Oude loopgraven doemen op voor Europees praatgezelschap

'Europa' heeft het zwaar te verduren. Het Europese project is minder populair dan ooit, nu in steeds meer landen regeringen aan de macht komen die drijven op een anti-Europees sentiment bij de bevolking....

'In het begin, drie maanden geleden, was de Conventie nog redelijk pro-Europees. In ieder geval was ik blij verrast. Maar ik ben er niet zeker van hoe het zich gaat ontwikkelen nu je allerlei tendenzen ziet die meer anti-Europees zijn.' Van Mierlo, oud-minister van Buitenlandse Zaken, heeft 'geen zin om al te negatief te doen'. Maar af en toe vraagt hij zich wel af 'wat voor geheime democratische opvatting' de leden hebben.

De Conventie is het forum waarin ruim honderd parlementsleden, regeringsvertegenwoordigers en afgevaardigden van de Brusselse instellingen discussiëren over ingrijpende bestuurlijke hervormingen in de Europese Unie voor te bereiden; sommige Conventieleden streven zelfs naar een Verenigde Staten van Europa. De indruk die het praatgezelschap tot nu toe wekt, is die van een competitiewedstrijd bij de F-pupillen: de bal gaat van hot naar her, zonder dat er een lijn in het spel te bespeuren is. De uitslag is al helemaal niet te voorspellen.

'Ik kan in het werk ook nog geen duidelijke lijn ontdekken', zegt VVD-europarlementariër Jules Maaten. 'Er is geen structuur.' Drie maanden na het formele begin van de debatten dreigt de Conventie weg te zakken in de oude loopgraven. De verschillende partijen betrekken alweer hun bekende stellingen: de grote landen, aangevoerd door Frankrijk en Groot-Brittannië, eisen meer macht. Ze willen zo weinig mogelijk bevoegdheden aan de Europese Commissie afstaan.

De kleintjes daarentegen zien in een sterke Commissie de beste verdediger van hun belangen. En zij proberen dus de Commissie zo sterk mogelijk te maken. Duitsland zit, zoals zo vaak, op de wip: 'Ik hoop dat een nieuwe Duitse regering na de verkiezingen wat meer pro-Europees zal zijn', zegt een diplomaat. Kanselier Schröder heeft, uit angst voor zijn christen-democratische belager Stoiber, de laatste maanden een nationalistische toon aangeslagen. Van de Europese gedachte moet hij weinig hebben.

Woensdag presenteerde Prodi zijn inzet voor de Conventie: zijn ideeën zijn weinig verrassend, want ze komen erop neer dat hij meer invloed wil. Zijn inzet kan gezien worden als een directe reactie op een plan dat Groot-Brittannië en Frankrijk vorige week presenteerden, en dat in ieder geval op de steun van Spanje en Italië kan rekenen: de lidstaten moeten uit hun midden een president kiezen, die alle raden van de Europese Unie voorzit. Op die manier krijgt de EU een werkelijk gezicht, een politieke persoonlijkheid aan het roer die zich qua bekendheid en statuur zou moeten kunnen meten met de Amerikaanse president.

'Er dreigt zo wel een patstelling te ontstaan', zegt Maaten. Volgens hem had Prodi moeten voorzien dat hij de discussie weinig vooruit zou helpen. De VVD'er ziet maar één oplossing: er moet uiteindelijk een structuur komen waarbij de drie belangrijkste partijen (de lidstaten, de Commissie en het Europees Parlement) allemaal het idee hebben dat ze erop vooruitgaan. Maar zo'n oplossing moet van buitenaf worden aangedragen. 'Ik zou wel eens wat meer willen horen van anderen dan alleen de traditionele politici', zegt hij.

Van Mierlo wijst erop dat de Conventie nu nog vooral in de fase van de 'écoute' zit: 'We luisteren vooral. Het is niet de bedoeling dat we nu al standpunten gaan innemen over allerlei meningen die elders worden verkondigd.'

De Conventie inventariseert en zal pas later keuzes maken. Uiteindelijk zijn het de lidstaten die de besluiten nemen. Maar die zijn pas in 2004 te verwachten. Net op tijd voor de grote toestroom van nieuwe leden, die in hetzelfde jaar op de agenda staat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden