Ouderen eisen inspraak over hun pensioen

Ouderenorganisaties willen een vinger in de pap bij de pensioen-fondsen. Meepraten én meebeslissen. De sociale partners, die nu de besturen bestieren, voelen er weinig voor....

Het ongenoegen van ouderen over hun pensioenvoorziening groeit. Jarenlang hoorden zij over de overlopende kassen van grote bedrijfspensioenfondsen - Unilever, Rabobank, ABN Amro, Shell. Ouderen eisten inspraak. Zij vonden dat de sociale partners mooi weer speelden met hun spaargeld. Omdat dat zo mooi rendeerde op de beurs, konden premies omlaag of geschrapt en bedrijfskassen met miljarden euro worden gespekt.

Na één slecht beleggingsjaar is het beeld gekanteld. Nu zetten met name bedrijfstakfondsen als ABP en PGGM de toon met premieverhogingen en bevriezing van pensioenen. Alle fondsen lijden onder hoger dan verwachte loonstijgingen, hoge inflatie, lage rente en dalende aandelenkoersen.

De ouderenorganisaties hebben de argumentatie voor inspraak ook gekanteld. Nu willen zij meebeslissen over bevriezing of beperkte verhoging van de pensioenen, of over premieverhogingen voor werkgever en werknemer.

Radicale clubs zoals de Nederlandse Bond van Pensioenbelangen (NBP) mikken op eenderde van de zetels in de fondsbesturen, naast werknemers en werkgevers. Het gematigd opererende Coördinatieorgaan Samenwerkende Ouderenorganisaties, CSO, wil inspraak en bestuurszetels.

Het CSO onderhandelt met de sociale partners om de betrokkenheid van ouderen bij pensioenregelingen te vergroten. Afgelopen jaren gold al een afspraak om medezeggenschap in te voeren. Dat was geen onverdeeld genoegen voor de ouderenorganisaties.

Bij veel bedrijfsfondsen was medezeggenschap al geregeld. Bij bedrijfstakpensioenfondsen zijn ze vaak in oprichting. Bij pensioenregelingen die verzekeraars uitvoeren, is niets geregeld. Staatssecretaris Hoogervorst van Sociale Zaken heeft de ouderenorganisaties wel toegezegd een wettelijke plicht voor grote fonsden te overwegen.

De radicale ouderenclubs zien weinig meer in medezeggenschap. 'Het is meepraten, niet meebeslissen', zegt Pieter de Wind van de NBP. En dat is tegen het zere been van vakbeweging en werkgevers. Die vinden pensioen een uitgesteld loon, een toezegging en geen garantie. De toezeggingen worden vrijwel steeds nagekomen. Dat de beleggingen de afgelopen jaren voor sommige fondsen meevielen, staat volgens de sociale partners los van de inleg van pensioengeld door gepensioneerden. Geen enkel fonds garandeert een waardevast - koopkrachthandhaving - of welvaartsvast - meer dan koopkrachthandhaving - pensioen.

Toch is ook bij de sociale partners sprake van voortschrijdend inzicht. Unilever bijvoorbeeld kreeg miljarden terug van Progress, het bedrijfspensioenfonds. Er werd toen al jaren geen premie betaald. Toen er weer een miljardenoverschot was, mochten ook werknemers en gepensioneerden meeprofiteren. De pensioentoezegging van werknemers werd opgetuigd en de rechten van gepensioneerden werden fors verhoogd.

Maar ook ouderen in het bestuur van een pensioenfonds zijn geen garantie tegen onvrede onder gepensioneerden. Neem KPN. Dat heeft een medezeggenschapsraad en, sinds september 2001, een gepensioneerde in het bestuur.

H. J. Kolk werd gevraagd door zijn vakbond CFO, en loopt niet erg warm voor de protesten van KPN-gepensioneerden tegen de bevriezing van hun inkomen. 'Die volgt uit de reglementen van het fonds', zegt Kolk. Hij houdt contact met individuele gepensioneerden af. 'We zitten in het bestuur met een gezamenlijke verantwoordelijkheid, niet voor individuele of deelbelangen', zo zegt Kolk.

Gefrustreerde KPN-gepensioneerden voelen zich geïsoleerd. 'Er is geen blad of club voor KPN-gepensioneerden. Ik zit hier thuis en krijg één keer per jaar een brief over mijn pensioen in het komende jaar', zegt Marinus van der Hoeven. In bijna tien vut-jaren heeft Van der Hoeven veel collega's uit het oog verloren. Die ervaring en het gevoel van isolement delen veel gepensioneerden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden