Oude hartstocht in een nieuwe vorm

Jaarlijks worden er in Nederland ruim tachtigduizend huwelijken gesloten. Iets minder dan de helft eindigt in een echtscheiding. Volgens de statistieken zijn de belangrijkste oorzaken: een gebrek aan aandacht en liefde, het niet met elkaar kunnen praten, en ontrouw....

Net klaar met zijn studie verblijft Arvid Stjärnblom in de zomer van 1897 aan de Zweedse kust waar hij de landschapsschilder Anders Stille bezoekt. Hij leert diens mooie dochter Lydia kennen, en van alle mannen die naar haar hand dingen, wordt Arvid de uitverkorene.

Maar Arvid is pas 22 en droomt ervan 'een naam te verwerven in de geschiedenis van je volk'. Hij denkt: 'Om je dan nu al te binden – voor de rest van je leven! Nee, je moet oppassen dat je niet aan iemand blijft hangen. Je moet toch zeker op z'n minst eerst een klein beetje leven.'

Wat dit leven mag inhouden, beschrijft Söderberg met ingehouden spot. In Stockholm vindt Arvid een eenvoudig baantje als muziekrecensent.

Zijn vermaak zoekt hij keer op keer bij dezelfde prostituee, vervolgens maakt hij een winkelmeisje zwanger, het kind wordt uitbesteed. Als hij op een dag in de krant leest dat Lydia zich verloofd heeft met een bijna bejaard lid van de Zweedse Academie, weet hij dat hij zijn kansen heeft verspeeld.

Jaren van eenzaamheid volgen, tot Arvid zich door ene Dagmar laat strikken. Een verstandshuwelijk volgt, maar het kan niet anders dan dat Arvid en Lydia elkaar weer tegen het lijf lopen. Beiden geven toe ongelukkig te zijn, en als eerste hakt Lydia de knoop door. Ze laat zich scheiden, mede omdat haar man als zelfbenoemd genie geen kinderen wil, 'want kinderen van genieën zijn vaak zwakzinnig'.

Arvid en Lydia doen vervolgens ver-woede pogingen hun oude hartstocht een nieuwe vorm te geven. Het wordt een affaire die gedoemd is te mislukken, enerzijds omdat de nog altijd getrouwde Arvid er niet in gelooft dat het aan hem is om een keuze te maken, anderzijds omdat Lydia niet wil accepteren dat alleen Arvid er meerdere partners op na mag houden.

Duidelijk wordt dat geen van beiden zich in staat acht om echt aan de liefde toe te geven. Het bedrog groeit uit tot een veelkoppig monster en in al hun verdriet bezorgen ze elkaar én Dagmar de gemeenste wonden. De ambitieuze sul die Arvid was, verandert in een man die teleurgesteld de wereld de rug toekeert; de sympathie die Lydia vanaf het begin opwekte, verspeelt zij uiteindelijk geheel.

Dat dit uit 1912 daterende psychologische meesterwerkje nooit eerder is vertaald, is op zijn minst merkwaardig. Gelukkig heeft Söderberg in de drie jaar geleden met de Martinus Nijhoff Prijs gelauwerde Bertie van der Meij een uitstekend vertaalster gevonden. Het ernstige spel is dan ook een absolute aanrader, niet alleen voor wie op het punt staat een verstandshuwelijk af te sluiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden