Oude Russische staatsobligaties raken in trek

Ook Nederlandse bezitters van oude Russische staatsobligaties willen een poging wagen om geld terug te krijgen. Nederlanders zouden in totaal voor een bedrag van een à twee miljard gulden aan Russisch staatspapier hebben dat voor de revolutie van 1917 is geplaatst....

PETER DE WAARD

Van onze verslaggever

Peter de Waard

AMSTERDAM

P. Baas van de Vereniging van Verzamelaars van Oude Effecten in Amsterdam zegt dat via publicaties getracht wordt de regering te bewerken om actie te ondernemen. In Vlaardingen is een speciale stichting opgericht, Stichting Belangenbehartiging Bezitters Russische Staatsobligaties, die politici direct wil benaderen. De Vereniging Effectenbezitters heeft nog geen actie ondernomen, maar vindt wel dat er ook iets gedaan moet worden. 'Wij zouden liever hebben dat de Nederlandse regering er in Brussel een gespreksonderwerp van maakt. Een Europese aanpak heeft onze voorkeur', aldus directeur P.P. de Vries.

'Nederlanders behoren tot de grootste bezitters van Russisch staatspapier', zegt Baas. 'Met name de bankiershuizen Hope & Co en Lippman Rosenthal hebben hier begin deze eeuw grote bedragen aan Russische obligaties bij beleggers geplaatst.'

Na de revolutie van 1917 werden de obligaties ineens waardeloos. De Russen staakten de rente- en aflossingsbetalingen. 'Een speciale regeringscommissie heeft in 1919 een onderzoek gedaan. Die kwam tot de conclusie dat alleen al in Nederland voor 950 miljoen gulden aan staatsobligaties waren geplaatst. Daarnaast zijn er nog talrijke beleggers geweest die rechtstreeks bij het grootboek van de minister van Financiën in St. Petersburg obligaties hadden gekocht', aldus Baas. De totaal verschuldigde nominale som ligt volgens zijn schatting ergens tussen de een à twee miljard gulden.

Al in 1986 hebben de Russen een deel van de schulden op in Groot-Brittannië geplaatste staatsobligaties voldaan. 'De Bank of England had in 1917 ook de Russische tegoeden geblokkeerd. De Britten hadden dus een machtsmiddel.' Uiteindelijk werd de Britse claim door de Russen afgekocht voor een bedrag van 40 miljoen pond.

'Dat was heel weinig. Er zijn dan ook strenge selectiecriteria ingesteld. Britse obligatiehouders die een vergoeding wilden, moesten zelfs een aankoopnota overleggen. Daarnaast moest testamentair worden bewezen dat de obligaties van de oorspronkelijke eigenaar geërfd waren. Er waren soms drie generaties overheen gegaan. Niet iedereen had waardeloze obligaties expliciet in zijn testament opgenomen.'

Wie echter wel alle bewijzen kon verzamelen, sprong er goed uit. 'Obligatiehouders dachten maar 10 procent van de nominale waarde te krijgen. Maar omdat zo weinig mensen aan de voorwaarden voldeden, werd dat bijna 50 procent. Maar ik denk niet dat meer dan duizend obligatiehouders die vergoeding gehad hebben.'

Vorige week werd bekend dat de Franse staat een akkoord met de Russen had bereikt over een terugbetalingsmaatregel. Ook de Fransen hadden de Russen voor het blok gezet. Zij weigerden een nieuwe obligatielening van de Russische regering op de beurs van Parijs te noteren. De Fransen eisten in totaal een bedrag van 50 miljard gulden. De Russische premier Tsjernomyrdin bood ze vorige week tijdens een bezoek aan Parijs 680 miljoen gulden aan als schadeloosstelling. Baas: 'Die 50 miljard is een gigantisch bedrag, maar daarin waren ook alle achterstallige rentebedragen vanaf 1917 in opgenomen. Iedere Franse president heeft zich hiervoor ingespannen. Bij de ambtsaanvaarding was de belofte zich in te zetten voor terugbetaling op deze obligaties een vast ritueel.'

Wat de Franse obligatiehouders nu daadwerkelijk terugkrijgen, weet Baas niet. 'Het akkoord van vorige week is niet meer dan een intentieverklaring. De vraag is hoe de Fransen dit zullen uitwerken.'

Nederland heeft nog niet echt aangedrongen aan terugbetaling op de oude Russische staatsobligaties. Baas acht een claim niet kansloos, maar wel moeilijk. 'Het gaat daarbij uitsluitend om staatsobligaties of door de Russische staat gegarandeerde obligatieleningen. Daaronder vallen de spoorwegleningen en een beperkt aantal bankleningen.'

Veel van deze obligaties hebben slechts verzamelwaarde. 'De goedkoopste is een rijksdaalder waard.' De nominale waarde van de obligaties is 125 roebel. Bij aankoop begin deze eeuw was dat omgerekend 250 gulden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden