Oudere moet aan de cholesterol

Het advies om weinig cholesterol te eten, gaat niet op voor ouderen. Die moeten juist vaker een eitje verorberen...

door Marc van den Broek

Weinig cholesterol is goed voor iedereen, zo luidt de heersende opinie. De voorlichting daarover is intensief, de boodschap zit er goed in. Mensen met een hoge waarde krijgen voedingstips en moeten desnoods aan de medicijnen om de hoeveelheid van de vetachtige substantie te laten dalen. En ze mogen geen eitje meer stukslaan.

Uiteraard is de boodschap over cholesterol ingewikkelder. Er is een goede en een slechte variant, om maar wat te noemen. De 85-plussers zouden juist baat hebben bij een wat hoger gehalte, zo bleek eind jaren negentig. En het wordt nog ingewikkelder.

Deze maand verscheen in het Britse wetenschappelijk tijdschrift The Lancet een studie dat ook 70-plussers zich niet al te druk hoeven te maken over hun cholesterol. Oudere mannen met een lage cholesterolwaarde gaan eerder dood dan mannen met een gemiddeld of iets hoger gehalte in hun bloed. Dit blijkt uit een grote studie, gedaan onder inwoners van het eiland Oahu van de Amerikaanse eilandenarchipel Hawaii in de Grote Oceaan.

De onderzoekers van de Universiteit van Hawaii te Honolulu zien geen reden om 70-plussers aan te sporen hun cholesterolwaarde te verlagen tot onder de 4,65 (mmol/liter). Een verklaring voor het fenomeen hebben de onderzoekers niet kunnen vinden, schrijven ze in The Lancet van 4 augustus.

De norm is dat er boven de 5 sprake is van een verhoogde waarde, en dat boven de 6,5 het eetpatroon moet worden aangepast om erger te voorkomen. Mensen die het aan hun hart hebben, wordt geadviseerd beneden de 5 te blijven.

Het is voor het eerst, zeggen de onderzoekers, dat er een grote studie is gedaan bij personen boven de 70. Het gevonden verband tussen een hoog cholesterolgehalte en sterfte is gebaseerd op onderzoek onder meest jonge mensen.

Op Hawaii wordt al jaren een grote studie gedaan onder Amerikaanse en Japanse inwoners. Het doel was oorspronkelijk om te onderzoeken wat er gebeurt als Japanners overschakelen van hun traditionele voedsel naar de vette Amerikaanse hap. Het onderzoek loopt sinds de jaren zestig. Toen werd begonnen met een groep van achtduizend mannen, geboren tussen 1900 en 1919. Die personen worden sindsdien regelmatig onderzocht.

De resultaten van de cholesterolstudie zijn gebaseerd op de vierde onderzoeksronde, uitgevoerd aan het begin van de jaren negentig. De 3700 overgebleven mannen waren toen tussen de 70 en 90 jaar oud. In 1996 is gekeken welke van de in de vierde ronde onderzochte mensen zijn overleden.

Tijdens de onderzoeken werden gegevens verzameld over onder meer cholesterol. Voor de analyse van de cijfers zijn de mannen in vier even grote groepen onderverdeeld van ongeveer negenhonderd personen, afhankelijk van de gevonden waarde.

Simpel gesteld is de sterfte in de groep met de laagste cholesterolwaarde (tussen 2,09 en 4,32 mmol/liter) het hoogst. In de groep daarboven (4,33 en 4,86) was de sterfte fors lager en in de groepen drie (4,87 en 5,43) en vier (5,44 en 9,88) is de sterfte het laagst. Tussen de twee laatste groepen zit nauwelijks verschil.

Opmerkelijk in het onderzoek is dat ouderen die al lang een lage cholesterolwaarde hebben, een nog grotere kans hebben om te overlijden. Deze laatste conclusie trekken de onderzoekers door gegevens van de derde onderzoeksronde, gedaan eind jaren zeventig, op te vragen.

Een verklaring voor hun bevindingen geven de onderzoekers niet. Ze opperen dat de mensen die problemen hebben met cholersterol voor hun 65-ste zijn overleden. Ouderen wier genen bescherming bieden, blijven over. Uit de gegevens blijkt dat ook, schrijven de onderzoekers. Er zitten nauwelijks mensen met een hoge cholesterolwaarde in de onderzoeksgroep. Het gehalte daalt met de leeftijd.

De Nederlandse Hartstichting, die veel aan voorlichting doet over cholesterol, ziet in het Hawaii-onderzoek geen aanleiding de adviezen te veranderen. 'De groep met de hoge sterfte heeft een dermate lage waarde dat de meesten al lang bij de dokter zit met allerlei klachten', zegt wetenschappelijk directeur Volkert Manger Cats van de Hartstichting. 'Die hoeft niet bereikt te worden met algemene voorlichting.'

Volgens Manger Cats is het bekend dat een erg laag cholesterolgehalte de sterfte bevordert. 'We spreken van een J-curve.' Een laag gehalte verhoogt de sterfte, er is een optimaal niveau en daarna loopt de kans op sterfte snel op. 'Voorop blijft staan dat een te hoge cholesterolwaarde niet goed is. De belangrijkste tip is om minder verzadigd vet te eten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden