Ouderen, jongeren en de AOW

Doorwerken

Met verbazing heb ik de bijdrage van Noortje Tielemans gelezen (Brief van de Dag, 5 oktober). Zij, bijna afgestudeerd juriste, dient Marten Lenstra van repliek, die vindt dat het nieuwe kabinet de verkeerde keuzen heeft gemaakt: de hypotheekrenteaftrek voor bestaande gevallen blijft onaangetast, zelfs voor de ruimste villa's, maar de AOW-datum wordt voor bepaalde groepen weer iets verder opgeschoven (O&D, 4 oktober).


Noortje reageert niet op de kern van dit standpunt, maar legt omstandig het omslagstelsel uit: de werkenden betalen nu voor de ouderen, de ouderen hebben niet zelf voor de AOW-uitkering gespaard. Bovendien mag Lenstra blij zijn, dat hij überhaupt werk heeft, want dat is bij veel jongeren niet het geval... Tot slot: Tielemans verwacht zelf zeker tot haar 70ste te moeten doorwerken.


Een paar vragen:


Staat Tielemans erbij stil dat zij - zelfs als ze mag doorwerken tot haar 70ste - maximaal aan 45 (goedbetaalde) arbeidsjaren komt, terwijl veel van de mensen die nu onverwacht langer moeten doorwerken, op of voor hun 18de begonnen zijn en gemakkelijk 49 (wellicht matig betaalde) dienstjaren gaan halen?


Staat zij erbij stil dat haar studiefinanciering - waar zij (24) twee jaar langer van heeft geprofiteerd dan nominaal nodig is - is bekostigd uit de belasting die deze mensen hebben betaald?


Staat zij erbij stil dat ze met haar laatste alinea haar hele betoog onderuit haalt? Er is kennelijk niet voldoende werk voor 'oud' en 'jong', het lijkt dus niet het moment om 'oud' nu twee jaar langer door te laten werken. Tenzij men zelf wil, natuurlijk, en het fysiek ook kan.


Als door deze maatregel een derde deel van de betrokken ouderen ziek, arbeidsongeschikt of werkloos wordt of indirect een jongere werkloos maakt door langer een arbeidsplaats te bezetten (een niet onwaarschijnlijk percentage), levert deze maatregel in het geheel niets op. Ziektewet-, WIA- en WW-uitkeringen (veel hoger dan AOW) moeten ook worden opgebracht en duperen, zij het misschien niet direct zichtbaar, ook de werkende generatie.


Als de hypotheekrenteaftrek lichtjes zou worden aangepakt, betekent dat gegarandeerd winst. Zelfs het handhaven van slechts 10 procent van de langstudeerboete (300 euro per langstudeerder) zou al ruim voldoende zijn geweest om de betrokken maatregel niet te hoeven nemen.


Maarten Verbrugge, Rotterdam (30, afgestudeerd jurist, achtenhalf jaar werkervaring)


Babyboomers

Als reeds lang geleden afgestudeerde juriste heb ik wel het een en ander op te merken over het betoog van Noortje Tielemans (O&D, 5 oktober). Zij begrijpt niet dat Marten Lenstra klaagt over het feit dat hij langer moet doorwerken en denkt dat heel wat jongeren jaloers op hem zijn, omdat hij nog werk heeft. De voorgestelde verhoging van de AOW-leeftijd zal er echter toe leiden dat jongeren als Noortje nog later aan de slag zullen kunnen. Ouderen moeten langer doorwerken en nemen de plaatsen in van jongeren.


Zelf ben ik in 2011 vanwege privé-omstandigheden op 60-jarige leeftijd van mijn gespaarde geld met pre-pensioen gegaan, hetgeen financieel niet de voordeligste oplossing was (het gaat ten koste van mijn pensioen). Ik heb ervoor gekozen om niet in de ziektewet te blijven of van een andere sociale regeling gebruik te maken, maar de weg vrij te maken voor een jongere.


Nu ben ik daar de dupe van, want ik zit met een groot AOW-gat. Werk heb ik niet meer en op mijn leeftijd kom ik ook niet meer aan de slag. Ik hoop dat men nu eens ophoudt alle babyboomers over één kam te scheren en op hen af te geven. Wij van net na 1950 hebben de laatste jaren al veel nadelige maatregelen te verwerken gehad.


Eva Tuboly, Koog aan de Zaan


Onbetrouwbaar

AOW is geen liefdadigheid. Of het een omslagstelsel of een spaarfonds is, zoals Noortje Tielemans uitlegt, maakt in principe niet uit. Mij gaat het erom dat de overheid bepaalt hoe het geld wordt besteed.


Deze overheid heeft decennialang geweten dat er steeds meer mensen zijn - en die worden gemiddeld nog ouder ook. Dezelfde overheid heeft de hete aardappel al die tijd voor zich uit geschoven en geen maatregelen genomen. De overheid is per definitie onbetrouwbaar. Dat is niet zo vreemd. Het is aan de politiek en de ambtenaren om veranderingen zo soepel mogelijk door te voeren en te zorgen dat 'afspraken' met de overheid worden nagekomen.


Het gemak waarmee aan de AOW wordt gezeten, staat in schril contrast met de onaantastbaarheid van de hypotheekrenteaftrek. Het gaat mij dus niet zozeer om dat jaartje doorwerken, dat doe ik toch wel, met of zonder AOW. Het gaat om fatsoenlijk bestuur en vertrouwen in de overheid. Ik wil graag geloven dat de overheid van en voor ons allemaal is.


Marten Lenstra, Middelstum


Boos

Noortje Tielemans (O&D, 5 oktober) maakt dezelfde fout als Marten Lenstra (O&D, 4 oktober) die zij beschimpt, namelijk onjuiste omgang met het omslagstelsel. Lenstra was pas 4 toen de AOW werd ingevoerd en betaalt dus zijn hele werkende leven AOW-premie. Niet voor zichzelf, zoals hij beweert, maar voor de (toenmalige) 65-plussers.


Noortje laat in haar uitleg na dit te vermelden en schept aldus een scheef en denigrerend beeld. Ik bedoel: Marten heeft vrijwel alles al afgerekend terwijl Noortje nog niets op tafel heeft gelegd. Noortje is boos en zegt dat Marten ook boos is.


Ik ben natuurlijk ook boos vanwege Noortjes insinuerende opmerkingen, maar moet voornamelijk lachen vanwege Martens wraakactie: oud worden. Ik mag hopen dat Marten héél oud wordt. Zelf ben ik dat al en ik beloof Noortje plechtig het niet lang meer te maken.


Gerard N. Jager, Voorburg


Opa en oma

In de Brief van de Dag van 5 oktober haalt Noortje Tielemans uit naar Marten Lenstra. Hij moet niet zeuren dat hij een jaartje langer moet wachten op zijn AOW. Hij moet bedenken dat het de jongere werkenden zullen zijn die zijn AOW gaan betalen. En dat het in deze barre tijden wel een onsje minder kan.


In plaats van te foeteren zou Noortje moeten bedenken dat zij, statistisch gezien, maar een jaar of vijftien voor de AOW van Marten hoeft te betalen. Dan is hij dood. Terwijl in de 24 jaar die Noortje heeft geleefd, Marten Lenstra wel via het omslagstelsel dat we belastingen noemen, heeft betaald voor Noortje en haar generatie.


Kinderbijslag, scholing, studiefinanciering en meer van dat soort dingen. Oh ja, en de AOW voor de opa en oma van Noortje. Zodat die niet bij haar ouders hoefden aan te kloppen en Noortje zakgeld kon krijgen.


Thomas de Boer, Groningen


'Veilige' kerncentrales

De kerncentrale Borssele zou relatief veilig zijn en de kosten voor verbeteringen bedragen slechts 30 miljoen. Veilig? Ik was jaren geleden aanwezig in regelkamer Borssele bij de opstart van de reactor. Er werden ruismetingen verricht aan veiligheidskanalen door het Energieonderzoekcentrum Nederland.


Nadat de opstart bij twee procent vermogen tot drie keer toe automatisch was afgebroken en alle alarm-monitoren aansloegen, werd de directeur Albert Tiktak uit bed opgetrommeld. Moest er herstart worden of niet? Als de centrale een dag stil kwam te liggen kostte dat een miljoen gulden per dag. Ja hoor, weer opstartpoging, geen alarmering deze keer (alarm uitgeschakeld) en binnen een paar uur op 100 procent reactortorvermogen. Drie dagen later werd bij toeval de oorzaak gevonden: doorgebrande aardebanen in elektronica. Waarschijnlijk veroorzaakt door onopgemerkte blikseminslag. Hoezo veiligheid?


De inspecties stellen ook niet veel voor, het is een circuit van ons kent ons, je komt nergens zomaar binnen. Ik heb het uit de eerste hand. Een onafhankelijke, onaangekondigde inspectie in opdracht van het ministerie werd onmogelijk gemaakt door het personeel in Borssele, vanwege onwelgevallige mankementen die de inspecteur bij een eerder bezoek aan het licht had gebracht. Ik vernam hoe trots de operators waren op het buiten de poort weten te houden van deze inspecteur.


Denkt u werkelijk dat een onafhankelijke, deskundige inspectie nu wel regelmatig plaatsvindt of keuren ze hun eigen toko? Dan klopt het ook wel dat de kosten (relatief) zo laag zijn.


Naam en adres bij redactie bekend


Koffie

Arjan Peters meldt in zijn aardige stuk over mogelijke Nobelprijswinnaars dat Louis Paul Boon oploskoffie dronk (Ten eerste, 4 oktober). Ik heb Boon ooit leren kennen als een smulpaap en iemand van goede koffie. Kan zijn dat hij daarna is veranderd, maar ik ben nieuwsgierig naar Peters' bron.


Martin Schouten, Amsterdam


Historici

Hoogleraar Els Stronks toont in haar artikel 'Een vlotte pen kan de historicus ook schaden' (O&D, 3 oktober) nou precies de zielloze miereneukerij waar Rutger Bregman (Vonk, 29 september) tegen heeft geageerd. Wij zijn historici. Dat betekent gewoon dat we heel veel weten van het verleden. Niets meer, niets minder. Wat Stronks met haar artikel heeft gedaan is bovendien strijdig met haar 'verschillende situaties vragen verschillende stijlen en een andere benadering van de inhoud'. Ze zegt letterlijk 'een ingezonden brief aan de krant is anders van toonzetting dan een inleiding van een scriptie'. Doe dat dan ook!


Is het publiek werkelijk geïnteresseerd in het feit dat historici drie talen moeten kennen? Eén voor de NWO-financiering, één voor de vakgenoten en één voor een breder publiek? Nee, die zijn slechts geïnteresseerd in het laatste. Trouwens, maatschappelijke relevantie en nauwkeurigheid hoeven elkaar niet uit te sluiten. Er zijn wetenschappers die beweren dat het niet al te veel verschilt van literatuur. Zo ver wil ik niet gaan. Ik geloof in het bestaan van historische feiten die voor ieder weldenkend mens toegankelijk kunnen zijn. Een van de taken van de historicus - met name in het publieke debat - is het doorgeven van die feiten.


Een andere niet onbelangrijke taak van de historicus is moraliseren wanneer het nodig is. Dus wanneer je naar de samenleving of politiek kijkt en onrecht constateert. Daar hoef je niet eens voor gestudeerd te hebben. Wat betekent 'vlot schrijven, traag lezen', wat studenten van Stronks leren, nou in godsnaam? Ik zeg: kijk naar de samenleving, denk daarover na en doe wat!


Tayfun Balçik, Amsterdam, historicus


Lang Lang

Wat bedoelt Guido van Oorschot met dat Lang Lang ronde pupillen heeft (V, 5 oktober)? Misschien ronde ogen? Want ronde pupillen zijn te gebruikelijk om als zodanig te noemen.


Martijn Schackmann, Den Haag


Gezinshuis

Tot mijn verbazing las ik de reportage over gezinshuis ValBiDam (Binnenland, 3 oktober). Er verblijven zes pleegkinderen. Voor elk van hen betaalt de provincie 3.500 euro per maand. Omgerekend in totaal 252.000 euro per jaar. Daarvan wordt 64.800 euro afgedragen aan LSG-Rentray. Welke diensten in welke omvang deze zorginstantie daarvoor levert, wordt uit de rapportage helaas niet duidelijk.


Blijft over voor het ondernemende gezinshuis 187.200 euro per jaar. Daarvoor biedt het zes kinderen kost en inwoning, en normale pedagogische zorg. Behalve een kamertje van 'soms minder dan drie vierkante meter', zit er ook nog een zomer- en wintersportvakantie in het pakket.


Nu kost een kind volgens het Nibud per maand ongeveer 400 euro, alles inclusief. Per jaar dus 4.800 euro. Dit in een gemiddeld gezin met twee kinderen en een modaal inkomen, waarbij de kosten per kind blijken af te nemen naarmate er meer kinderen zijn. Voor de pedagogische zorg in gezinshuis ValBiDam wordt dus 158.400 euro per jaar betaald, namelijk 187.200 euro minus 28.800 euro voor de zes kinderen tegen Nibud-tarief. Dat lijkt mij rijkelijk veel voor een thuiswerkbaan.


Normale pleegouders ontvangen per kind 6.660 euro per jaar. Hun werk is onbetaald vrijwilligerswerk. Een gezinshuis als ValBiDam ontvangt 31.200 euro per kind. Het verschil tussen beide situaties vraagt wel een hele goede onderbouwing.


Louis van Kessel , Wageningen


Lessen trekken

Blij verrast sloeg ik Vonk (29 september) open. Eindelijk eens aandacht voor de lessen die Europa zou moeten trekken uit de explosie van Tito's multinationale federatie. Het kon toch niet anders dan dat Olaf Tempelman in zijn 'Europa, leer van Joegoslavië' vraagtekens zou plaatsen bij het EU-mantra 'zonder EU krijgen we weer oorlog', gezien wat er in Joegoslavië is gebeurd? De les van Joegoslavië voor Europa is immers dat juist het samenpersen van verschillende naties in een federatie, zonder rekening te houden met hun onderlinge diversiteit, tot oorlog kan leiden?


Maar de aap komt al snel uit de mouw. Tempelmans les is dat we het die domme bevolking beter moeten uitleggen, en dan weet je eigenlijk al wat er gaat volgen.


Niet de grote Brusselse gelijkschakeling is volgens hem het probleem, maar populistische revoltes en cynische politici die onrust stoken. Als dan ook eurosceptici door de auteur worden weggezet in dezelfde hoek als oorlogsmisdadigers als Milosevic is het duidelijk over welke les Tempelman het heeft. Zij die hun twijfels hebben over het Europese project, zijn ofwel kwaadwillende politici die inspelen op frustraties ofwel het onwetende klootjesvolk dat daar intrapt. Is het ook mogelijk dat je die twijfels hebt zonder een kwaadwillende of gefrustreerde idioot te zijn?


Peter van der Waal, Vlaardingen


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden