Ouderen klagen: waar blijft de dominee?

De Protestantse Kerk in Nederland is als een bedrijf in crisis: er moet slim worden bezuinigd en nieuwe doelgroepen moeten worden gevonden.

UTRECHT - Zorgen dat er genoeg kaarsen zijn. De folders bijvullen. De orde handhaven. Het is een kleine greep uit de werkzaamheden van koster Leo Motshagen (67). De oud-ondernemer uit de catering is een dagdeel per week vrijwilliger in de Domkerk in hartje Utrecht. De betaalde koster-beheerder, Toos van Rijn, heeft vandaag haar handen vol aan de inkoop en de onderhandelingen buiten de kerk, bijvoorbeeld om concerten binnen te halen.


De kerk is soms net een bedrijf, zegt Wietse Klukhuhn, een van de opstellers van het rapport Méér zicht op werken in de kerk, arbeidsmarktonderzoek in de Protestantse Kerk in Nederland. 'Aanleiding tot het onderzoek was om te kunnen werken aan de kwaliteit van beroepswerkers in de kerk. In het onderwijs is het handig te weten dat er over vijf jaar een tekort is aan leraren Duits, in de kerk tastten wij wat dat betreft in het duister.'


Een van de bevindingen is dat de protestantse kerk te maken heeft met een vergrijsd personeelsbestand: 70 procent van de medewerkers is ouder dan 50 jaar. Doordat er minder inkomsten zijn, worden vacatures opgevuld door vrijwilligers. Dat heeft gevolgen voor personeel en kerkgangers. Ouderen klagen dat ze nooit meer iets van de kerk hoorden, zegt Klukhuhn. 'Dan bedoelen ze dat de dominee niet meer langskomt. In plaats daarvan is er een pastoraal meldpunt in sommige gemeenten.'


De kerk past zich aan de moderne tijd aan, dat geldt ook voor de medewerkers. 'We zien veertigers langzaam uit de kerk vertrekken en daarmee ook hun kinderen. Hoe komen we nog met ze in contact?', zegt de Utrechtse jeugdwerker Pia ten Hoeve (42). Ze ondersteunt de vrijwilligers die zich vanuit de diaconie jongerenwerk doen. 'We zoeken de kinderen op. Dat betekent dat we rondleidingen geven. Maar we moeten jongeren ook op een andere manier aanspreken. Je geeft ze geen sneer omdat ze alleen de mooie diensten uitzoeken. Je bent blij dat ze er zijn', zegt Ten Hoeve, die zelf eens per drie weken naar de kerk gaat.


Het is de kunst, zegt ze, oude bijbelse verhalen te koppelen aan de vragen die bij jongeren spelen. 'Daarom komen jongeren met een soortgelijk beroep eens per drie maanden bij elkaar. Dan hebben we het over hoe je in de financiële sector laat zien dat je gelooft op een manier die bij jou, maar ook bij de bank past waar je werkt.'


Ten Hoeve heeft de professionalisering bij haar werkgever, de protestantse kerk, zien toenemen. Ze is op bijscholingscursus geweest, over nieuwe inzichten voor jeugdwerk en theologie. Het functioneringsgesprek is gemeengoed geworden. 'Dat hoort bij goed werkgeverschap.'


In een kerkgemeenschap waar gemeenten gewend zijn hun eigen gang te gaan, wordt de toepassing van de arbeidsvoorwaarden verbeterd. Jop is daarvan een goed voorbeeld, zegt Ten Hoeve. Jop staat voor Jongerenorganisatie van de protestantse kerk. Het is een pool van zo'n vijftig jongerenwerkers die baantjes in kleine kerkgemeenten samensmeden tot een volwaardige baan. 'Zo is iemand voor zijn ontwikkeling niet afhankelijk van een afzonderlijke, soms wel heel kleine gemeente.' Opnieuw valt een zakelijke term: uitrollen. Een volgende arbeidspool komt eraan. Voor kerkelijk medewerkers die in hun eentje de administratie of financiën van een gemeente bijhouden. 'Dat zou een volgende stap op weg naar professionalisering zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden