Ouderen eisen recht op hulp bij zelfdoding

Zelfbeschikking over het eigen leven én de eigen dood, daarvoor pleit de initiatiefgroep Uit Vrije Wil. De club wil dat ouderen die hun leven als 'voltooid' beschouwen het recht krijgen op hulp bij zelfdoding, ook als daarvoor geen dringende medische reden is.

Detail van de website over zelfdoding die de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (NVVE) in 2009 startte. Beeld ANP

In vier maanden tijd kreeg het initiatief bijna 120 duizend steunbetuigingen, genoeg om een debat in de Tweede Kamer af te dwingen. Vanavond is het zover.

Initiatiefneemster Yvonne van Baarle kreeg steun van bekende Nederlanders als televisiepresentatrice Mies Bouwman, neuroloog Dick Swaab, cabaretier Paul van Vliet en oud-politici Frits Bolkestein (VVD), Jan Terlouw (D66) en Hedy d'Ancona (PvdA). De groep stelde een wetsvoorstel op ter invoering naast de bestaande euthanasiewet.

'Soms zien we geen mogelijkheden meer ons leven in een voor ons zinvolle vorm voort te zetten en krijgen we het gevoel onszelf te overleven', schrijven de initiatiefnemers aan de Tweede Kamer.

Strafbaar

Zelfdoding is niet strafbaar, maar hulp daarbij wel. De wet stelt ondraaglijk en uitzichtloos lijden als voorwaarde voor euthanasie. Uit Vrije Wil pleit voor legale stervenshulp voor ouderen boven de 70 jaar die concluderen dat hun leven voltooid is. De hulp zou gegeven moeten worden door een daarvoor opgeleide stervenshulpbegeleider die 'de overtuiging heeft gekregen dat sprake is van een vrijwillig, weloverwogen en duurzaam verzoek om stervenshulp'.

Het voorstel zal in de Kamer stuiten op weerstand van een meerderheid, aangevoerd door de coalitie van VVD, CDA en PVV en de officieuze gedoger in de Eerste Kamer, de SGP. 'Wij zijn tegen euthanasie', zegt een medewerker van SGP. 'Dus ook tegen dit voorstel, dat nog verder gaat. Je biedt mensen een verkeerd alternatief, namelijk de dood. Wij willen het leven beschermen.'

Voormalig PvdA-minister Hedy d'Ancona verwacht dan ook weinig van de Kamer. Maar uitstel is geen afstel, meent ze. D'Ancona liep eind jaren zestig voorop in de emancipatiebeweging. Ze beschouwt stervenshulp voor ouderen als een onafwendbare volgende stap in het proces van meer zelfbeschikking en emancipatie. 'De legalisering van abortus duurde ook heel lang.' Toch telt ze haar zegeningen. 'Dankzij ons is dit onderwerp bespreekbaar. De artsenfederatie KNMG reageerde in eerste instantie angstig en negatief, maar heeft door ons hun interpretatie van de euthanasiewet bijgesteld.'

Het begrip lijden is vaak ruimer dan gedacht, stelde de KNMG in mei vorig jaar. Ook de levenseindekliniek van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, die sinds 1 maart actief is, is volgens D'Ancona te danken aan het burgerinitiatief. In die kliniek kunnen mensen terecht die door hun eigen arts niet worden geholpen omdat die daar nog te weinig reden voor ziet.

PvdA-motie
De PvdA is positief over het burgerinitiatief. Tweede Kamerlid Jetta Klijnsma zal een motie indienen waarin ze oproept tot een breed maatschappelijk debat over het levenseinde en hulp bij zelfdoding. 'Het voorstel van de initatiefnemers kunnen we niet één op één overnemen. Dat is te kort door de bocht. De huidige euthanasiewet is ook erg zorgvuldig tot stand gekomen. Maar dit initiatief laat zien dat het debat leeft en nog veel breder moet worden aangezwengeld.'

De VVD vindt het initiatief te ver gaan. De partij maakt bezwaar tegen de leeftijdsgrens in het voorstel. 'Waarom zou iemand van 69 verschillen van iemand van 71?', zegt een woordvoerder. De liberalen zien bovendien nog genoeg ruimte voor verbetering binnen de huidige euthanasiewet. 'Een alzheimerpatiënt zou bijvoorbeeld de mogelijkheid kunnen krijgen om, wanneer hij nog volledig bewust is, zijn euthanasiewens duidelijk te maken. Nu is dat nog niet het geval.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden