Oude wielrenners als Bjarne Riis en de dingen die voorbijgaan

Merle Haggard is een Amerikaanse countryzanger die niet zal beseffen dat er elk jaar in Frankrijk om het hardst wordt gereden door mannen op fietsen....

Van onze verslaggever

PARIJS

Bjarne Riis is 32 jaar oud. Hij ging zaterdag na 63,5 kilometer over de streep in Saint-Emilion, een voorhoofd met rimpels zo diep als geulen. Bijna twee weken heeft hij zich gepresenteerd als de niet meer zo piepjonge toekomst van de Tour de France. Maar die tijdrit duidde erop dat die toekomst spoedig voorbij zal zijn; misschien gisteren al is geëindigd op de Champs Elysées. Riis verloor zaterdag twee minuten en achttien seconden op winnaar Jan Ullrich, zijn adjudant in de bergen. Jan Ullrich is 22 jaar.

De 83ste Tour de France is het verhaal geworden van oude wielrenners en de dingen die voorbij gaan. Een verhaal dat in acht beelden treffender wordt verteld dan woorden kunnen: de stromende regen in Aix-les-Bains, de val van Johan Bruyneel in de afdaling van de Cormet de Roselend, de sneeuwstormen op de Iseran, de inspectie van Bjarne Riis voordat hij op de Hautacam de concurrentie achter zich liet, het eenzame gezwoeg van Miguel Indurain op de Port de Larrau, de handdruk op het podium in Pamplona en de verbijsterende snelheid van Jan Ullrich in de zestig kilometer tussen Bordeaux en Saint-Emilion.

De Ronde van Frankrijk leek dit jaar een ondergeschoven kindje te worden, verdwenen onder het geweld van het EK voetbal en de Olympische Spelen. Veel journalisten die in Den Bosch aan de Tour begonnen, maakten de reis naar Parijs niet eens af. Ze haakten af om tijdig in Atlanta te arriveren. Ze hoefden niet helemaal naar de Champs Elysées mee te reizen om het verhaal te kunnen schrijven van Miguel Indurain die zijn zesde Tour de France ging winnen.

Maar de Ronde ontwikkelde zich tot een koningsdrama waarin de revolutie werd gepredikt door een man die nu zelf andere wielen angstig snel ziet naderen. De wielersport is jaren gebukt gegaan onder het imponerende maar daardoor ook dodelijke juk van Indurain. In de vierduizend kilometer tussen Den Bosch en Parijs heeft ze zich weer in al haar heroïek ontplooid.

Het eerste hoofdsstuk werd geschreven op Les Arcs, die dramatische zevende etappe waarin Miguel Indurain de tol moest betalen voor een maag die verzuimde te knorren. Hij arriveerde als zestiende in het skidorp met een achterstand van ruim vier minuten op ritwinnaar Leblanc.

De daaropvolgende dag klom Evgeni Berzin met een gemiddelde van ruim 35 kilometer per uur van Bourg-Saint-Maurice naar Val d'Isère. Hij verstevigde daarmee zijn greep op de gele trui die hij in Les Arcs had veroverd. Maar Berzin liet zich de volgende dag verrassen door de Deense aanhouder Bjarne Riis.

De kopman van Telekom was eerst per automobiel en met de pest in zijn lijf van Val d'Isère naar Le Monetier les Bains gereisd. Het slechte weer maakte een fietstocht over de Iseran en de Galibier onmogelijk, terwijl Riis zijn rivalen daar graag op hun duurzaamheid had getest. Er bleven slechts 46 kilometer over, maar daarin steeg Riis als een raket naar 2035 meter hoogte om in het Italiaanse Sestrieres de leidersrol van Berzin over te nemen.

Alles wees toen op de spannendste ontknoping van de Tour sinds jaren. Berzin, Rominger en Olano hadden minder dan een minuut achterstand. Indurain stond weliswaar al op ruim viereneenhalve minuut, maar hij bleef toch als god, de almachtige, boven de anderen zweven.

Niemand kon of wilde nog geloven dat zijn wil geen wet zou zijn. Op weg naar de Pyreneeën bleek hij bovendien de andere Spaanse krachten, verzameld bij ONCE en Kelme, geronseld te hebben. Mocht Indurain onverhoopt te kort schieten, dan zouden de ploeggenoten Olano en Rominger het interim-bewind van Riis wel ten val brengen.

Maar Riis toonde, voor wie het wilde zien, in het Centraal Massief al zijn grote vorm. Hij wist zich daarin steeds meer gesteund door zijn in de DDR gestaalde kaders. Zelden zal een renner zo zelfbewust door het heuvelachtige landschap tussen Valence en Villeneuve-sur-Lot hebben gereden, Bjarne Riis stond zo nu en dan even op de pedalen om te kijken of de Pyreneeën er al aan kwamen.

In de eerste de beste klim, die naar Hautacam, bleek zijn in al die jaren opgebouwde vakmanschap ook meesterschap. Dat werd een dag later beklonken in de uitputtende rit naar Pamplona. Daar zette de koning van Navarra zijn kroon op het hoofd van de in Jutland geboren groothertog van Luxemburg.

Maar er stonden die woensdag twee oude mannen op dat podium in Pamplona, mannen met een doorgroefd gelaat. Drie dagen later stond er op het podium van Saint-Emilion een jongeman met een vlassig baardje, een jeudige renner die zojuist een formidabele tijdrit had afgelegd: kameraad Ullrich, een jeugdige modelarbeider uit Rostock die zijn socialistische scholing door de val van de Muur te gelde kan maken in het kapitalistische wielercircus.

En zo voerde de 83ste Tour de France van Merle Haggard naar De Internationale:

Sterft gij oude vormen en gedachten.

Slaafgeborenen, ontwaakt, ontwaakt!

De wereld steunt op nieuwe krachten

Begeerte heeft ons aangeraakt.

Bart Jungmann

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden