerden hielden hun rechten en werden er dus niet door geraakt, werkenden wel en des te meer naarmate ze verder van hun pensioen afzitten. Tegelijk zijn de pensioenpremies bijna overal opgetrokken om de buffers te laten groeien. Indexatiekortingen voor gepensioneerden, zo die er al waren, zijn vaak weer ingehaald toen de dekkingsgraden dat weer toelieten.

Tussendoor zijn ook de riante VUT-regelingen, waarmee ouderen rond hun 61ste konden stoppen met werken, opgedoekt. Maar jongeren zien de AOW-leeftijd opgetrokken worden tot 67 jaar.

Vakbonden zorgden ervoor dat hun vergrijsde achterban zijn VUT-vooruitzichten behield. Jongeren, van na 1950, hebben deze vooruitzichten niet meer, maar draaien wel op voor de hoge kosten ervan. Op een werkzaam leven van 40 jaar heb je het dan al snel over een verschil van zo’n 15 procent. Als troost kregen jongeren de levensloopregeling, een ingewikkelde regeling waarvan slechts 5 procent van de werknemers gebruikt maakt.

Ook met de inspraak van jongeren bij pensioenfondsen is het dramatisch gesteld. De fondsen worden bestuurd door werkgevers en vakbonden. Aangezien er nauwelijks jongeren lid worden van vakbonden, worden ze in de besturen ook niet vertegenwoordigd door de bonden. Hetzelfde geldt voor de deelnemersraden waarvan de leden doorgaans benoemd worden door vakbonden. De Lange heeft gelijk als hij zegt dat veel gepensioneerden evenmin zijn vertegenwoordigd in de besturen, maar zij hebben wel wettelijke bevoegdheden in de deelnemersraden.

Sowieso is de gemiddelde leeftijd in die deelnemersraden vaak hoog. Hierdoor zullen de leden doorgaans de belangen van gepensioneerden niet vergeten: ze zijn immers zelf binnen een paar jaar gepensioneerd. Bovendien zijn de gepensioneerden buitengemeen goed georganiseerd in verenigingen die vaak geleid worden door gepensioneerde directeuren, zodat ze door hun netwerken ook buiten de wettelijke inspraakmogelijkheden om veel invloed uitoefenen.

Ten slotte worden de bedrijfspensioenen van ouderen grotendeels betaald door jongeren. Dit gebeurde vroeger ook, maar toen lag de verhouding tussen het aantal jongeren en het aantal ouderen heel anders. De premies hangen af van de gemiddelde leeftijd van het deelnemersbestand en zijn dus erg gevoelig voor de vergrijzing. Hoewel er goede alternatieven zijn voor deze methodiek, houden vakbonden eraan vast vanwege de vermeende solidariteit. Transparantie hierover wordt tegengewerkt. Onderzoekers van de koepelorganisatie van pensioenfondsen hebben namelijk vastgesteld dat ‘grotere transparantie grote gevolgen kan hebben voor de houdbaarheid van het stelsel, aangezien veel solidariteit (in pensioensystemen) bestaat bij de gratie van onwetendheid’.

Neem het volgende als voorbeeld van de invloed van ouderenorganisaties: wettelijk is vastgelegd dat de premie niet meer mag dalen zolang de indexatie de afgelopen tien jaar niet volledig is toegekend. Terwijl de regelingen van werkenden zijn versoberd, zijn de rechten van ouderen beschermd, ten koste van werkenden.

Kortom, de (bijna-)gepensioneerden zijn en worden van alle kanten in de watten gelegd op kosten van jongeren. Zelfs als we alleen kijken naar de pensioenfondsen en niet naar de versobering van de sociale zekerheid, de huizenmarkt die voor jongeren op slot zit, de kostenstijging van de AOW, het onderwijs dat sterk achteruit is gegaan, etcetera, zelfs dan kunnen we vaststellen dat het eerder tijd is dat jongeren in actie komen dan gepensioneerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden