'Oude vete heeft glans van WAO weggenomen'

Het is op het nippertje gelukt met de WAO, geeft minister De Geus van Sociale Zaken toe. Hij dreigde zelfs met aftreden....

Zijn WAO-plannen zijn door de Tweede Kamer. Maar een triomfantelijk gevoel heeft de minister van Sociale Zaken niet. De Eerste Kamer moet zich nog uitspreken - en sinds zijn ervaringen van de afgelopen weken, neemt Aart Jan de Geus het zekere voor het onzekere .

De coalitie ging om zíjn WAO vechtend over straat. Het CDA en D66 stonden lijnrecht tegenover de VVD. De Geus heeft het overleefd, dat wel. Maar het was kantje boord, geeft hij zelf toe. Vice-premier Zalm en zelfs premier Balkenende moesten er tot twee keer toe aan te pas komen om de ruzie te sussen.

U heeft uw huiswerk niet goed gedaan, zeggen ze. 'Ik denk werkelijk niet dat ik dit had kunnen voorkomen. Ik heb gedaan wat mij te doen stond. Ik heb genoeg contacten gehad. Had ik er in februari een apart gesprek met VVD-leider Van Aartsen aan moeten wijden? Misschien. Maar er hebben mij geen signalen bereikt dat de VVD hier een geweldig nummer van zou maken.

'Bovendien, als het niet om de uitvoering was gegaan, dan was er een enorme slag geleverd om een ander onderdeel van de wet. Het is in de Nederlandse geschiedenis niet denkbaar dat zo'n gevoelig onderwerp als een zeilscheepje door stil water de haven van Muiderberg binnenvaart. Dat gebeurt gewoon niet. De WAO is een open zenuw. Het kan niet anders dan dat er in de finale enorme spanning ontstaat.'

Het had er alle schijn van dat u de regie was kwijtgeraakt. Ook op die dinsdagavond vorige week, toen de ruzie tot een uur 's nachts werd uitgevochten. 'Je zit in een krachtenveld, dus je bepaalt het niet alleen, nee. Als je het moeilijk hebt, kun je twee dingen doen. Je kunt wegkruipen en eindeloos varianten verzinnen, of de zaak uitstellen. Dat schiet niet op, tijd is geld. Op dat moment moet je de regie nemen. Dat is de enige manier om er nog uit te komen.

Goede wil en politiek belang moeten bij elkaar komen. We hebben Zalm erbij gehaald, omdat Jozias van Aartsen het dossier niet goed kent. Op dat moment heb ik gezegd dat ik het debat in de Tweede Kamer niet in zou gaan zonder volledige politieke dekking.'

U heeft met andere woorden gedreigd af te treden? 'Ik heb daar mijn eigen woorden voor. Maar als die politieke dekking er niet was gekomen, waren er geen nieuwe WAO en geen minister meer geweest. Je kunt zoiets overigens maar één keer zeggen. En dat moet je doen op het moment dat het geloofwaardig is.'

Was uw WAO onderdeel van een groter gevecht? Tegelijkertijd speelde ook de omroepkwestie, en maakte D66 een draai omtrent het openhouden van de kerncentrale Borssele. 'Zeker. Het ging niet alleen om de dossiers, maar ook om de hele politieke context. Eerst was er de clash over de WAO, toen kwam het referendum over de Europese Grondwet, daarna nog wat kwesties. Er was even een sfeer van: gaan die jongens en meisjes in het kabinet het nog wel redden?

'Dan ontstaat een heel ingewikkeld schaakspel. Wie de eerste zet doet, kan alles verliezen. Dat heb ik mij heel goed gerealiseerd: ik moest in elk geval niet bewegen. Maar als we de nieuwe WAO op onze onenigheid zouden laten struikelen, wat gebeurt er dan? Dan verliezen we onze geloofwaardigheid. Wil je als coalitie nou hervormingen realiseren, ja of nee? Op dat niveau is het aan de orde geweest. ' Uiteindelijk wordt het exact uw plan, met een jaar uitstel van het omstreden onderdeel. Een politieke overwinning, maar zonder glans. De belastingherziening van 2001 werd destijds een stuk beter verkocht. Zalm kreeg daarvoor alle credits. 'Klopt. Maar twee jaar later bij de verkiezingen zeiden de mensen toch: wij hoeven dat Paars niet meer. Straks rekenen de mensen mij af op wat er van de nieuwe WAO terecht is gekomen. Ze zeggen niet: goh, wat was dat een gekrakeel in mei 2005.

'Dat de WAO in politiek vaarwater is gekomen, waarin binnen de coalitie een heel oude vete keihard werd uitgespeeld, doet daar niets aan af. Het heeft een stuk glans weggenomen, dat is gewoon waar. Maar het is de moeite waard. We maken een historische slag.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden